Bé nhỏ, vô thường trước mênh mông, bao la, vĩ đại của vũ trụ, của dải ngân hà… đấy là Bụi của Nguyễn Xuân Lục. Bụi được thể hiện qua chuỗi tác phẩm sơn mài mà ở đó, người xem như được du hành vào cảm xúc cuộc đời, thời cuộc của người họa sĩ
Khi tưng bừng tươi sáng, lúc u trầm bí hiểm, chỗ mênh mang bao la, lại có cả những thẳm sâu vô định… lối sử dụng gam màu huyền ảo trong kỹ thuật chế tác sơn mài của Nguyễn Xuân Lục đã tạo nên một “không gian” rất gần, rất thực, cực dễ cảm nhận. Phiêu du vô định trong “không gian” ấy là những hạt bụi, khi nhỏ to, lúc méo tròn. Nguyễn Xuân Lục gọi tên cho chuỗi sáng tác những năm qua của anh là Bụi.
Bụi, một định danh đậm tính triết lý, cuộn sâu trong ấy là bản tính vô thường vốn dĩ của bụi, được Nguyễn Xuân Lục không gian hóa, nhân cách hóa. Bằng lối sử dụng thủ pháp bán trừu tượng. Trong từng hạt bụi của Lục, cảm giác đâu đó có hình bóng con người. Lý giải về lựa chọn ngôn ngữ sáng tác cho Bụi, Nguyễn Xuân Lục tự sự: “Chuỗi tác phẩm này mang âm hưởng vũ trụ, nhưng thực tế mình không có ý định diễn tả về vũ trụ, tất cả chỉ là về con người, về thân phận và cuộc sống của chính bản thân. Lối vẽ bán trừu tượng giúp cho các tác phẩm có tính gợi nhiều hơn, mình không vẽ những gì quá chi tiết, cụ thể, bởi thế rất dễ bị định hình, rập khuôn trong suy nghĩ”.
Nhớ lại ở 2013, trong một triển lãm tại Bảo tàng Mỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh có chủ đề Gió Sông Hồng của nhóm 8 họa sĩ đến từ Hà Nội, họa sĩ nhỏ tuổi nhất sinh năm 1983 Nguyễn Xuân Lục đã giới thiệu một ngôn ngữ sơn mài theo phong cách sáng tác hiện đại và đậm tính gợi qua hai tác phẩm Uống trà và Hồ Gươm.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Sau 5 năm, ngôn ngữ sáng tác của Lục vẫn chất theo cách thể hiện của một người thợ nghề (xuất thân của Lục từ làng khảm trai Chuôn Ngọ), của một họa sĩ được đào tạo bài bản (tốt nghiệp khoa Sơn mài ĐH Mỹ thuật Công nghiệp), của một giảng viên khoa Sơn mài (trường Trung cấp nghề Tổng hợp Hà Nội), kết hợp những vốn sống, trải nghiệm, chiêm nghiệm về cuộc đời khác biệt để tạo nên chuỗi tác phẩm gợi về triết lý, tâm tư, tình cảm hơn là Uống trà và Hồ Gươm, thông qua hình ảnh những hạt bụi lớn nhỏ, lơ lửng đâu đó trong không gian.
Nói thêm về Bụi, Lục chia sẻ: “Mình là người thích hướng nội, thích suy nghĩ nhiều về cuộc sống xung quanh. Bộ tranh Bụi mượn không gian mênh mông của vụ trụ đặt con người vào đấy, để thấy trước hùng vĩ bao la, con người chẳng là gì cả, thậm chí rất cô đơn. Những mảng khối, những tảng lớn như miêu tả thiên thạch trong không gian, thực chất mang xuất phát điểm là hình người, sau đó biến tấu theo cách có hình mà không có hình. Có tác phẩm khi vẽ, đưa vào hai người, nhưng nhiều người lại thấy ở đó một bức chân dung. Những chi tiết không chủ ý ấy tùy cảm nhận và cảm xúc người xem”.
Quan sát chuỗi tác phẩm trong quá trình sáng tác của Nguyễn Xuân Lục, ngoài khả năng kiểm soát kỹ thuật tốt, có thể thấy rõ lối dụng màu được liên tục thay đổi. Lục cho biết có những giai đoạn chuyên sử dụng màu tím, gần như trong tác phẩm nào cũng có, nhưng càng về sau anh thích dùng màu tự nhiên của sơn ta, của quỳ vàng, quỳ bạc làm điểm nhấn chủ đạo. Các sáng tác càng về sau, càng trở nên tươi sáng, rạng rỡ hơn.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Cảm hứng tạo ra loạt Bụi đã có từ cách đây 3 năm, nhất là sau giải III Festival Mỹ thuật Trẻ toàn quốc 2017 với tác phẩm Bụi trong không gian, đến nay Lục đã có trong tay hơn 50 tác phẩm theo một chủ đề Bụi mà ở đó, có thể thấy “không gian” ấy hội tụ sự đa dạng về hình khối, phong phú về màu sắc cùng kỹ thuật thể hiện. Lục bảo: “Mình muốn khai thác triệt để một đề tài quan tâm ở nhiều khía cạnh, dựa theo cảm xúc, và không thích diễn tả tranh ở cùng một trạng thái, như vậy ngôn ngữ sáng tác sẽ phong phú hơn”.
Là một họa sĩ trẻ, theo đuổi bộ môn sáng tác mệnh danh tốn kém cả về thời gian công sức và tiền bạc như sơn mài, lại là chất liệu sơn mài truyền thống, hẳn không phải là phổ biến. Lục tâm sự: “Mình là người theo đuổi kỹ thuật sơn mài truyền thống, phần do yêu thích, phần thấy nó phù hợp. Còn khi sáng tác, mình thích cách làm việc chuyên nghiệp, không đợi cảm xúc đến, mà phải điều tiết nó để làm việc sao cho thực hiệu quả”.
Tham gia nhiều cuộc triển lãm nhóm trong và ngoài nước, nhưng riêng với Bụi, Nguyễn Xuân Lục đã từ lâu ấp ủ một triển lãm đầu tay cho riêng mình. Lục kể tính đến nay đã 3 lần phải trì hoãn đưa Bụi ra công chúng, vì tự thân thấy vẫn còn nhiều khiếm khuyết cần phải bổ sung, hoàn thiện cho Bụi. Sau hơn 3 năm sáng tác ở cùng một đề tài, Lục nay đã tự tin hơn để sẵn sàng giới thiệu khoảng phân nửa số Bụi trong triển lãm cá nhân đầu tiên, diễn ra từ ngày 11 đến 18.3.2019 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, 66 Nguyễn Thái Học, Ba Đình, Hà Nội.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 154