Trân trọng Tết, thì Tết sẽ mang Xuân tới, không chỉ trong tâm hồn mà còn trong từng góc nhà góc phố. Tết không phải là ngày tháng mà là cảm xúc trong mỗi người. Tết là hiện thực ta tặng cho ta. Là không gian trong nhà, là nơi ban công có vạt vườn nhỏ xíu. Tết là khoảnh khắc khi đi giữa chợ hoa lựa Xuân mang về nhà. Là thời gian và công sức khi trang hoàng nhà cửa tự tay tạo nên những góc Tết, dựng lên những khoảng không gian thấm đẫm yêu thương mang hồn phách của thiên nhiên. Chỉ vậy thôi, Tết là một niềm vui. Bởi thế nên từ nhiều năm nay tôi luôn biến Tết thành một dịp đặc biệt nhất cho mình và những người xung quanh. Bởi Tết đối với tôi không chỉ là lưu giữ những hoạt động truyền thống ông bà để lại, mà còn là dịp để con người hoà mình vào sự chuyển mình của đất trời, sự đổi thay của tự nhiên khi đông qua xuân tới. Tết của tôi luôn mang ý nghĩa là một dịp để tri ân tổ tiên, những người đã cho mình sự sống, và tri ân đất trời thiên nhiên, nơi cho mình được sống và lớn lên mỗi ngày. Mỗi mùa Tết đến, tôi đều tạo dựng những khu vườn ngập sắc Xuân, tràn đầy không khí Tết ở mọi nơi: Trên ban công căn hộ tôi ở Sài Gòn, ở ngôi nhà bên hồ của tôi hay ở nơi bạn bè tôi sống.
“Làm sao để có thể sắp đặt một không gian Tết gần gũi thiên nhiên mà không bị quá?”. Thực ra thì câu trả lời khá đơn giản: Lựa chọn những gì mình thích theo chủ đề định sẵn một cách có chọn lọc, sao cho phù hợp với không gian và hoàn cảnh, để không gian ấy đủ biến thành Tết, thành mùa Xuân mang sự khác lạ mà vẫn đậm tính cá nhân. Nói thì như vậy, nhưng làm thì thế nào? Đó cũng là suy nghĩ của tôi khi nhận lời “mang Tết tới” cho một gia đình người bạn. Ngôi nhà và mảnh vườn của bạn không quá lớn, cũng khá đặc trưng kiểu kiến trúc biệt thự song lập hay gặp tại các đô thị mới thời nay. Vườn hình chữ L chạy dọc quanh nhà. Phần thân của chữ L là hàng rào cây ngăn cách với nhà hàng xóm. Phần đuôi của chữ L có một logia vừa đủ rộng với mái hiên gỗ kính là nơi gia đình bạn hay ngồi ngắm cá koi và cây lộc vừng nở hoa giữa hồ. Để khu vườn nhà bạn vừa đậm nét Xuân, vừa sinh động trong sự đổi thay, mà vẫn phù hợp với cá tính, sở thích theo yêu cầu của các thành viên trong gia đình, tôi quyết định thiết kế thành hai khu. Ở phần thân chữ L dọc theo chiều dài nhà là “Vườn cổ tích” kiểu đồng quê Âu châu (cottage garden) pha chút bay bổng của phong cách du mục (Boho garden) với khá nhiều cây và hoa xứ lạnh, đồ cổ và vật dụng cũ mới cả Á lẫn Âu mà bạn có sẵn.
Phần logia có hồ cá koi là Vườn Xuân Tết Việt với những loài hoa Việt và những tông màu thuần Tết Việt - càng dân dã, quen thuộc càng tốt. Đây chính là nơi nàng Xuân sẽ về khi Tết đến và là nơi cả gia đình cùng quây quần bên nhau vào thời khắc đất trời chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Hàng rào cây xanh giáp nhà hàng xóm như bừng tỉnh sau giấc ngủ dài khi xuất hiện 50 bông cúc đại đoá vàng rực rỡ trong chiếc bình gốm lớn. Nằm dài bên dưới bình gốm là một buồng cau khổng lồ mà chúng tôi đã kỳ công đi lượm ngoài đường về. Những trái cau ánh lên một màu đỏ đồng nằm dài lúc lỉu trên sàn gỗ như một giấc mơ về sự đủ đầy sung túc. Buồng cau nặng trĩu, tôi đã kéo muốn còng cả lưng. Buổi sáng đi qua công viên thấy ai đó đã chặt vài buồng cau cảnh cùng những tàu lá lớn như để đó cho tôi tìm thấy đúng vào lúc cần. Tôi đã nhiều lần được thiên nhiên ưu ái như vậy, đến độ không còn ngạc nhiên về sự may mắn của mình nữa, nhưng trong lòng lúc nào cũng tràn đầy sự biết ơn. Đôi khi sự biết ơn cũng cần phải nói ra thành lời, dù là với người hay với cây cối. Tôi thì luôn tin rằng những tán lá lao xao kia chính là lời của cây đáp lại lời tri ân sâu sắc của người miễn là người chân thành.
