Rừng Mã Đà: Điểm hẹn của du khách yêu thiên nhiên vào mùa mưa cuối năm

 

Đây là nơi trú ngụ của hàng nghìn loài chim thú quý hiếm, được mệnh danh là “lá phổi xanh của miền Đông Nam bộ” và là một trong những khu rừng có giá trị đa dạng sinh học lớn nhất Việt Nam. Với diện tích hơn 100.000 ha, trong đó gần 68.000 ha là đất rừng và hơn 32.000 ha mặt nước hồ Trị An, Mã Đà không chỉ là vùng thiên nhiên nguyên sinh đáng trân trọng mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế bền vững của cả vùng Đông Nam bộ.
Không khí nơi đây trong lành một cách lạ kỳ. Từ xa, hồ Trị An bao bọc khu rừng như một vòng tay rộng lớn, vừa che chở vừa nuôi dưỡng. Tiếng gió thổi qua tán rừng, tiếng nước lăn tăn trên mặt hồ, hòa cùng tiếng chim đánh thức buổi sớm khiến Mã Đà trở thành nơi con người có thể chậm lại, tĩnh lại và cảm nhận thiên nhiên bằng tất cả giác quan. Đến với rừng, du khách không đi để “check-in rồi đi”, mà đi để tiếp xúc với nhịp sống tự nhiên nơi từng thứ đều có trật tự riêng, có tiếng nói riêng.

 

 

 

 

Đặc biệt, vào mùa mưa, khi nước từ thượng nguồn sông Đồng Nai đổ về hồ Trị An, hệ sinh thái trên cạn lẫn dưới nước trở nên phong phú nhất trong năm. Đó là thời điểm từng loài cá lăng, cá mè, cá trắm nặng vài chục ký ẩn mình dưới hồ; cũng là lúc những đàn chim hoang dã hiếm gặp xuất hiện nhiều hơn. Voọc chà vá chân đen, khỉ đuôi lợn, chim mỏ rộng hung, tê tê Java, sóc lớn đen Ratufa bicolor, bò tót, gà lôi hồng tía… mỗi loài là một câu chuyện sinh tồn khác nhau giữa rừng sâu. Đối diện với chúng giữa đời thật không phải qua màn hình chính là cảm giác mà những người yêu thiên nhiên sống để đi tìm.
Trong vô vàn loài động vật ấy, không gì gây ấn tượng mạnh bằng những đàn bướm rợp trời vào mùa mưa. Bên những con suối nhỏ hay những vũng nước mưa, từng đàn bướm trắng, bướm phượng, bướm cỏ vàng, bướm rêu đá tụ lại để “puddling” hút khoáng chất từ đất ẩm. Đặc biệt, bướm phượng đuôi kiếm với “vũ điệu cánh rung” không chỉ là hành vi sinh tồn, mà còn là khoảnh khắc thiên nhiên chuyển động nhẹ nhàng và tinh tế đến khó tin. Chỉ đứng yên vài phút quan sát thôi, du khách có thể thấy điều mà sách giáo khoa, phim tài liệu hay internet đều không thể truyền tải đủ: Sự tinh tế của tự nhiên luôn lớn hơn trí tưởng tượng của con người.

 

 

 

 

Thảm thực vật của Mã Đà cũng là một thế giới kỳ vĩ nhiều tầng, nhiều lớp. Những thân cổ thụ bằng lăng, dầu, gỗ đỏ cao vút như mở ra mái vòm xanh khổng lồ cho rừng. Dưới chân rừng, những dòng suối nhỏ mát lạnh uốn lượn len lỏi, thắp sáng từng khoảng rừng bằng ánh phản chiếu của bầu trời mưa. Đi bộ trong rừng, từng mét đường đều như một lớp học sinh thái mở nơi du khách có thể học về chu kỳ mưa, luân chuyển khí quyển, sự cộng sinh giữa cây, nấm, côn trùng, động vật, và cách thiên nhiên vận hành bền bỉ hàng nghìn năm. Mùa mưa, từng giọt nước long lanh đọng trên lá, những dòng suối nhỏ róc rách len lỏi giữa rừng, tạo nên bản giao hưởng thiên nhiên sống động. Ánh nắng xuyên qua tán lá, vẽ nên những vệt sáng lung linh, dẫn lối du khách vào sâu trong lòng rừng.
Bởi sự đa dạng này, Mã Đà cũng là nơi tập trung sinh vật rừng đặc biệt phong phú. Du khách có thể bắt gặp nhện dưa hấu, bọ ngựa hoa gai non, con xén tóc, bọ que, ong mật, chuồn chuồn kim, nhện thợ dệt, sâu ngài, bọ xít sát thủ, nhện sói cái ôm trứng và cả nhện sói đực… Trong tán lá thấp, có thể bắt gặp rắn lục xanh đuôi đỏ - loài có màu xanh ngọc cực đẹp; rắn hổ đất nâu (Psammodynates pulverulentus), rắn ăn sên, hay rắn hổ mây Béc Mơ (Pareas berdmori). Ngay cả nhái bầu Béc Mơ (Microhyla berdmori) cũng là một trong những sinh vật khiến những người nghiên cứu sinh học rất háo hức khi có dịp khảo sát Mã Đà.

 

 

 

Chính sự phong phú này biến Mã Đà thành thiên đường cho những chuyến đi bộ dài ngày, hay những cung đạp xe xuyên rừng đầy cảm hứng. Chỉ cần một đôi giày trekking tốt, một chiếc xe đạp phù hợp, hành trình giữa rừng trở thành một phòng thí nghiệm mở nơi bạn học sinh thái bằng trải nghiệm trực tiếp. Mỗi tiếng chim kêu là một dữ liệu sinh học. Mỗi dấu chân trên đất đỏ là một loài thú vừa đi qua. Mỗi chiếc lá bị gặm dở là một mẩu thông tin về chuỗi thức ăn tự nhiên. Du khách không chỉ đến để “xem rừng”, mà đến để kết nối với thế giới tự nhiên theo cách đúng nghĩa nhất.

 

 

Rừng Mã Đà không phải nơi dành cho những chuyến du lịch ồn ào, vội vàng. Mã Đà dành cho những người muốn tìm sự cân bằng, muốn tháo bỏ áp lực đô thị, muốn đưa con trẻ đến một nơi mà khoa học sinh thái, giáo dục, trải nghiệm hòa làm một. Mỗi chuyến đi Mã Đà là một lần gột rửa sự bức bí trong ngực, để hít thật đầy hơi rừng vừa mộc vừa trong, để lắng nghe cơ thể mình đang trở về nhịp đập ban sơ của thiên nhiên.
Và rồi khi trở về thành phố, người ta sẽ nhớ Mã Đà không phải vì đã chụp được bao nhiêu bức ảnh đẹp, mà vì đã từng sống trọn vẹn một ngày trong thế giới thiên nhiên nguyên sinh. Đó chính là giá trị lớn nhất của rừng. Và đó là lý do vì sao, mỗi mùa mưa cuối năm, những người yêu thiên nhiên lại tìm về Mã Đà.

 

THEO KIẾN TRÚC & ĐỜI SỐNG SỐ 234