Hoạt động trên họa đàn, Nguyễn Dương theo trường phái trừu tượng, biểu hiện, được người yêu hội họa Việt biết đến qua các triển lãm cá nhân, gần đây nhất là “Mặc Khải” – loạt tác phẩm biểu đạt sự khoáng đạt, bay bổng đầy mộng mị qua sự phô diễn của màu sắc, bố cục, trầm mà không tĩnh nơi thiên nhiên bao la biển cả, của không gian, thời gian… được người nghệ sĩ chuyển tải vào hội họa.
Rồi đột nhiên Nguyễn Dương chuyển sang gốm, cũng âm hưởng từ mạch sáng tác lấy hình ảnh gợi nhớ về miền biển, nhưng cách thể hiện lại khác, rất mới. Kể sự rẽ hướng của mình, nghệ sĩ tâm sự: “Tôi theo mạch sáng tác hội họa, cũng đã hơn 10 năm, tự thân muốn tìm thứ gì đó giúp tôi thay đổi tư duy sáng tạo. Tôi chọn gốm như một tình cờ, đây là lần đầu trong đời tôi sáng tác trên chất liệu gốm”.
Từ giá vẽ, chuyển sang hình khối, là sự khác biệt, nên để làm chủ được chất liệu, chí ít là ở mặt kỹ thuật, không đơn giản. Nhìn trong loạt tác phẩm mới từ gốm, thấy ở đó yếu tố kỹ thuật tạo hình, được Nguyễn Dương xử lý rất nhẹ nhàng, đơn giản, nhờ vào vốn kiến thức cảm thụ từ bộ môn điêu khắc đã được học qua thời sinh viên.
Gốm của Nguyễn Dương, nói về hình, là sự tung hứng vui nhộn của màu sắc, đường nét, chi tiết, tất cả được bố cục, sắp lớp đa tầng trong tổng thể mạch lạc, rõ ràng, gọn, tinh. Còn ở khối, hình ảnh chung là con cá bống sao – loài thủy tộc có thể phi thân, leo trèo, chạy nhảy, ngụp lặn, đấu đá, chí chóe nhau ở lớp bùn vùng nước lợ nơi cửa biển. Cái lý khiến Nguyễn Dương chọn hình tượng cá bống, chỉ đơn giản đó là ký ức tuổi thơ, là chốn quê nhà của người nghệ sĩ. Nhưng con cá ấy chỉ giữ lại phần khối, làm vật chủ để từ đó hóa thân vào nhiều tính người khác nhau. Ở mỗi tính người, lại thêm một gởi gắm khi lồ lộ nhiễu nhại của thần thoại (vị thần Dớt) va vào nhân gian, khi cong cớn, đỏm dáng của một cô nàng mắt to môi mọng… khi lả lướt yêu đương của cặp đôi xoắn chặt nhau, lúc lại là khát vọng được bay vào không gian của… cá.
“Khi tôi thực hiện xong một loạt sáng tác, chẳng hạn với lần này là gốm, bước tiếp theo, tôi sẽ tiếp tục phát triển lên thành nghệ thuật sắp đặt - một ngôn ngữ mà tôi yêu thích được thể hiện”, nghệ sĩ Nguyễn Dương
Nhìn trong từng tác phẩm cá, khi hóa người, cảm giác như đứng trước một tầng lớp xã hội mà ở đó, sự hào nhoáng, khoe khoang, cả tính bỡn cợt, hời hợt, giả tạo được bộc lộ rõ nét.
Trong những trăn trở, băn khoăn cuộc đời qua các vẻ thể hiện khác nhau, lại thấy người nghệ sĩ gởi gắm cả những giấc mơ, Nguyễn Dương tâm sự thêm: “Nghệ sĩ ai cũng có khao khát, làm nghề, làm sáng tạo và mong có những bước tiến trong công việc. Tôi cũng là người không tránh khỏi vòng luẩn quẩn nghĩ suy ấy. Tôi chọn cá, và muốn cho cá được bay, đó cũng là ước muốn cá nhân, tôi muốn bay ra khỏi không gian sống, không gian sáng tạo của mình, để kiếm tìm thêm ở dòng đời những hay ho, khác lạ. Nói cách khác, tôi luôn có ước muốn vượt khỏi thực tại đang diễn ra quanh mình”.
Giữa hai ngôn ngữ hội họa và sáng tác gốm, nếu hội họa của Nguyễn Dương là sự tung hứng của gam màu thâm trầm, sâu lắng qua các tông chủ đạo như trắng, đen, các gam màu mạnh chỉ là nhấn nhá nhỏ, nhưng qua đến gốm, Nguyễn Dương không ảnh hưởng từ hội họa, mà tạo hướng khai thác mới, phô diễn tưng bừng, mạnh mẽ, thậm chí có phần dữ dội, đối lập gần như cực đại với hội họa. Thật ngạc nhiên khi lối phối màu trên gốm được Nguyễn Dương tiết lộ là lần đầu tiên anh thể nghiệm. Những gắn kết các mảng màu sặc sỡ có chủ ý, kiểm soát được tổng thể, tạo hiệu ứng thị giác sống động trên gốm, từ đó làm nổi bật chi tiết, đường nét, kỹ thuật tạo hình, mang lại ấn tượng mạnh với gốm Nguyễn Dương từ ngay góc nhìn đầu tiên.
Bên cạnh loạt đề tài hình cá được nhân cách hóa, trong quá trình sáng tác tại xưởng gốm, Nguyễn Dương nhận ra nhiều sản phẩm, tác phẩm gốm bị hư hỏng, bể vỡ trong quá trình thực hiện, thay vì vứt bỏ, chúng được gom lại, và tái tạo cho những mảnh vỡ ấy một đời sống tái sinh, từ phế liệu trở thành tác phẩm nghệ thuật. Mâm gốm là nơi những mảnh ghép cuộc đời, những kết nối xã hội từng rời rạc, vô nghĩa, được “G.o.M” lại, chắp nối liền lạc, hòa nhịp, tôn nhau lên, mang lại sự tái sinh đầy ý nghĩa.
Đến với loạt gốm sáng tác đầu tay, Nguyễn Dương cho biết vẫn đang là quá trình thử nghiệm. Những hòa sắc cùng hiệu quả về tạo hình, khối, chi tiết trang trí… được tác giả khá hài lòng, và cảm thấy thú vị. Những chú cá sặc sỡ, hồn nhiên hiện diện trong không gian vườn xanh, tuy đối lập về không gian, nhưng thật đẹp và giàu cảm xúc.
Nguyễn Dương chế tác gốm cũng rất thoải mái, ngẫu hứng, không gò ép vào ý tưởng, phác thảo, mà chỉ tập trung tối đa việc thể hiện tác phẩm ngay tại thời điểm sáng tác sao cho tự nhiên nhất có thể
Theo Kiến Trúc & Đời Sống số 188