Thông gió cho nhà ở - Những đáp án từ thực tiễn

Lượt xem: 9996
17/9/2021 9:00 - Công nghệ & Tiện nghi
Tác giả: Vũ Từ Tân - Panasonic hân hạnh tài trợ

Trong việc phòng, chống dịch tại nhà, việc đảm bảo điều kiện không khí trong lành cho không gian ở là một trong những tiêu chí quan trọng hàng đầu. Trong đó, vai trò và hiệu quả của các giải pháp thông gió, sự bố trí hợp lý những thành tố kiến trúc, cũng như ở cách sử dụng các thiết bị phụ trợ là rất cần thiết.

 

Giải pháp thông gió tự nhiên nhờ bố cục tách khối, hệ cửa mở, hồ nước làm mát không khí. Ảnh: Am house - CTA
 
Mời bạn đọc Kiến trúc & Đời sống cùng tham khảo những chia sẻ từ người làm chuyên môn lẫn chủ nhà.
 
 
Thông gió tự nhiên luôn là một yếu tố quan trọng đối với vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa như Việt Nam, đặc biệt trong nhà phố, nhà có diện tích nhỏ và nhà chung cư tại các đô thị lớn. Trong cái khó do thiếu diện tích sử dụng, tính đa năng của các vật dụng được phát huy tối đa. Ví như cầu thang thường sẽ kèm chức năng làm sao có thể thông gió và lấy sáng như một giếng trời.
Trong trường hợp nhà có diện tích nhỏ, hay ngay cả chung cư thì bình phong, vách ngăn di động cũng là một giải pháp thay đổi không gian khá linh hoạt, ngoài ra đây cũng là cách tạo ra thông thoáng cưỡng bức khi kết hợp với gió từ nguồn tự nhiên hoặc quạt gió.
Ở các khu thị tứ đông đúc, trong các khu nhà nhỏ, nếu biết lắp ghép, xếp gấp, biến hoá vật dụng vẫn có thể tạo được một không gian thoáng mát hợp lý. Kết hợp với hệ thống, thiết bị thông gió bố trí âm trần, thì đây chính là một giải pháp ở tuyệt vời. Vật liệu ốp lát, bao che như bông gió ngày nay cũng khá đa dạng, đẹp, ngăn nắng và tạo ra gió cho những mặt tiền nhà hướng Tây. Có thể là bông gió bằng xi măng, đất nung hay gạch men… sẽ có rất nhiều chủng loại để chúng ta lựa chọn cho bộ mặt kiến trúc công trình.
 

Sử dụng vách ngăn và sắp xếp biến hoá với các đồ vật trong nhà, để tạo ra không gian thông thoáng hợp lý. Ảnh: Minh hoạ
 
Và có một thứ không tạo ra gió, nhưng làm chúng ta mát mắt, tạo sự dễ chịu trong những đô thị chật chội đó chính là cây xanh, hồ cá dùng trong nội thất. Một căn nhà sẽ trở nên lý tưởng khi không gian được sắp xếp khoa học để mọi phòng ốc, ngóc ngách đều thông thoáng, không có không khí tù đọng, từ đó tạo nên cảm giác dễ chịu và thẩm mỹ.
 
 
Một công trình được thông gió tự nhiên tốt khi bản bản thân nó có thể trao đổi không khí 24/24 với môi trường bên ngoài. Chính việc trao đổi không khí liên tục như vậy giúp cho không khí trong nhà luôn mát mẻ, tươi mới, đảm bảo tốt các mặt sức khỏe và tinh thần cho con người, cũng như tiết kiệm năng lượng cho việc làm mát công trình.
Bên cạnh đó, cũng có hình thức thông gió cưỡng bức, là sử dụng các thiết bị hỗ trợ như quạt, máy hút… khi gặp những tình huống bất khả kháng, không thể áp dụng thông gió tự nhiên hay thông gió tự nhiên mà không thỏa mãn nhu cầu lưu thông không khí.
Tại các đô thị lớn hiện nay, các công trình nhà phố, chung cư, nhà diện tích nhỏ bị hạn chế về điều kiện xây dựng, diện tích sử dụng và diện tích bề mặt để thông thoáng là điểm dễ nhận biết. Vậy làm sao để giải quyết vấn đề thông thoáng?

