“Về miền tâm linh” với những cánh sen

Có người trôi lăn theo cái nhận thức mà chiếc ba lô cuộc đời khoác lên người ta bao nhiêu thứ từ sức khỏe, tiền bạc, sự nghiệp, danh vọng, tình yêu... để thỏa mãn cái si tham sân từ lục căn mang lại. Đến khi vô thường ta chợt nhận ra mọi vật muôn loài luôn thường biến trong mỗi sát-na, không có cái gì là thường hằng sao ta bám chấp, tất bật làm gì. Nhưng đã muộn, ta không còn đủ sức làm chủ thân xác ta nữa và tâm thức ta kẹt ở đó.
Có người nhận ra sự vi diệu của lý do ta hiện diện trên cõi đời này và ta đi tìm để hiểu lý do đó. Đó là sự tìm về trong ta. Đó chính là tâm linh, một nửa tạo hóa bên trong ta mà ta chưa biết, chưa chạm tới được. Bằng nhiều phương thức và tôn giáo khác nhau, ta dần dần nhận biết tâm linh trong ta để nhận thức ta được gọt giũa và tâm thức ta được tăng trưởng.
Với người nghệ sĩ sáng tác là người gần với tâm linh. Người nghệ sĩ sáng tạo thông qua lục căn, đã phóng chiếu cái tâm tưởng từ bên trong của họ ra ngoài, đó là thế giới quan bên ngoài và bên trong mà người nghệ sĩ cảm nhận nó qua quá trình tương tác trong tạo hóa, nó tương ứng với tầng tâm thức của người đó. Chất tâm linh nằm ở đó.  
Như họa sĩ Văn Trí sống tại Hội An chia sẻ: “Tranh mình vẽ bằng nội tâm thì tức tâm linh rồi”. Còn với họa sĩ Hồ Hữu Thủ thì: “Khi tôi vẽ thì trong lòng mình nó trống không… và như tôi đang thiền”. Và tác phẩm hình thành cho người xem cảm nhận rõ điều đó.
Tôi trở về với cuộc trò chuyện cùng nữ họa sĩ Nguyễn Thị Tâm, Trần Thùy Linh, Nguyễn Khuê trong một không gian sáng tạo mới, câu chuyện về góc nhìn tâm linh trong hội họa đã cuốn hút chúng tôi suốt một buổi chiều sang đêm và không dừng lại được. Nó như đã chạm đến cái phần sâu thẳm bên trong của mỗi nghệ sĩ và tác phẩm của các họa sĩ thể hiện ra.

 

 

 

 

 

 

Họa sĩ Nguyễn Thị Tâm thường thể hiện tác phẩm của mình với hình ảnh hoa sen trong nhiều sắc thái biểu hiện khác nhau, tượng trưng cho tinh thần Phật giáo bên phương Đông, mặc dù bản thân Nguyễn Thị Tâm theo đạo Công giáo từ nhỏ. Sự tiến đến gần nhau giữa Đông và Tây để rồi giao thoa trong người nghệ sĩ này tự nhiên từ sự tương tác trong cuộc sống. Âu chị đã ngộ ra sự không phân biệt để cho tâm thức tiến về nhất nguyên chăng?
Điểm qua một vài tác phẩm mới này để thấy cái miền tâm linh trong tranh Nguyễn Thị Tâm.
Từ sự tương tác trong đời thường: Ngậm ngùi nỗi nhớ, Ngoài kia mưa ngâu, Giữa đám lau sậy… thể hiện một cảm xúc luyến tiếc, bùi ngùi mà thường một người nhạy cảm như nghệ sĩ sẽ dễ nhận ra. Cảm xúc đó giúp cho Nguyễn Thị Tâm nhận ra sự luân hồi qua tác phẩm Tái sinh. Cái sự lòng vòng luẩn quẩn này sẽ đưa ta về đâu? Trong tâm tưởng của người nghệ sĩ hình dung đến biểu trưng của sự giác ngộ mà mình hay nghe thấy: Tác phẩm Giác ngộ và khai sáng được vẽ ra cho cái tâm tưởng này. Đây có phải là con đường khai sáng chăng? Họa sĩ không dừng lại ở đó mà tâm tưởng mình tiếp tục phiêu du đến tánh không, tác phẩm Chân lý ra đời. Tạo hóa vốn đơn giản như nó vốn là! Chỉ có tâm tưởng con người làm cho nó phức tạp lên và kẹt lại ở đó. Khi ta ngộ ra thì lại quay về với bản thể của mình. Đó là một sự hài hòa vi diệu.

 

 

 

 

 

 

Chuyển sang họa sĩ Nguyễn Khuê, người từ Úc trở về, cái chất hội họa phương Tây mà anh thực hiện thường xuyên tại Úc nó biến đâu mất và nhường chỗ cho một sự e ấp nhẹ nhàng qua các đóa sen. Anh có sự tương thông từ người mẹ của mình không? Tôi thấy điều đó và cũng là lẽ tự nhiên trong tạo hóa khi hai tâm thức gần nhau trong một tầng. 
Ở họa sĩ Khuê là sự phản chiếu một góc nhìn về miền tâm linh mà tuổi thơ anh đã trải qua tại Việt Nam trước khi đến Úc định cư. Đâu đó nó vẫn còn đọng lại trong tâm thức và đến dịp thì nó phản hồi ra. Đó là sự chân thực của anh.

Tôi lại nhìn sang không gian nghệ thuật của nữ họa sĩ Trần Thùy Linh, một góc nhìn khác về tâm linh thật thú vị tràn về. Thùy Linh có thời gian học hội họa và Thần học tại Đức, là một chất liệu và là phương tiện để cho Thùy Linh giải bày miền tâm thức của mình. Chúng tôi trò chuyện say sưa trong một buổi chiều lộng gió, gió lộng làm cho các rèm cửa của nhà chị cũng uốn lượn mềm mại như các cánh hoa trong tranh của chị để kế bên.
Cái chất tâm linh thể hiện trong tranh của Thùy Linh là sự chuyển thể không ngừng, đây chính là lẽ tối cao của tạo hóa mà ta cần lãnh ngộ để hòa về.
Cũng là các cánh hoa sen, nhưng với Trần Thùy Linh là bay bổng, nhẹ nhàng hòa hóa vào nhau. Các chuyển thể màu trắng trong suốt ẩn hiện trong tranh, đó là miền ánh sáng tâm thức mà Thùy Linh khẽ chạm được. Cái sự nhẹ nhàng như phiêu bồng của các cánh hoa ứng với chữ thùy trong tên giữa của chị và cũng một phần nào là tính cách của Thùy Linh. Linh quang kia rồi sẽ trở về với người nghệ sĩ này để tương tác cùng tạo hóa và tỏ ngộ tạo hóa cho quãng đường trần gian còn lại.
Một cuộc trò chuyện thú vị về miền tâm linh mà tôi đã trải qua.

 

 

 

 

 

 

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 147