Chợ ngày càng ít khách
Nhìn chợ Bến Thành, chợ Tân Bình nhiều sạp đóng cửa, nhiều người nói rằng kinh tế suy thoái, ít người mua sắm. Thật ra, phải nhìn cụ thể từng chợ, như chợ Bến Thành là chợ dành cho khách du lịch, từ khi dịch bệnh xuất hiện người nước ngoài ít đến thì việc buôn bán cũng ít theo. Chợ Tân Bình thì bán đồ may mặc, trước đây bạn hàng chợ tỉnh lên lấy hàng, nay các công ty may mặc có xe tải chở thẳng về bỏ cho sạp chợ tỉnh, người mua lẻ thì mua hàng oline, nên sạp chợ đóng cửa nhiều.
Ở Vĩnh Long có 3 chợ xã bị teo tốp là do người mua không còn thích đi các chợ này. Chợ Thới Lộc ở xã Sơn Định trước rất sung do người dân xã Ngũ Hiệp (Tiền Giang) lánh nạn chiến tranh đến ở và kinh doanh, nay thanh bình họ trở về quê cũ, tiệm buôn đóng cửa, hàng thủy sản tươi sống được bán ở chợ chòm hổm trên QL 57 từ sáng tới chiều, thuận tiện người mua nên chợ Thới Lộc trở nên trống vắng. Hai chợ xã khác là Cái Mơn và Long Thới trước cạnh sông rạch, thuận tiện ghe xuồng cho người đi chợ, nay ở địa phương phát sinh ra chợ trời sát QL 57 thuận tiện cho khách hàng đi xe máy mua thức ăn mà không cần gửi xe, lại có cửa hàng Bách Hóa Xanh kế bên khiến nơi đây sung túc, còn chợ cũ ngày càng vắng teo.
Xu hướng thích chợ vẫn còn
Người dân mua thực phẩm thì thích mua ở chợ, vì thịt heo sáng sớm mới mổ còn nóng hổi, cá sông mới bắt còn nhảy soi sói, trong khi siêu thị hay cửa hàng bách hóa thì thức ăn để tủ lạnh không ngon bằng.
Chị Diễm Thuyên ở Tân Chánh Hiệp (quận 12 cũ) cho biết, siêu thị Coop Mart ở đây đóng cửa vì khách hàng mua thịt heo, gà vịt, cá ở chợ Phan Văn Hùm, hàng tiêu dùng thì mua ở chợ Tân Chánh Hiệp, ít ai chịu gửi xe vào siêu thị! Anh Nguyễn Phép ở Chợ Lách nói mua ở chợ ngả giá xong trả tiền đi liền không phải chờ bấm máy lấy hóa đơn, khỏi phải xếp hàng dù chỉ mua có một món.
Thiếm Tám Phát ở Phú Phụng thì nói mua ở cửa hàng bách hóa không có tình cảm, nhân viên ở đây cũng là con cháu trong xóm- quen hết, nhưng nó không thể bán thiếu cho mình khi túi hết tiền hay quên đem theo tiền; còn đi chợ thì đồ tiêu dùng, thức ăn đều có thể mua chịu vài hôm trả cũng được. Lâu ngày không đi chợ, xách giỏ đi trở lại là nhiều người bán hàng hỏi thăm vì sao, chuyện gia đình, chuyện trong xóm cũng được hỏi han.
Trong chợ thịt heo mỗi ngày đều có thớt thịt, hôm trước dặn óc heo, đồ lòng đều được để dành, mua nhiều còn có giảm giá nhất là mỗi khi nhà có đám tiệc dùng số lượng lớn. Siêu thị giá niêm yết không đáp ứng được những khách hàng trong trường hợp này.
Đi chợ mua hàng nhanh hơn, mua một chai nước tương hay 5 gói mì, lấy hàng và trả tiền đi liền, với các món hàng nhỏ và ít như vậy vào siêu thị phải xếp hàng ít nhất 15 phút, chưa nói đến phải tốn tiền gửi xe.