Để thông gió tự nhiên, nguyên tắc là có vào thì phải có ra, vậy nên cần xác định luồng - hướng thông gió như thế nào là phù hợp. Cần đặt ra các câu hỏi: Thông gió theo phương ngang hay theo phương đứng? Bề mặt nào của công trình nhận gió vào và ra? Tận dụng các bề mặt công trình để đón gió ra sao? Sử dụng các giải pháp che nắng, bảo vệ nhưng vẫn phải đảm bảo tính thông thoáng, tạo được luồng khí vào nhà …

Đối với các trường hợp vị trí không thuận lợi về đón gió, các nhà chuyên môn vẫn có thể sử dụng thêm thông gió cưỡng bức như quạt trần, quạt hút và đảm bảo đầu ra cho luồng khí lưu thông.

Giải quyết thông gió là thông gió tổng thể trước, sau khi giải quyết cái chung mới đi giải quyết các cái nhỏ, các phòng chức năng trong tổng thể đó.

 
Giải pháp thông gió tự nhiên qua các giếng trời, hệ “tường thở” - gồm 2 yếu tố là hệ tường hở và khoảng vườn đi kèm. Ảnh: Wall house - CTA
 

Xin nêu một số ví dụ về giải pháp thông gió thường hay sử dụng như: đối với diện hẹp như nhà phố, nên có khoảng sân ngắn hay khoảng lùi kết hợp để xe; sử dụng các loại lam gió, gạch bông gió… cho mặt đứng, mặt đón, thoát gió của công trình; sử dụng chính bố cục bên trong, bên ngoài công trình để tạo ra hướng lưu thông gió; hệ thống các cửa lá sách cũng là một giải pháp thông gió tốt nhưng vẫn đảm bảo an toàn…

Bên cạnh đó, cần lưu ý, không riêng gì bếp, nhà vệ sinh mới cần thông thoáng. Những không gian khác như phòng ngủ, phòng khách, phòng làm việc cũng rất cần thoáng khí để mang lại không khí tươi mới cho ngôi nhà cũng như sinh khí cho người sử dụng.

 

 
Một trong những loại công trình phổ biến nhất ở Việt Nam hiện nay là nhà phố. Với diện tích nhỏ, hẹp, nhà phố thực sự là một thử thách với kiến trúc sư. Các giải pháp thông gió phổ biến trong thiết kế nhà phố thường bao gồm giếng trời, sàn lệch tầng, các khoảng trống, cây xanh, lam gió.
Trong các thiết kế của NgNg, ngoài những phương án kể trên, chúng tôi đặc biệt nhấn mạnh tích hợp thông gió bằng việc đẩy mạnh sự đối lưu không khí với hai phương pháp chính. Một là bố trí không gian bên trong nhà: sử dụng những hành lang nhỏ để kết nối các không gian lớn. Hai là cách thiết kế toàn bộ mặt tiền với những mảng lam gió lớn (facade screen) được đục những lỗ nhỏ li ti, với những vật liệu nhẹ và dễ tái sử dụng (như sắt tấm mỏng, tre trúc).
Cả hai phương pháp đều dựa trên quy luật thay đổi áp suất không khí khi di chuyển qua những không gian với kích cỡ khác nhau. Đối lưu không khí được tăng cường, vừa tạo thông thoáng tự nhiên, vừa làm cho nhiệt độ không khí được hạ thấp xuống khi vào trong nhà.
Những biện pháp này, ngoài tính công năng, còn tạo nên những thay đổi thú vị về mặt thị giác (trang trí mặt tiền) và cảm giác (khi di chuyển qua những không gian từ nhỏ sang lớn).
 
