.jpg)
Tôi có một tuổi thơ dài (không hiểu sao tôi vẫn nghĩ những đứa trẻ nông thôn thì có một tuổi thơ dài hơn những đứa trẻ thành thị. Trẻ thành thị chơi búp bê và siêu nhân một khoảng ngắn nào đó rồi vụt lớn lên, trở nên sành điệu và bản lĩnh. Và có phải rằng, vì tuổi thơ đã quá dài nên khi trưởng thành, người nông thôn vẫn hay ngẩn ngơ, như tôi!). Tuổi thơ tôi dài theo nhiều thứ, cùng mái tóc của mẹ, cùng cánh diều đứt dây băng ở cuối cánh đồng, tuổi thơ tôi còn dài theo con đường đến trường với rất nhiều hoa bướm. Tôi nhớ hồi đó mình ốm yếu xanh xao, nếu hôm nào ba tôi cũng đến trường sớm thì sẽ mang tôi theo cùng. Hôm nào giờ làm của ba trái buổi học, tôi thường phải tự đi một quãng ngắn đến nhà chị Bích, rồi từ đó hai chị em dắt nhau đi. Phải có đứa lớn hơn đi kèm ba tôi mới an tâm. Bích lớn hơn tôi một tuổi nhưng học trên tôi đến hai lớp. Cái gì chị cũng biết cũng giỏi. Nhìn dây phơi Bích biết cô Thơm đang chuẩn bị làm đám cưới với thầy Lừng. Ngang nhà bà ba Ngăn thấy phơi lá chuối thì Bích biết ngày mai nhà bà ba có đám giỗ. Bích như một cuốn sách mở ra cho tôi mỗi ngày mỗi trang. Bích biết luôn vì sao nhà thằng Hùng phải xoay lưng ra đường, vì sao ông Tám Khín phải cho trồng nguyên hàng trâm trước cửa. Trong tất cả những “kiến thức” được Bích bồi đắp, tôi thích nhất là chuyện nhìn mặt trời biết giờ của chị.
Cả nhà Bích sống nhẹ nhàng, thoải mái dù không hề có cái đồng hồ nào nhờ sự huấn luyện của bà nội Tám và… nhờ nắng. Bà nội Tám mặc một cái áo túi trắng ngồi trên bộ ván gõ nhác thấy bóng tôi ngoài ngõ là Bích ơi đi học con. Hôm nào muốn lê la, thoát được ba mẹ đã là một kỳ công thì tôi cũng phải vướng ải bà nội Tám. Bà hỏi sao đi sớm vậy con. Một hai lần đầu tôi còn lẻo mép nói con đi đúng giờ mà nội (vì thấy xung quanh đó không có cái đồng hồ nào) là bị bà khõ ngay, mày xạo hả con, mới mười một giờ mà đi đâu! Bà bắt hai chị em ngồi đó nghe bà nói chuyện, chừng nào nắng liếm tới thềm đá xanh bà mới cho đi. Buổi sáng, nắng xuyên qua cửa sổ rọi thẳng vô nhà, chạm phải cái tủ thờ là bà nhắc anh Hai thức dậy đi làm. Trưa trưa một chút, nhìn bóng cây dừa đổ lên giàn mồng tơi là bà nhắc bác Hạnh mẹ Bích lo cơm nước. Nhìn nắng, nội Tám vận hành cuộc sống cho gia đình mình, uy quyền, không sai lệch và thấu đáo.
Rất nhiều năm sau này, tôi gặp lại được nội Tám ở Sài Gòn, trong dáng vẻ của một bà già người Bắc. Bà bán thịt bò trong chợ Tân Phú những năm 2000. Hàng của bà không nhiều nhưng được bà chọn lựa kỹ nên loại nào cũng ngon. Bà hay gọi tôi là con gái khiến tôi thấy ấm lòng và an tâm khi mua hàng của bà, dù biết, đó cũng chỉ là cách gọi và giá cả cũng không có gì đặc biệt hơn những khách hàng khác. Nhưng tôi mến bà, có lẽ là nhờ những đốm nắng. Những đốm nắng luôn khiến tôi nhớ đến Bích và nội Tám của mình. Chợ Tân Phú những năm đó đã cũ nát lắm rồi, mái tôn thủng lỗ chỗ, đi chợ trễ trễ một chút là biết được mái tôn đã xuống cấp cỡ nào. Từng luồng nắng xuyên qua mái rọi xuống nhà lồng chợ như những ống ánh sáng thô kệch mà nhà trời xỉa xói vô chơi. Chợ trưa ế ẩm, ánh sáng làm chợ đẹp lên nét lộng lẫy của điêu tàn, rệu rã. Bà già bán thịt bò của tôi cũng không dùng đồng hồ. Khi đốm nắng to nhất mặt quầy chạm đến vị trí cái thớt mà hàng còn hơn ký là chắc chắn hôm đó ế. Những hôm như thế tôi thường là cứu tinh của bà. Sau đó thì chợ được quy hoạch xây dựng lại. Trong thời gian xây, tôi một hai lần gặp lại bà ở chợ tạm nắng nôi. Người đàn bà làm bạn cùng nắng ấy lại xanh xao nhợt nhạt dưới tán dù tạm bợ, sau đó thì bặt dáng bà luôn, kể cả khi chợ mới xây xong, người ta lục tục dọn về.
