Tính tới bây giờ, tôi đã ở qua 4 ngôi nhà. Trừ ngôi nhà đầu tiên - là một gian nhà tập thể trong cơ quan mẹ tôi - thời gian ở quá ngắn và khi tôi còn quá bé, thì 3 ngôi nhà sau đều là không gian sống đầy ý nghĩa, gắn bó với cuộc đời cùng biết bao vui buồn. Mỗi ngôi nhà là mỗi phần đời, mà mỗi khi nghĩ về, tôi không khỏi xúc động và biết ơn cuộc sống đã mang lại những giá trị tinh thần không thể đo đếm được.
.jpg)
Năm lên 3 tuổi, gia đình tôi chuyển nhà từ gian nhà tập thể tới một căn hộ trong một tòa nhà thuộc khu tập thể mới xây, ở ngoại thành Hà Nội. Đó là một sự thay đổi lớn lao, bởi đang ở nhà tập thể với tường vách liếp, mái lá được sang nhà xây, rộng rãi, thoáng đãng thì ai cũng cảm thấy vui mừng, hạnh phúc. Căn hộ nhà tôi ở tầng 5, tràn ngập nắng gió, có hai phòng và khu vệ sinh khép kín. Cùng ở trong tòa chung cư ấy hầu hết là cán bộ nhân viên nhà nước ở những cơ quan gần đấy. Đó là thời bao cấp đầu thập niên 80 thế kỷ trước. Hầu như nhà nào cũng nghèo, đầy khó khăn trong cuộc sống. Thế nhưng quan hệ hàng xóm, láng giềng rất tình cảm và ấm áp. Nhà ai có chuyện gì là cả tầng đều biết. Lũ trẻ chúng tôi một buổi đi học, buổi còn lại là tụ bạ chơi với nhau. Ngày ấy không có học thêm. Tối đến cả tầng đến xem nhờ tivi của một bác - là giám đốc xí nghiệp - thuộc loại khá giả nhất. Tivi ngày ấy có mỗi một kênh, tới tầm 22g30 là hết, mà thấy sao hay và hấp dẫn thế. Hoàn cảnh tương đồng nên lũ trẻ chúng tôi vô tư, chả có suy nghĩ so sánh gì. Mặc dù là nhà mới xây, nhưng chuyện mất điện, mất nước là thường xuyên. Những mùa hè nhà tôi ở tầng 5 thường thiếu nước vì nước yếu, luôn phải đi xin nước các nhà tầng dưới. Tôi bé, chưa giúp được gì nhưng thương bố mẹ vất vả còng lưng gánh nước. Cuộc sống dẫu khó khăn thì vẫn cứ trôi. Ở ngôi nhà ấy, lần đầu tôi đã cất bước tới trường. Ở ngôi nhà ấy, chúng tôi đã sẻ chia với nhau từng bơ gạo, lít dầu… khi thiếu thốn, xin nhau cả mồi lửa để nấu cơm. Cũng ở đó, tôi đã chứng kiến cuộc sống đổi thay với nhiều tích cực, với những cái đầu tiên. Nhà tôi đã có tủ lạnh, có tivi, có xe máy, đã có điện thoại (bàn) riêng… Ngôi nhà đó là những năm tháng tuổi thơ của tôi, là nơi tôi cảm giác bình yên trong vòng tay cha mẹ.
Tới năm tôi học lớp 11, tôi lại chuyển nhà; lần này sang một căn hộ chung cư khác rộng hơn một chút, và quan trọng hơn là ở tầng 2. Ở tầng thấp thì đỡ bị nguy cơ mất nước hơn, và leo cầu thang đỡ mệt hơn. Vào thời điểm đó, là giữa thập niên 90 của thế kỷ trước, nhiều thứ đã thay đổi. Đa phần các gia đình cán bộ, công nhân, viên chức đã khá giả hơn, tiện nghi trong nhà tương đối đầy đủ; nhưng mối quan hệ hàng xóm láng giềng không còn như xưa. Các gia đình sống khá khép kín, kiểu nhà ai biết nhà nấy, không quá quan tâm tới nhau, và cũng không còn thiếu thốn để mà nhờ vả, vay mượn. Nhưng có lẽ, ngôi nhà này lại có ý nghĩa nhất đối với tôi. Ở đó, tôi đã bước vào tuổi trưởng thành, đi học đại học. Ở đó, tôi đã biết tới tình yêu của tuổi thanh xuân. Ngôi nhà nhỏ chất chứa đầy những kỷ niệm buồn vui, những năm tháng miệt mài đèn sách, cả những khó khăn của thời kỳ mới. Ở đó, cha tôi đã vĩnh viễn ra đi, để lại khoảng trống lớn trong ngôi nhà nhỏ. Và rồi, tôi đã lập gia đình và đón những thiên thần của mình chào đời. Căn hộ nhỏ bé đó vẫn chứa đủ gia đình 3 thế hệ. Nếu như ngôi nhà trước là những năm tháng tuổi thơ, thì ngôi nhà này là tuổi trẻ đầy khát vọng của tôi, là sự chuyển tiếp từ một chàng trai thành một người đàn ông trưởng thành. Và nơi đó cũng là tuổi thơ của những đứa trẻ, như một sự khởi đầu mới của thế hệ mới.
.JPG)
Bây giờ, gia đình tôi không còn ở nhà chung cư nữa, mà ở trong một ngôi nhà phố nằm trong ngõ do chính tôi xây. Tất nhiên là nhà hiện đại, đầy đủ tiện nghi. Ngôi nhà mới đáp ứng được nhiều hơn nhu cầu mà những căn hộ chung cư cũ không có. Tôi như đã hoàn thành một phần trách nhiệm của mình với bố mẹ, với gia đình nhỏ của mình. Cũng từ khi đó, phần vì công việc, phần vì đam mê, tôi ném mình vào những chuyến đi xa. Khi đó, tôi mới thực sự hiểu rằng ngôi nhà có ý nghĩa như thế nào. Đó là mong ước, là khát khao trở về. Ngôi nhà là bến đỗ không thể nào thay thế được. Ở đó, là ấm áp, là bình yên, là yêu thương, là hạnh phúc. Ngôi nhà này đánh dấu một giai đoạn mới trong cuộc sống với khoa học, công nghệ, internet phát triển không ngừng. Nhiều thói quen của cuộc sống không còn như xưa nữa. Các con tôi lớn lên không như chúng tôi thủa trước, tôi hiểu điều đó.
Thời mười tám đôi mươi, tôi mải rong chơi, đàn đúm bạn bè. Có lần đến nhà bạn rủ đi chơi; bố bạn bảo: Sao không ở nhà chơi mà phải đi đâu? Lúc đó tôi ngạc nhiên và buồn cười, giờ mới hiểu. Không biết tự lúc nào, tôi thích ở nhà hơn mọi chỗ khác. Con tôi lại cũng giống tôi thời trẻ, nó thích đi chơi, có khi mải chơi giục mãi cũng chưa về nhà. Thế nhưng, hôm vừa rồi, tôi đưa con đi nhập trường đại học; xong việc, tôi rủ nó đi cà phê; nó ngần ngừ một thoáng rồi bảo: Con muốn về nhà! Tôi ngạc nhiên quá, nhưng không cố tìm hiểu lý do. Gen Z nó có nhiều điều khác với suy nghĩ của thế hệ tôi, mà không cần lý giải. Về nhà ư? Tốt thôi! Nhà là nơi để trở về…
Theo Kiến Trúc & Đời Sống số 211