Đêm nay là đêm cuối cùng bé Hiền làm cô gái nhỏ trong nhà. Ngày mai Hiền sẽ được người ta đón về làm vợ. Bây giờ, sắp sửa cho buổi lễ công cô.
Nhớ lại bao nhiêu cái lễ công cô của các bà chị mình khi tôi còn nhỏ. Là nhớ nước mắt. Nước mắt như sông, như suối chảy tèm lem gương mặt cô dâu và người mẹ. Là nhớ nước mắt và một không khí rất vui vì chắc chắn, sẽ có một nhân vật nào đó trong gia đình pha trò để mọi người cười. Kiểu như, con Cẩm nó khóc vì mừng đó bây, hoặc là, con Hiếu đang khóc vì ngày mai không còn được ăn cơm má nó nấu chứ gì…
Lễ công cô, ấy là buổi giáo huấn cuối cùng. Nó là cái nơ màu hồng, màu đỏ gắn lên cái hộp hôn nhân. Đời người con gái sau này, mở cái hộp ấy ra, sóng gió muôn trùng hay vẹn toàn hạnh phúc, là chuyện thuộc về số phận. Trong trách nhiệm và tình thương của gia đình máu mủ thì lễ công cô là thứ ý nghĩa đẹp đẽ chúng ta làm cho cô gái ấy. Như một lời chúc, như một câu nói vói theo. Như thể mỗi lần leo lên xe chạy ra khỏi nhà, mẹ của tất cả chúng ta sẽ nhắc nhở ta chạy xe cẩn thận.
Bé Hiền chỉ thoa một chút son lên môi chứ không trang điểm gì hơn. Tóc em chải kỹ và và có một cái kẹp màu hồng ngay phía trên tai trái. Bàn chính có sáu cái ghế đã được ngồi đủ. Phía sau là một vòng vây khoảng chục người nữa ngồi trên những cái ghế đôn, mấy đứa con nít thì đứng lố nhố… tất cả, hướng mắt về phía bàn thờ. Lúc này, ông bác tôi đang bật quẹt đốt bó nhang. Ông lầm rầm khấn nguyện gì đó rồi bắt đầu quay ra tuyên bố lý do. Bé Hiền đứng cạnh đó, hai tay khoanh lại lắng nghe…
Vài phút ban đầu trang nghiêm ấy, bé Hiền nhác thấy có một con bướm bà to bằng bàn tay vừa bay qua cửa sổ vô nhà. Con bướm bay một vòng quanh rồi đậu lên cái màn cửa. Cô ra dấu cho anh trai mình thấy. Ông bác dừng nói, ánh mắt mọi người chuyển hướng qua cậu anh trai tên Nam này. Nam đến gần con bướm, hai tay chấp lại xá một cái, miệng nói to ai cũng rõ nghe, dạ thưa có phải bà ngoại không, nếu là ngoại thì lên bàn thờ ngồi với bà nội con nhen. Nam đưa một ngón tay mình đến gần, con bướm bay nhẹ nhàng lên rồi đáp xuống ngón tay ấy. Tim mọi người bắt đầu rung. Và khi Nam đưa con bướm đến gần bàn thờ, nó tự động chuyển sang đậu lên cái lư hương bằng đồng thật to trên ấy. Bà nội của bé Hiền và Nam đang được thờ ở đấy. Còn bà ngoại thì ở rất xa, không ai có thể nghĩ ra được, rằng bà cũng đã về đây dự lễ công cô của bé Hiền. Theo một cánh bướm…
Bà ngoại bé Hiền trước khi mất, có để lại bốn chỉ vàng cho bốn đứa cháu nội và ngoại chưa kịp lấy vợ lấy chồng. Bốn chỉ vàng này do cậu út giữ. Theo lời bà, đứa nào cưới thì cậu sẽ chuyển giao. Thấy con bướm, mọi thì thầm nhắc cậu, bà về kiểm tra cậu mày làm có như lời bà dặn không đó. Cậu út cười hiền, tay sờ lên túi áo…
Buổi lễ tiếp tục là những lời dặn dò của các bậc tiền bối. Nào là sự nhường nhịn, nào là đáo giang tùy khúc nhập gia tùy tục, nào là hãy xem đấy như gia đình ruột của mình, nào là riêng chung, nào là giận hờn xô đẩy thì ứng xử ra sao… không biết bé Hiền có nhớ nổi không, chỉ thấy nó đứng rưng rưng, hai bàn tay nắm lấy nhau đầy bối rối… Sau rốt, bé Hiền phải nói. Bé Hiền phải nói lời cuối cảm ơn cho hết thảy những công lao, những yêu thương mà em đã nhận được từ thuở lọt lòng cho đến ngày lấy chồng hôm nay.
Khúc này là khúc sến súa, tôi nhớ bà chị nào của mình cũng khóc. Hầu hết không ai nói được gì vì xúc động, vì không quen nói trước đông người, lại là những lời ít khi phải thốt ra bằng lời. Thường thì sau một hồi mếu máo, họ sẽ cảm ơn cha mẹ, và dặn dò các em thay chị chăm sóc vì cha mẹ đã già yếu… Ôi cái chữ cha mẹ già yếu hết lần này đến lần khác, nó như cái công tắc bật nút nước mắt, hễ đến bốn cái chữ thiêng liêng ấy là cô dâu nào cũng sẽ nấc lên… Cái dòng họ gì mà sướt mướt quá thể! Nhưng bé Hiền hôm nay có khá hơn. Vì em là giáo viên một trường quốc tế. Em lấy chồng khi trái trưởng thành đã đủ chín. Em đã nói được hết những thứ đang có trong lòng mình, em đã ghìm lại được cảm xúc bề mặt để khiến mọi người phải lắng nghe…
Mọi người vỗ tay, ông bác cười cười tiếp tục chương trình. Ai cũng hiểu, và rút phong bì làm quà cho cô dâu. Đây là quà của người thân tặng cho cô dâu trước hôn nhân. Cô dâu có thể giữ riêng để phòng thân và chú rể không cần biết đến số quà này. Nhưng hầu hết, các cô gái sẽ gộp chung và phần tiền mừng cưới. Ai có thể nghĩ đến chuyện quỹ đen ngay trước đám cưới một ngày đây chứ!
Sau khi ông bác quay lưng xá lên bàn thờ ba xá. Nam lại đưa ngón tay đến gần, con bướm dường như hiểu ý, nó chuyển sang đậu lên tay Nam. Bé Hiền đến để nhìn con bướm kỹ hơn lần nữa rồi hai anh em cùng con bướm bước qua cửa chính, ra sân. Nam lại nói to, bà ngoại đến từ đâu thì thôi bây giờ về đó nha! Con bướm cất cánh bay vào đêm tối…
Bà cô tôi và vài người đứng ôm tim rưng rưng nước mắt, lần đầu tiên trong đời họ thấy chuyện này. Nó đã diễn ra ngay trước mắt họ.
Nhưng chưa hết, con bướm bay đi một hồi. Nam như sực nhớ điều gì, vỗ đùi cái đẹt ớ lên một tiếng rất to, trời ơi hồi nãy quên xin bà ngoại số để ngày mai mua vé rồi ta ơi… Không khí lại rần rần cười giỡn như đã bao nhiêu năm qua, gia đình này luôn như thế.
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 152