Sát bên hồ cá là một sắp đặt nho nhỏ đầy ngẫu hứng với bình hoa thiên điểu mà bác làm vườn đã đi cắt ngoài hàng rào khu nhà suốt cả chiều qua. Trên sàn gỗ là những chiếc lùng binh đủ kích cỡ - biểu tựơng của sự may mắn mà tôi đã mang về từ làng gốm Thanh Hà, Hội An. Những chiếc lùng binh gốm nhỏ mộc mạc xen giữa những lùng binh lớn hơn được tôi vẽ hoa sen như những lời chào ngọt ngào của đất dành cho mùa Xuân mới. Dây thường xuân và những nhành trâm ổi dây leo lan dài trên mặt sàn gỗ toả hương chín ngọt ngào. Loài hoa dân giã thường bị lãng quên giữa muôn hồng ngàn tía bỗng trở nên gần gũi, dịu dàng đến thương. Những chiếc lồng đèn vàng, đỏ và cam cũng từ Hội An, món quà của anh bạn kiến trúc sư tặng chủ nhà mùa Xuân năm trước, được treo cùng ba chùm pháo đỏ lớn ở nhiều cao độ khác nhau nổi bật trên nền lá xanh rì, mang lại sắc Xuân xứ nóng cho góc vườn nhỏ. Dọc theo hồ cá là vài chậu mào gà lớn và một chậu tắc nhỏ, những loài hoa mà Tết miền Nam không thể thiếu trong ký ức của tôi và ký ức của bạn. Mỗi buổi sáng ở khu vườn hướng đông này, những bông mào gà ngược nắng sẽ hắt một màu đỏ chói lên không gian chung. Màu đỏ ấy cùng những trái tắc đã chuyển màu vàng cam cũng sẽ soi bóng xuống mặt hồ nước trong veo, lay động cùng những sắc màu tuyệt đẹp và sống động của đàn cá koi.
Ngồi trên bộ sa lông mây bên hồ có thể cảm nhận hết những sắc hương của không gian ấy, cảm nhận từng bước, từng bước chân nàng Xuân đang về trong ánh nắng phương Nam ngập tràn. Trên cây lộc vừng giữa hồ là một chậu hoa dạ yên thảo lớn, luôn đong đưa cùng gió sớm. Sắc màu vàng đỏ hồng của hoa, của pháo, của Tết nắng phương Nam tạo ra những tầng không gian khác biệt khiến mắt nhìn không biết chán. Bên cây cột lớn là những thân mãn đình hồng vươn cao với những bông hoa tròn như mắt hồng thơ ngây, thêm 2 chậu cúc mâm xôi xòe rộng bọc giấy hồng điều theo phong tục Tết của người Sài Gòn xưa. Những mùa Xuân cũ ấy với mãn đình hồng, với cúc vàng, cúc mâm xôi hai bên cửa đã mãi mãi in sâu vào tâm trí những người Sài Gòn, dẫu là người sinh ra ở Sài Gòn hay là người được mảnh đất này cưu mang. Chỉ bằng vài vật dụng và những loài hoa đơn giản như vậy Xuân đã là Xuân lắm rồi, một sắc Xuân rất Sài Gòn.
Gia chủ là người gốc Bắc nên bên cạnh chậu mai vàng hàng năm sẽ được để ở cuối hồ cá, như một điểm “chốt” của bức tranh Tết vàng đỏ, còn có một chậu bích đào Nhật Tân khoe sắc bên bộ sa lông mây. Tôi đã rất hài lòng khi kiếm được cây hoa đào này. Những bông hoa thương người bày nên rất tưng bừng, nụ đầy cành lộc xanh mướt, nhìn thật thích mắt. Trên chiếc đôn xanh đối diện bàn nước là bình lay ơn màu cam lửa và đỏ. Bàn trà gỗ mộc mạc tôn lên bình gốm cổ Đồng Nai cắm những bông trang đỏ cũng là hoa hái từ hàng rào. Trên một chiếc đôn khác phía bên ghế khách ngồi là những bông thạch thảo trắng cùng những nhánh cỏ đồng tiền rung rinh mỗi khi gió về. Chiều hôm qua, chúng tôi đã ngồi trên bộ sa lông ấy, nâng trên tay chén trà hoa đậu biếc xanh tím ngát thơm. Bầu trời vào giờ chạng vạng dần chuyển từ vàng, đỏ sang xanh. Vầng trăng đêm nhẹ nhàng dát những dải mây bạc lên trời xanh thăm thẳm, những bóng đèn trải dài trên lam gỗ lấp lánh như sao trên đầu. Và cứ thế, người khoan thai đón Tết.
Tôi lại nhớ lời bạn phóng viên hỏi tôi khi làm bộ phim phóng sự về vườn Tết “Sao cứ tới Tết người ta phải trang hoàng nhà cửa nhỉ?”. Câu trả lời của tôi khá đơn giản: Mang yêu thương tới, cho yêu thương tìm về.
THEO KIẾN TRÚC & ĐỜI SỐNG SỐ XUÂN 2026