“Tôi thích tìm sự yên bình, và phong cảnh miền quê mang lại cho tôi những cảm xúc thú vị ấy để chuyển tải vào tác phẩm”
Mở đầu câu chuyện về quá trình gắn bó cùng sơn ta – một chất liệu truyền thống, thân quen trong mỹ thuật Việt tận từ thuở sơ khai đến tận bây giờ - họa sĩ Nguyễn Hữu Thông kể: “Tôi biết về sơn mài từ thời còn sinh viên, thông qua lịch sử mỹ thuật, qua các trưng bày bảo tàng, và càng tìm hiểu, càng thấy cuốn hút bởi trong yếu tố sáng tác tác phẩm, có sự kết hợp của chất nghệ nhân, của nghề truyền thống như làm đồ sơn, thếp vàng bạc… Một tác phẩm sơn mài hoàn thiện, sẽ thấy ở đó tinh thần của người họa sĩ, và tinh thần ấy biểu lộ qua kỹ thuật nghề thủ công”.
Lấy chất liệu chuyển tải cảm xúc, ý niệm, Nguyễn Hữu Thông đưa vào sáng tác của mình những đề tài rất đời thường, giản dị, gần gũi. Họa sĩ tâm sự: “Tôi là người sinh ra và lớn lên nơi làng quê ở Tân Khang, Thanh Hóa, miền quê ấy gợi cho tôi nhiều kỷ niệm và tôi thường đưa vẻ đẹp thanh bình của làng mình vào tác phẩm”.
Yếu tố cảm xúc trong tranh của Nguyễn Hữu Thông biểu đạt rất rõ qua kỹ thuật, đường nét, hình khối nhờ những sắc độ tối – sáng, âm sâu của sơn mài. Nói về màu sắc, ở kỹ thuật cổ truyền, nghệ thuật sơn mài bị hạn chế, với sơn cánh gián, then, vài loại soan, vài loại phẩm lam, vàng tơ… bây giờ giới hạn ấy đã không còn, người nghệ sĩ sơn mài thỏa sức sáng tạo. Trong tranh của Nguyễn Hữu Thông cũng vậy, màu sắc là một bản giao hòa đa dạng, quan sát kỹ có thể nhận ra gam màu ghi xanh xuất hiện với tần suất cao hơn. Họa sĩ cho biết đó là tông màu anh yêu thích.
“Hình ảnh nông thôn quê tôi, tuy nhà cửa hỗn độn, không ngăn nắp, nhưng cuộc sống bình yên là điểm nhấn và tôi thêm yêu quê hương vì điều đó”
“Tôi quan niệm cây cối cũng như con người là phần không thể thiếu của thiên nhiên, nếu hòa mình bằng tâm hồn yêu thiên nhiên, sẽ tìm được rung cảm đồng điệu. Đó là nguồn khơi gợi cảm hứng sáng tác cho tác phẩm của tôi”
Dễ thấy trong cách chọn đề tài sáng tác, cách thể hiện kỹ thuật, cách phối màu, bố cục tổng thể… tranh của Nguyễn Hữu Thông mang nhiều tính gợi, bởi mỗi khi sáng tác, anh chọn thủ pháp nắm bắt cảm xúc trước, rồi tìm những gam màu phù hợp để thể hiện qua chất liệu sơn mài. Mỗi tác phẩm, sẽ tùy vào xúc cảm bất chợt để có được những phối màu khác nhau, và là một gửi gắm những ẩn ý, có thể là chuỗi kỷ niệm của làng quê tuổi thơ với nóc mái đan xen, chồng lấn vẻ như lộn xộn, hỗn tạp nhưng cảm xúc ngự trị trên đó lại là sự bình yên mà chốn đô thành không hiện hữu.
Ở một loạt sáng tác khác của Nguyễn Hữu Thông cũng là một đề tài thiên nhiên, người họa sĩ chọn hình ảnh cây thông để thể hiện, với lí do: “Thông là tên mình, tôi muốn lấy hình ảnh cây thông trong thiên nhiên đưa vào tác phẩm. Một cây thông khi lớn lên, bao giờ cũng bị những yếu tố xung quanh chi phối theo quy luật tự nhiên. Khi thì mềm mại lãng mạn, khi mạnh mẽ vươn thẳng lên trời cao, khi run sợ trước mưa giông, gió bão. Cây muốn lớn mạnh, phải đủ khả năng, sức khỏe, bản lĩnh, ngay thẳng thì mới đứng vững, giữ được chính mình”.
Những rung động trước thiên nhiên ấy của Nguyễn Hữu Thông được thể hiện bằng sự kết hợp của cảm xúc, kỹ thuật và thông điệp mang sự đồng nhịp giữa con người và thiên nhiên trên từng tác phẩm.
“Đặc tính của sơn ta là âm trầm, lợi thế về sắc độ, nhưng muốn phát huy thế mạnh ấy của sơn ta vào tác phẩm, nghệ sĩ phải làm chủ và điều khiển được nó, nếu không sẽ hỏng ý đồ ngay”
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 184