Mặt tiền với những mảng lam gió lớn được đục những lỗ nhỏ li ti, với những vật liệu nhẹ và dễ tái sử dụng sẽ giúp thông thoáng và còn tạo hiệu ứng thị giác khá tốt. Ảnh: atelier NgNg
 
 
 
 
Ngôi nhà gia đình tôi đang sinh sống nằm trong một hẻm nhỏ khá đông dân. Năm 2020, trong những tháng tình hình Covid-19 tạm lắng, chúng tôi đã nhanh chóng bàn bạc với kiến trúc sư và bắt tay vào sửa nhà khi công trình bắt đầu xuống cấp.
Bên cạnh việc làm mới và xử lý những xuống cấp của hệ thống kỹ thuật như chiếu sáng, thoát nước, cải tạo lại không gian “chết” ở cầu thang để sử dụng diện tích hợp lý hơn… các giải pháp quan liên đến xử lý không khí cũng được tính đến.
Ngôi nhà vốn có 3 mặt tiếp giáp với hàng xóm, trong điều kiện có thể, những nơi có thể “mở” để không gian sống được thoáng và sáng hơn cũng đã thực hiện. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn phải cần thêm sự hỗ trợ từ các thiết bị, không chỉ có quạt hút ở nhà tắm để thoát hơi ẩm và mùi, các không gian như bếp, phòng khách và phòng ngủ cũng được chúng tôi “đầu tư” với các loại quạt hút âm trần thích hợp để có thể giải quyết những vấn đề về ô nhiễm akhông khí, giúp yên tâm hơn cho sinh hoạt hàng ngày trong một ngôi nhà ống kiểu cũ như của chúng tôi.
 
Chỉ cần bỏ thêm 1 ít tiền cho các thiết bị hỗ trợ, những người có chuyên môn sẽ giúp bạn cải thiện chất lượng không khí trong nhà hợp lý và hữu hiệu. Ảnh: Minh họa
 
Gia đình tôi đang sống trong một căn hộ khá mới, vừa nhận bàn giao hơn 2 năm. Mặc dù rất hài lòng với căn hộ này, nhưng có một vấn đề khá lớn mà chỉ khi dọn vào ở chúng tôi mới nhận ra và đối mặt, đó là mùi thức ăn.
Mỗi khi nấu ăn, tôi luôn phải đóng kín cửa các phòng ngủ để không bị mùi chiên xào xông vào (dù quạt hút mùi trên bếp vẫn luôn bật), và dù cho mở cửa ban công lẫn lô-gia để thông gió, mùi vẫn còn đọng lại khá nặng ở khu vực liên thông bếp – bàn ăn – phòng khách. Bên cạnh đó, không chỉ bị “ám” bởi mùi thức ăn do chính gia đình mình nấu, mà mỗi khi hàng xóm xử lý các món đậm mùi thì nhà tôi cũng “hưởng” đủ.
Với tay mơ như nhà tôi thì ngỡ sẽ phải chấp nhận “sống chung với lũ”, tuy nhiên, vấn đề này lại được xử lý khá hiệu quả với sự tư vấn của đơn vị chuyên môn. Do đặc điểm vốn có của căn hộ chung cư là không thể thay đổi về kết cấu công trình để tăng cường đối lưu tự nhiên, các giải pháp hỗ trợ thông gió đã được gắn thêm vào các phòng sinh hoạt khác nhau của gia đình. Kỹ sư hỗ trợ cho chúng tôi đã tính toán để lắp đặt quạt hút âm trần thạch cao, và bố trí ở những vị trí để vừa đảm bảo loại sạch mùi trong không khí một cách hiệu quả, vừa không ảnh hưởng đến thẩm mỹ của không gian.
Nhờ vậy mà suốt những tháng giãn cách vừa qua, dù cho nhà nhà đều đặn nấu nướng hằng ngày, chúng tôi vẫn không còn cảm thấy “khổ sở” vì mùi thức ăn như những ngày đầu mới dọn về. Đồng thời, cũng được hưởng lợi ích kép từ nhu cầu xử lý mùi thức ăn,đó là ngôi nhà luôn thông thoáng, không khí được lưu thông, giảm đi nỗi lo về sự tù đọng và ẩm mốc do hơi ẩm cao khi mùa mưa bão đang đến.
 
 
 
 
 

Các tin khác