Agvinon - thành phố Giáo hoàng

Quần thể kiến trúc Vương cung thánh đường và cung điện Giáo hoàng ở Agvinon

Cách đây hơn 700 năm, Agvinon – toà thành cổ nằm ven dòng sông Rhone này là một trung tâm quyền lực, một thánh địa của Thiên Chúa giáo trên toàn thế giới bởi là nơi sống và làm việc, cai quản giáo hội của chín đời giáo hoàng trong gần một thế kỷ. Vẻ đẹp, sức hấp dẫn của những kiến trúc cổ được bảo tồn cho đến ngày nay, cùng những câu chuyện lịch sử hình thành đầy thăng trầm đã khiến toà thành này được UNESCO công nhận là di sản văn hoá thế giới từ 1995. 

Đường về Agvinon
Thành cổ Agvinon, thủ phủ của tỉnh Vaucluse vùng Provence, miền nam nước Pháp, cách Lyon gần một giờ tàu cao tốc TGV và cách Paris hơn 600 cây số. Rời nhà ga tàu cao tốc TGV chưa đầy 15 phút đi xe buýt công cộng, tôi đến được trạm dừng cuối là ga tàu điện Agvinon ngay đối diện với thành cổ Agvinon. Hành khách lục tục xuống xe, với những khách du lịch thật dễ nhận diện bởi trong tay ai cũng sẵn sàng với đủ thể loại máy ảnh. Thành cổ Agvinon với tường cao vút, ước chừng phải trên 5m, phủ một màu xám xịt trải dài thật bề thế, ở ngay đối diện ga tàu điện. Từ trạm xe buýt, mất vài bước sang bên kia đường, qua cổng chính của tường thành, tôi đã đặt chân vào thành cổ Agvinon và đang đứng trên con đường Cộng Hoà (Rue de la Republique) dẫn lối vào trung tâm thành cổ. Không có những ồn ào, xô bồ, xe cộ tấp nập, chỉ có con đường rợp bóng mát, với những quán nhỏ góc phố dễ thương là những cảm nhận đầu tiên khi đến với Agvinon. 
Toà thành cổ với rất nhiều kiến trúc cổ đã qua hơn hai thế kỷ tồn tại, nhưng hầu hết được bảo tồn kỹ lưỡng theo thời gian, ngay từ những chi tiết điêu khắc, chạm trổ trên nền đá hoa cương vẫn còn nguyên vẹn. Có lẽ, ở một nơi xa với đô thành ánh sáng Paris, không gian và thời gian như chậm lại, những xô bồ của một xã hội hiện đại khi tràn đến Agvinon phải nhường chỗ cho sự trầm mặc, uy nghiêm của các toà kiến trúc cổ. Dù nhan sắc của các toà kiến trúc ấy còn nguyên vẹn hay đã phần nào bị tàn phá bởi thời gian, cũng đều là những nét chấm phá rất duyên dáng, điệu đà trong tổng thể kiến trúc của thành cổ Agvinon. Một góc của nhà thờ thánh Didier với kiến trúc Gothic đặc trưng là một ví dụ điển hình mà tôi gặp phải trong hành trình khám phá vẻ đẹp kiến trúc ở khu phố cổ. 
Cuối đường Cộng Hoà là toà thị chính, một biểu trưng cho bộ mặt quyền lực của Agvinon từ bao năm qua, sừng sững với tháp chuông cao vút cũng được thể hiện theo kiến trúc Gothic, với các chi tiết trang trí trên nền đá thể hiện trình độ điêu khắc đạt đến cực đỉnh của các nghệ nhân xưa khi bắt tay xây dựng toà thành cổ này. Người xưa khi xây dựng quy hoạch thành cổ Agvinon quả thật rất tài tình và tinh tế, cả một quần thể kiến trúc xoay quanh toà nhà thị chính với nhà hát, khách sạn, khoảng trống nối liền các quần thể kiến trúc này là một quảng trường, là không gian thật tuyệt vời để những lữ khách như tôi khi mỏi gối, chồn chân với những bước đi trên nền đá cổ cần một chốn dừng chân thú vị để chiêm ngưỡng thêm vẻ đẹp nguy nga các toà kiến trúc đẹp của thành phố. 

Cung điện Giáo hoàng
Từ toà thị chính, đi tiếp về hướng bờ sông Rhone không xa, sẽ thấy ngay một lâu đài đồ sộ, cao ngửa mặt án ngữ ở đường chân trời. Đó chính là trái tim Agvinon, được gọi là cung điện Giáo hoàng, do vị giáo hoàng thứ ba của Agvinon là Benedict 12 khởi công xây dựng, các vị kế nhiệm sau đó nối tiếp việc xây cung điện đồ sộ này trong suốt 30 năm từ 1334 – 1364 trong diện tích rộng đến 11.000m². 
Bên cạnh cung điện Giáo hoàng có một đỉnh tháp trên đó có bức tượng đức nữ Maria mạ vàng nổi bật trên nền trời xanh, đây chính là Vương cung thánh đường, được xây dựng từ thế kỷ 12 theo lối kiến trúc La Mã, thể hiện sự bề thế và cũng là một kết nối hoàn hảo với tổng thể kiến trúc của cung điện Giáo hoàng. 

Sự bề thế của một toà kiến trúc hơn 700 năm tuổi

Cung điện Giáo hoàng từng có vai trò như một pháo đài kiên cố

Cây cầu gãy nổi tiếng bắc ngang dòng sông Rhome

 Kiến trúc Gothic trong trang trí chi tiết các thánh đường ở Agvinon

Bài và ảnh Lam Phong

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 73