Nắng đã khởi nguồn sự sống cho trái đất này, các nhà khoa học nói thế. Tình bạn giữa nắng và người, đã bắt đầu từ thuở ban sơ, đồng dao, ca dao cũng nói thế. Với tôi, khi nhìn những sợi nắng xuyên qua mái tôn thủng, nhớ lại tuổi thơ dặm dài của mình đã từng đinh ninh rằng, đó là lối lên thiên đường. Nắng là chuyến xe cuối cùng cho người tử tế, nắng đưa họ vào một thế giới tử tế hơn. Buổi trưa ông tôi mất, có một đốm nắng hình bầu dục đậu dưới chân ông, tôi đã thấy ông biến thành những hạt bụi li ti rồi bay lên thiên đường bằng ngõ ấy. Ông không đi bằng cửa chính, cửa sau hay cửa sổ. Ông đã lên trời theo những luồng ánh sáng thẳng tắp và huy hoàng.
Trở về thực tế, những lời khuyên của các chuyên gia trên các tạp chí sắc đẹp luôn xem nắng là nguyên nhân dễ thấy nhất cho những biểu hiện xấu của da. Nắng tạo ra những đốm nâu quái quỷ, nắng làm sạm, làm thâm da các loại, thậm chí, nắng còn là nguyên nhân của ung thư da nữa… Nói chung, nắng là kẻ thù. Quý cô đã sống chiến đấu vì sự nghiệp sắc đẹp thì phải luôn tâm niệm nắng là kẻ thù số một. Buổi sáng, trước khi ra đường, họ sẽ lầm rầm khấn nguyện… Nắng nhiệt đới quả là có lúc khắc nghiệt khiến người dân bản xứ quên mất rằng, mình đang sở hữu một thứ của cải, ồ không, một đặc ân của thần mặt trời mà rất nhiều người (ở bắc Âu chẳng hạn), luôn thèm thuồng. Họ thèm nắng để nô đùa, để hoa nở, để tuyết tan… và cuối cùng, để tổng hợp vitamin D!
Người Sài Gòn, dù có bịt kín mặt mũi chân tay khi ra đường để trốn nắng thì vẫn cứ là nòi… thèm nắng. Thèm trong vô thức mà họ không hay. Chỉ cần ba ngày mưa bão, ngày thứ tư nắng lên, người Sài Gòn lại reo vui, nhiều cô gái cứ mặt mộc mà bước ra đường, mặc tình cho nắng mân mê. Ngày thứ tư nắng lên, các bà các mẹ sẽ lấy chăn gối ra phơi. Không giặt cũng phơi, phơi cho thơm mùi nắng. Mùi nắng là một mùi có thật. Người Sài Gòn luôn tin như thế.
Trong xây dựng kiến trúc cũng vậy, với nhiều người, một ngôi nhà hướng đông để đón được nắng sớm là một ngôi nhà đáng mơ ước. Những ngày không phải đi làm, cứ nằm lười trong phòng ngủ nhìn ra ban công nhìn nắng nhảy nhót, một niềm khoan khoái thư hoà len lỏi trong tâm hồn tôi (vì nắng, hay vì không phải đi làm, tôi không biết). Chào ngày mới với nắng chẳng phải là một thú vui đó sao. Chẳng phải đã hơn một lần, bạn vén màn mở cửa và phấn khích hát rằng: mở cửa ra cho nắng sớm vào nhà… Nắng sớm, bằng một cách nào đó, thường mang đến cho tôi cả sự tự tin, sảng khoái. Ngồi trước cốc càphê đậm đà ngọt đắng, bạn đôi khi sẽ nghe được mùi thơm của nắng, thật đấy, một mùi nắng rất càphê!
Theo KT&ĐS Số 84