Một thuận tiện khi đọc trên mạng là có thể dùng từ khóa để tìm chủ đề, tư liệu. Dưới đây là một số bài liên quan với từ khóa “nếp nhà”.
Chữ nếp nhà thứ nhất liên quan đến ngôi nhà mà nhà thơ Lưu Quang Vũ đã nêu trong bài thơ “Nhà chật”: Nhà chỉ mấy thước vuông, sách vở xếp cạnh nồi/ Nếu nằm mơ, em quờ tay là chạm vào thùng gạo/ Ô tường nhỏ treo tranh và phơi áo/ Ta chỉ có mấy thước vuông cho hạnh phúc của mình…
Trong bài có tựa đề “Nếp nhà Lưu Quang Vũ” viết năm 2013 nhân 25 năm ngày mất của Lưu Quang Vũ, nhà thơ Lê Minh Quốc nhắc tới đấng sinh thành của Lưu Quang Vũ và ngôi nhà này: “Từ năm 1958, về sống ở căn nhà 96A Phố Huế, vợ chồng nhà thơ Lưu Quang Thuận đã ươm mầm và vun xới một tài năng của đất nước”.
PGS.TS Lưu Khánh Thơ, em ruột nhà thơ Lưu Quang Vũ lý giải trong bài trên danviet.vn năm 2018: “Dưới mỗi mái nhà đều có một nếp nhà thân thuộc mà người tạo dựng nên nó không ai khác là cha mẹ chúng ta - những người chủ gia đình ấy đã tiếp thu từ các bậc tiền bối, gìn giữ, phát huy và truyền lại cho con cháu”.
Chữ nếp nhà tiếp theo là từ một buổi hát trống quân đối đáp nam nữ ở Sài Gòn. Nhạc sĩ Phạm Duy cầm trống, phía nữ có nghệ sĩ Hồng Vân, Hồ Điệp, Thái Hằng, Bạch Yến, nữ sĩ Tuệ Mai. Phía nam có Thanh Hùng, Đỗ Quý Toàn, nhà thơ Phạm Thiên Thư.
Theo TS Nguyễn Nhã, buổi hát trống quân này là một trong những hoạt động đầu tiên của “Nhóm nghiên cứu và phát huy truyền thống Việt Nam”. Buổi hát diễn ra tại nhà nhạc sĩ Phạm Duy ở Phú Nhuận tối 29.9.1974. Thành phần dự buổi hát có cụ Nhất Thanh - tác giả cuốn “Đất lề quê thói”, vợ chồng nghệ sĩ nhiếp ảnh Phạm Văn Mùi, vợ chồng nhạc sĩ Phạm Duy, vợ chông ông Nguyễn Nhã - chủ nhiệm Tập san Sử Địa, ông Lê Ngô Châu - chủ nhiệm tạp chí Bách khoa, KTS Nguyễn Bá Lăng, nhà thơ Phạm Thiên Thư, nhà thơ Trụ Vũ, nữ sĩ Tuệ Mai, các nhà văn Lê Tràng Kiều, Võ Phiến cùng một số giáo sư các trường đại học và các nhà báo.
Ngoài đối đáp ứng khẩu, các nghệ sĩ còn hát theo “Bài hát trống quân đêm trung thu Giáp Dần” do Phạm Thiên Thư sáng tác. Xin trích một số câu: Nam: Anh hùng lại hỏi thuyền quyên/ Cái chi là nếp là nền Việt Nam; Nữ: Em xin tạm đáp hầu chàng/ Gia đình là nếp dân Nam bấy ngày…; Trần gian thành cõi thiên đường/ Thu vào một mối yêu đương thuận hòa/ Chúng ta hưng thịnh Nếp Nhà… Chữ “Nếp Nhà” in hoa trên Tập san Sử Địa số 27-28 xuất bản cuối 1974.
Chữ nếp nhà nữa mà tôi muốn chia sẻ là từ truyện ngắn “Nếp nhà” của nhà văn Nguyễn Khải xuất bản năm 1995 ở cuốn “Hà Nội trong mắt tôi”. Nhân vật chính là một cụ bà tám mươi tuổi được nhà văn Nguyễn Khải giới thiệu là “cái túi khôn của tôi”. Cụ bà nói về nếp nhà: “…thời bây giờ có được vài trăm cây vàng không phải là khó, cũng không phải là lâu, nhưng có được một gia đình hạnh phúc phải mất vài đời người, phải được giáo dục vài đời. Hạnh phúc không bao giờ là món quà tặng bất ngờ, không thể đi tìm, mà cũng không nên cầu xin. Nó là cách sống, một quan niệm sống, là nếp nhà, ở trong tay mình, nhưng nhận được ra nó, có ý thức vun trồng nó, lại hoàn toàn không dễ”.
Tết là lúc mọi người quay về sum họp với gia đình trong nếp nhà của mình. Xin chia sẻ những tư liệu với từ khóa “nếp nhà” để cùng chiêm nghiệm.
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 153