Sài Gòn tối sáng

12/4/2019 - Điểm đến
Tác giả: Bài Trầm Hương ảnh KT&ĐS

Không cần đi xa, ngay trong khu phố tôi, chỉ một con hẻm, một con đường đã hiển thị những mảng sáng tối của Sài Gòn. Chỉ vài năm con hẻm lầy lội được nâng cấp, mở rộng thành đường 8 mét; những ngôi nhà đẹp thi nhau mọc lên.

 
 
 
 
 
 
Mỗi sáng đi bộ, tôi mê mải ngắm những ban công xinh xắn, tràn ngập màu xanh, tràn ngập sắc hoa. Từ những khung cửa sổ ngập nắng, tràn lên nguồn năng lượng tích cực. Nhưng tiếc thay, nguồn năng lượng ấy bị ách lại, vướng vào trong những hốc tối của những mảng tường nham nhở của những ngôi nhà thò ra mặt đường. Nhiều con đường ở thành phố cứ cong vẹo, biến dạng như một người gù lưng bẩm sinh, mãi mãi không thể vươn vai, đứng thẳng. Nhiều con đường như thế góp lại làm nên diện mạo một người gù khổng lồ, không thể vươn vai đứng thẳng, trở thành một nơi đáng sống. Sài Gòn hơn 300 năm, với bao đổi thay, thăng trầm, những tòa nhà cao vút, hùng vĩ thi nhau mọc lên ở những con đường nối thẳng “mạch rồng”, những cụm kiến trúc sang trọng, hoành tráng nhưng chỉ khuất vài bước chân, vẫn còn đó những mảng tối sáng thật đáng suy gẫm. 
Con đường quy hoạch rộng 8 mét khu phố tôi cong vẹo, lổn nhổn. Ở ngã ba thắt cổ chai, nguồn năng lượng bị vướng lại bởi những ngôi nhà siêu mỏng. Mỗi tháng, thu nhập những ngôi nhà thò ra đường ấy không nhỏ, là nguồn sống cho mỗi gia đình. Một ngôi chợ tự phát mọc lên ở ngã ba thắt nút cổ chai. Tự bao giờ, người dân xem đường là nhà. Những hàng ăn, hàng rong, hàng thịt, hàng rau, thủy sản tôm tép tràn ra mặt đường, thách thức với khẩu hiệu “cấm lấn chiếm lòng lề đường” căng phần phật trong gió. Thỉnh thoảng, trật tự đô thị mang xe đến xúc đi những thứ chồm ra đường. Trật tự đi rồi, vô trật tự lập tức được thiết lập. Nhiều năm liền, con đường vẫn nham nhở, cong quẹo. Quản lý đô thị là cơ quan có chức năng cắt đi những lồi lõm cho con đường quang đãng đúng như quy hoạch. Nhưng nhiều năm, cái ngã ba thắt nút cổ chai vẫn tồn tại. Và con đường với những khoảng tối sáng như phận người có biết bao khác biệt cứ song hành. Đem những ưu tư đó, tôi chia sẻ với một anh cán bộ quản lý đô thị. Anh chậc lưỡi: “Biết vậy, nhưng những lồi lõm ấy cũng là miếng cơm manh áo của bà con!”. Với một tư duy duy tình, bao giờ Sài Gòn như một gã gù dám cắt bỏ những thứ làm mình co lại để vươn vai làm người khổng lồ?! 
 
 
 
Từ hàng cây rợp bóng ven đường, vài mảng xanh, ít chùm hoa biếc bất chợt lấp ló từ nhũng ngôi nhà bê tông, ta thầm biết ơn “ai đó” đã bỏ công chăm sóc để chúng ngày ngày làm đẹp cho đời, làm đẹp cho người 
 
