Người đàn bà vẽ tâm hồn trẻ thơ

 

 

Tôi ngưỡng mộ những tác phẩm sơn mài trừu tượng của chị, thích tư duy mỹ thuật của chị. Cũng như bao người vẽ khác, tác phẩm hội họa đúng nghĩa nào cũng đều mang dấu ấn cá nhân đậm nét. Những cá tính, những biến cố, từng giai đoạn của cuộc đời, những vấn đề của đất nước, xã hội, hình ảnh của thiên nhiên… đều đi vào tranh một cách rất tự nhiên qua phong cách và bút pháp riêng của mỗi người. Một giai đoạn rất dài, những bức tranh sơn mài trừu tượng với bút pháp phóng khoáng của chị đã làm mưa, làm gió trên thị trường tranh Việt. Có lẽ chị là một trong số ít những nữ họa sĩ Việt vẽ tranh sơn mài trừu tượng. Những tác phẩm của chị nhiều màu sắc, tạo hình hiện đại với nhiều không gian, đậm tính triết lý và vượt ra ngoài quan niệm về kỹ thuật cũng như màu sắc của sơn mài truyền thống, vì thế cũng đón nhận nhiều ý kiến khác biệt. Chị không quan tâm. Với chị, đi tới cùng vì điều mình muốn, là tối thượng. Tranh của chị vẫn được nhiều nhà sưu tập trong và ngoài nước săn đón, và tôi thì luôn phấp phỏng một mối lo mơ hồ cho chị. 

 

 

 

 

 

 

 

 

Cách đây hơn bốn năm, một biến cố đã xảy ra và chị không thể vẽ sơn mài hay sơn dầu được nữa. Cơ thể chị bỗng nhiên phản ứng với các loại sơn. Tôi vẫn luôn cho rằng, trên đời này, việc gì xảy ra cũng đều có lý do của nó. Acrylics đã chọn chị, và chị chọn cho mình một bút pháp hoàn toàn khác, giã từ với tư duy trừu tượng, quay trở về với phong cách hiện thực trên con đường khám phá bản thân. Chị vẫn hay nói vui: mình là người đi ngược, đi từ trừu tượng tới hiện thực. Tôi thì không nghĩ thế.  Chị quay trở về với bản ngã của mình thì đúng hơn. Chị cũng như bao nhiêu người vẽ khác, đã luôn đi tìm chính mình, và đã  thấy mình trong chất liệu mới ấy. Về đặc tính hóa học, acrylic là một chất liệu dễ tính hơn một chút so với các chất liệu khác của hội họa, nhưng cũng chính vì thế, thật khó để tạo sự khác biệt.  Không giống như sơn dầu, Acrylic có gốc nước nên khô nhanh giúp người họa sĩ ghi lại những cảm xúc của mình một cách rất hiệu quả, nhất là khi đi vẽ trực họa ngoài trời. Đây cũng là chất liệu giúp cho người họa sĩ có thể áp dụng rất nhiều kỹ thuật khác nhau nhằm đạt được mục đích của mình. Mai Hiên không chọn cách phô diễn kỹ thuật. Chị vẽ acrylic thuần, không thêm phụ gia, không kết hợp với các chất liệu khác. Chị muốn khám phá khả năng vừa làm màu trong, vừa tạo chiều sâu chỉ bằng cách sử dụng màu và hòa sắc của mình. Những nét cọ mạnh, bạo liệt, mà không hiểu sao tôi vẫn thấy tràn đầy nữ tính, đặc biệt vì sự ngây thơ. Chị đã tạo ra sự khác biệt. Bởi sự trong trẻo, hồn nhiên trẻ thơ rất đặc biệt, mà sự phóng khoáng đẩy ắp trong tranh sơn mài xưa kia đã trở lại vẫn vẹn nguyên trong chất liệu mới. Bởi qua tranh chị, tôi nhận ra một Việt Nam đẹp tới nao lòng, rất chung mà vẫn rất riêng. Nhìn tranh chị, tôi thấy lòng mình mềm lại, muộn phiền bay hết theo những áng mây và cơn gió kia.

 

 

 

  

  

Những bức tranh không chỉ mang lại cho tôi cảm xúc bồng bềnh của trời mây, gió núi, mà còn cho tôi một tình yêu như của một đứa bé. Tôi nhớ tới những lần cùng nhau đi sáng tác. Giữa mây trời đỉnh Tây Côn Lĩnh, tôi thì hét, còn chị thì hát. Giữa nhà thờ đổ hoang tàn trong làng cổ Bao Vinh (Huế), chị múa, còn tôi đứng lặng câm. Những ngày đông giá rét chưa bao giờ làm chị nhụt chí với những chuyến đi vẽ trực họa ngoài trời. Chị say mê ở suối Yến và biến những bông hoa súng thành vĩnh cửu qua hội họa của mình. Tôi hiểu cảm giác của chị và bao người vẽ khác: khi đã say thì dường như không biết điểm dừng, và khi đã yêu thì luôn nồng nàn với tất cả tâm hồn. Để rồi khi đã trút hết năng lượng của mình vào tranh, rất nhiều khi thấy mình kiệt sức. Nhưng đồng thời, lại thấy như vừa đi qua một cuộc đời, và đang chào đón một cuộc đời mới. Phải chăng hội họa có thể mang lại sự hồi sinh? Phải chăng vì thế người ta hay nói những nghệ sĩ luôn là trẻ thơ? Mai Hiên là một người như vậy. Dẫu cho trong đời thường, chị đã đi qua tuổi trưởng thành từ lâu, đã là mẹ, là bà từ lâu. Nhưng giống như hội họa của chị, chị luôn vui sống với một tâm hồn trẻ thơ. Chưa bao giờ tôi hết khâm phục sự thơ trẻ của người đàn bà vẽ ấy. Những gì chị truyền tải vào trong bộ tranh Sapa, hay mới đây nhất là bộ Suối Yến, là một bài ca xanh tươi đầy sức sống của một tình yêu trong vắt đối với thiên nhiên Việt Nam. 
Một họa sĩ lão làng đã từng nói: hãy quậy đi, hãy phá đi, để rồi sẽ chỉ còn đọng lại cái tôi duy nhất của tâm hồn mình. Cái tôi của Bùi Mai Hiên là tâm hồn trẻ thơ nằm trong tranh chị, bay bổng như mây, dạt dào như gió, rực rỡ như những cánh hoa súng trên suối và tươi sáng như những tia nắng đầu tiên trên núi rừng Tây Bắc.  

 

 

 

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 152