Trong số các họa sĩ thể hiện đề tài sơn thủy, trương lộ chọn cho mình một phong cách riêng, ông vận dụng kỹ thuật truyền thống diễn tả phong cảnh Việt, từ Tây Nguyên đến khắp vùng Đông - Tây Bắc trong những chuyến thực địa, sáng tác. Nói về danh thắng Việt Nam, ông tâm sự: “Tôi đi nhiều, nhưng yêu thích vùng Hà Giang, với núi non hùng vĩ, nhiều bản làng dân tộc, yếu tố con người, kiến trúc nhà ở, rừng cây, thác nước… đều là phong cảnh đẹp”.
Trong các tác phẩm sơn thủy của Trương Lộ, không khó để nhận ra yếu tố tĩnh - động được cân bằng hài hòa. Sơn thủy hữu tình, trong yên ả, thanh bình, lại có sự biến hóa, chuyển động, được diễn tả qua nét và mực (mạc vận) đầy ảo diệu. Những nhanh, chậm, mềm, dẻo, uyển chuyển… tạo nên bút khí mạnh mẽ, cho thác nước tuôn trào, cho mây trời cuộn bay… chỉ bằng nước và mực.
Nếu như đã từng xem các tác phẩm Trương Lộ thể hiện cuộc sống đời thường của Sài Gòn - Chợ Lớn qua lối công bút đầy tinh tế, thì ở đề tài sơn thủy, người họa sư không phân định rạch ròi công bút hay ý bút, mà ông tạo kết hợp bằng biểu hiện tối đa nghệ thuật dụng ngòi bút với trung phong, trắc phong, tán phong, nghịch phong, lộ phong, tàng phong… để diễn tả cảm xúc của người nghệ sĩ trước một vùng cảnh quan thiên nhiên non nước Việt.
Khi đã hoàn thiện bút pháp cho tác phẩm, Trương Lộ lại sử dụng một kỹ thuật đậm chất kinh nghiệm, ấy là phá. Vẽ xong rồi phá, nghe vẻ bất hợp lý, nhưng phải biết phá thế nào cho hoàn hảo, mực phá nét, nét phá mảng, mực phá màu… Trong tổng thể bức sơn thủy, công đoạn phá diễn ra cuối cùng, cũng là quyết định phần hồn cho tác phẩm. Kỹ thuật phá tốt tạo nên tổng thể của đường, nét, của mực loang liên kết, tạo khí vận điều hòa, biến ảo mà đồng nhất, dung hòa cả tổng thể.
Hỏi về những hình tượng con người trong tranh sơn thủy của Trương Lộ, ông lý giải: “Một tác phẩm tôi vẽ nếu chỉ núi non, cây rừng, thì đơn điệu và chung chung, nhưng khi có kiến trúc, có đời sống dân tộc, thì phải đầu tư tìm cảm xúc với các chủ thể ấy trước, tìm hiểu văn hóa, tập tục, nếp sinh hoạt, nếp nhà, rồi mới vẽ. Yếu tố con người cần, nhưng nhỏ, tạo tương phản, và con người phải thể hiện sự sinh hoạt, trang phục, từ đó tạo nên tính bản địa, bản sắc, danh thắng nơi mình thể hiện”.
Nói về thời điểm, không gian, bối cảnh sáng tác, họa sư Trương Lộ cho biết thêm: “Tôi thích vẽ sơn thủy gắn với mùa, trời càng mây mù, u uất, khi vào tranh lại trở nên đẹp, nên tôi hay chọn hai mùa thu và đông, bởi mùa tạo nên sự chuyển động, nếu mùa hạ thì mọi thứ nó sáng đẹp, rõ ràng quá, mất đi tính bí ẩn, âm u của núi rừng. Một tác phẩm sơn thủy, cần có chiều rộng, cao, sâu, rồi bắt đầu có chi tiết, con người, có đường vào quanh co... Quan trọng hơn, để một bức vẽ có hồn, họa sĩ phải là người thực sự rung cảm với miền đất ấy, chứ không phải vẽ trong tưởng tượng, hoặc sao chép, như vậy dễ tạo ra một sáng tác hời hợt, thiếu sức sống, mất đi cái hồn của tác phẩm”.
Những bức vẽ có nhà ở, bản làng, con người… tiêu tốn nhiều thời gian bởi cần tìm hiểu cặn kẽ tập tục, lối sống của người dân nơi đó trước khi thể hiện
Những âm u, mênh mang của vần vũ mây trời trên ruộng thang Tây Bắc là bối cảnh thích hợp để họa sư Trương Lộ thể hiện vào tranh
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 185