 
Mỗi sáng, tôi đi bộ theo con đường Trường Sa, Hoàng Sa dọc kênh Nhiêu Lộc. Hai con đường ven dòng kênh nổi tiếng ấy là niềm tự hào của thành phố, dù cũng còn bao điều bất cập. Những khẩu hiệu cấm câu cá được đặt dọc theo dòng kênh nhưng người câu cá thể như không hề đọc chúng, vẫn thản nhiên móc mồi, quăng câu. Quá nhiều rác trên dòng kênh. Tôi chợt nao lòng nhìn các cô công nhân trong màu áo xanh dùng cây vít những chiếc lá rơi trên thảm cỏ xanh cho vào bao rác. Tôi đi qua những cụm hoa kiểng tuyệt đẹp, rực rỡ màu sắc, chợt dừng lại, chạnh lòng với những người không nhà vô tư ngủ trên ghế đá. Cũng không ít lần bàn chân người đi bộ vướng “mìn”. Người ta vô tư phóng uế trên con đường thành phố đổ biết bao tiền của để có một bộ mặt thời đổi mới, hội nhập. Tại sao sự sạch sẽ không có chỗ ở những nơi công cộng trong thành phố thân yêu này?!
Mỗi sáng, từ con đường Trường Sa, Hoàng Sa tôi đi qua những cây cầu thân quen của thành phố. Cầu Kiệu, cầu Nguyễn Văn Trỗi đã từng xây dựng chật vật nhiều năm mới hoàn thành. Buổi sáng, quá nhiều điều được phơi ra dưới ánh sáng mặt trời. Những cây cầu không còn lộng lẫy với những chùm đèn chớp tắt đủ màu sắc, rực rỡ về đêm. Lối dành cho người đi bộ trên cầu thật thảm hại với những viên gạch nứt vỡ, những đống rác bẩn thỉu. Dự án xây cầu có ngân sách dành cho lối đi bộ lên cầu nhưng sao mà vắng vẻ, hiu quạnh. Ở những mảng tối bên hông cầu dội lên những câu hỏi về bệnh hình thức và trách nhiệm. Ôi ngành quản lý đô thị, có quá nhiều chuyện lớn lao lẫn vi tế để giải quyết, cũng thật cần một cách làm quyết liệt, chế tài, dùng pháp luật can thiệp mới mong xóa dần những mảng tối.
Những nắp cống vỡ toác, lộ ra mảng tối đen ngòm, ma quái. Nó là cái bẫy giết người. Nó là nơi cho những tính xấu và ích kỷ của con người, thích sạch nhà mình nhưng không muốn ngõ đẹp, nên bao rác rưởi bị dồn đẩy dưới lòng cống. Sự tăm tối của con người góp phần làm nên sự ngập lụt của thành phố. Ngành giáo dục ngổn ngang với bao cải cách, thí điểm nhưng đột phá tư duy “lương thiện là không xả rác” là vấn đề không hề bé nhỏ và dễ dàng.  
Thành phố nỗ lực cho những bước đột phá để có được đô thị văn minh, sạch đẹp, là nơi thật đáng sống nhưng đó đây, xen lẫn với những ngôi nhà lộng lẫy mọc lên kiêu hãnh vươn mình trong nắng sáng là những ngôi nhà lụp xụp, với những mái tôn hoen rỉ, những cánh cửa gỗ rệu rã. Những bí ẩn phần đời cũng được ẩn giấu sau những cánh cửa sổ tăm tối kia. Nhưng kỳ lạ thay, tôi bắt gặp giữa Sài Gòn đông đúc, xô bồ những mảng xanh kỳ diệu. Những mảng xanh được thắp sáng lên từ những bàn tay thầm lặn vun trồng, tưới tắm. Những mảng xanh hiện diện trên những ban công tòa nhà ống cũ kỹ, lấp ló sau những ô cửa số huyền bí. Những mảng xanh trải mình trên những tấm tôn sét rỉ. Những mảng xanh len lỏi giữa khe hẹp phố thị ngột ngạt, tù túng. Những mảng xanh như những phận đời không nguôi cháy lên niềm hy vọng. Thành phố có vô số mảng xanh treo lơ lửng giữa không trung, làm dịu đi những lồi lõm, khúc khủy, tăm tối. Đi giữa những mảng tối sáng, ta mới thấy tràn ngập trong lòng tình yêu thương và lòng biết ơn những con người thầm lặng đã vun trồng, tưới tắm, chăm chút cho những mảng xanh của thành phố thân yêu. Người lùn bẩm sinh ơi, không hề duy ý chí để nói rằng, cái cục gù làm mình thấp bé, cong queo, biến dạng sẽ được cắt bỏ, dù đau đớn để vươn vai đứng thẳng, kiêu hãnh vươn lên phía trước bằng những việc làm ngỡ như bé nhỏ nhưng mang lại sự thay đổi to lớn. 

 
 
 
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 128

Các tin khác