Siêu thị
Cứ tưởng loại hình siêu thị chỉ được chuộng ở tỉnh thành thôi, nào ngờ dân quê cũng bắt đầu thích. Hiện nay các xã ở miền Tây đều có cửa hàng Bách Hóa Xanh đua với các chợ. Anh Dũng Tiến ở Tịnh Biên cho biết, mấy năm đầu khi Bách Hóa Xanh mở ở thị xã Tịnh Biên anh nghĩ ở vùng quê dân cư không nhiều mà đầu tư cơ sở vật chất như ở thành phố thì làm sao lấy vốn. Vậy mà, cửa hàng Bách Hóa Xanh ngày càng được ưa chuộng. Sáng thì dân chúng đi chợ do thói quen, chiều và tối thì đi siêu thị do có đèn sáng, không khí mát mẻ, nhiều người đi làm đồng áng về trễ, đi siêu thị cùng con cháu mua hàng và cũng là đi xem hàng, mua hay không mua cũng được. Giá cả siêu thị cũng không mắc lắm so với giá chợ, tuy nhiên người mua rất thích vì lâu lâu được giảm giá do tích điểm.
Cô Ngọc Hà ở xã Phú Phụng cho biết, bà con thích đi Bách Hóa Xanh vào buổi gần tối vì các mặt hàng thực phẩm như cá thịt được giảm giá so với ban sáng, tuy không tươi sống bằng ở chợ sáng nhưng vẫn dùng tốt vì được bảo quản trong môi trường nhiệt độ thấp. Đi Bách Hóa Xanh xem hàng, thấy nhớ trong nhà thiếu món gì thì mua chứ không có dự định trước như đi chợ.
Chợ Tết
Mặc dù siêu thị có mặt ở Việt Nam hơn 30 năm nay, nhưng mỗi khi Tết đến đều phải có chợ Tết trên các con đường. Loại chợ này ở Mỹ gọi là chợ trời vì không có nhà lồng, cất sạp giữa trời để bán hoa kiểng, dưa hấu.
Không có siêu thị nào có đủ mặt bằng để chưng hoa kiểng trong khi chợ hoa, chợ dưa cần vài chục gian hàng cho bà con nông dân khắp các làng hoa trong nước như Đà Lạt, Sa Đéc, Cái Mơn lên bày bán. Các loại hoa và kiểng này cần có bàn tay kỷ thuật chăm sóc, đưa vào chợ cũng phải tưới nước hàng ngày. Dưa hấu cũng vậy, nào là dưa Gò Công, Trà Vinh, Long An... loại dài, loại tròn đủ kích cở cho người mua. Tâm lý người tiêu dùng thích dưa lớn ruột đỏ để nói lên sự sung túc của chủ nhà, những mặt hàng này thì siêu thị không thể đáp ứng được.
Mấy năm gần đây, ở TP.HCM phường nào cũng có tổ chức chợ Tết, ở phường Phú Định (bến Bình Đông) có “Trên bến dưới thuyền” cho nông dân các tỉnh Bến Tre, Vĩnh Long, Đồng Tháp bán hoa kiểng. Các loại hàng trang hoàng ngày Tết, quần áo may mặc, thực phẩm chế biến cũng ăn theo. Ở chợ này còn có gian hàng thư pháp của các ông đồ, gian hàng tranh phong thủy, tranh thủy mặc cho người mua về treo trong nhà.
Ở xã Hóc Môn năm nào cũng tận dụng đường Song Hành để bày ra chợ Tết, ngoài những gian hàng hoa kiểng còn có các mặt hàng tiêu dùng Thái Lan. Chị Kim Bội vui mừng khi mua được dầu rắn xoa bóp nhức mỏi mà trước đây do người bạn từ nước ngoài về tặng, dùng hết mà không biết mua ở đâu, lại gặp ở gian hàng Thái Lan trong chợ Tết Hóc Môn mà giá cũng không đắt.
Khu vực phường Hạnh Thông (Gò Vấp cũ) cũng có một chợ Tết dù cách chợ đêm Hạnh Thông Tây không xa. Ở chợ này, người ta đi dạo đêm trên đường phố, cảnh vật công viên và nhà lầu bốn bên giống như kiến trúc ở nước ngoài.
Gần Tết, đi mua sắm vật dụng để dùng trong những ngày đầu năm, trang hoàng nhà cửa trong dịp năm mới, người ta còn có nhu cầu du Xuân, ăn uống, chụp hình kỷ niệm mà ở siêu thị hay chợ truyền thống không đáp ứng được. Chợ Tết là một loại chợ đặc biệt không cố định, hình thành mỗi khi Tết đến và giải tán trước giao thừa.
THEO KIẾN TRÚC & ĐỜI SỐNG SỐ XUÂN 2026