Sài Gòn, Chợ Lớn trẩy hội xuân

25/1/2020 - Điểm đến
Tác giả: Thiên An

Tết Nguyên đán, Nguyên tiêu, Lễ cúng bà Thiên Hậu, Lễ cúng Quan Đế Thánh Quân, Lễ khai ấn, Lễ cầu an… cùng những hoạt động ở phần hội với nổi trội là Lân - Sư - Rồng xuất động, tạo cho Sài Gòn mùa tết khắp nơi rộn ràng, an vui gắn liền với bản sắc văn hóa và phong tục riêng của cộng đồng cư dân bản địa.

 
 
 
Ban nhạc Triều Quần trình diễn ở Hội quán Nghĩa An rằm Nguyên Tiêu. Nghệ thuật múa Sư với nét vui tươi, rộn ràng, mang tính giải trí cao
 
Dân Sài Gòn hay truyền khẩu “ăn quận năm…” ý gợi về phong vị ẩm thực độc đáo của người Hoa vùng Chợ Lớn. Nhưng mỗi độ xuân về, có lẽ phải đổi lại thành “chơi quận năm”, bởi miền Đề Ngạn xưa ấy đang lưu giữ nhiều bản sắc văn hóa rõ nét. Xuân đến, nét đẹp truyền đời ấy lại có dịp bộc lộ, phô diễn bằng những lễ hội, lễ cúng cùng nhiều hoạt động văn nghệ dân gian, góp cho hội xuân thêm phần rộn rã. 
Tết đến, riêng với các đội Lân - Sư - Rồng, là dịp trọng đại của năm khi tinh hoa cả năm ròng luyện tập có dịp phô diễn trước khán giả ái mộ. Gửi gắm trong từng bước nhảy, vũ đạo của Lân - Sư - Rồng là niềm tin vào sự an lành, vui tươi, hạnh phúc, tài lộc. 
Ở vùng Chợ Lớn, mỗi chùa miếu, hội quán, đều có những đội Lân - Sư - Rồng hoạt động riêng. Vào mùa xuất động (đi biểu diễn), các đội chuẩn bị trang phục, cùng đầu linh thú mới hoàn thiện, đem đến chùa miếu làm lễ khai quang điểm tinh. Nghi lễ này gắn với tích truyện thú vị, rằng Trương Tăng Dao là danh họa thời Lương nổi tiếng với lối vẽ tranh sống động như thật. Lần nọ ông vẽ 4 con rồng không mắt trên bích họa chùa An Lạc ở Kim Lăng. Mọi người thắc mắc, lão Trương giải thích nếu chấm mắt cho rồng, nó bay đi mất. Không ai tin lời và một mực nài ông “điểm tinh” cho rồng. Ông nghe theo nhưng khi vừa hoàn thiện đôi mắt cho 2 con rồng thì sấm động vỡ tường, rồng cưỡi mây bay vào không trung, 2 con chưa vẽ mắt còn nguyên trên vách. Từ truyền thuyết ấy, bộ môn múa Lân - Sư - Rồng xem “Khai quang điểm tinh” vừa là hình thức trình báo thần linh, vừa mang niềm tin sau khi được vẽ mắt, linh thú vô hồn sẽ có tinh thần mới, sống động, oai phong, khi biểu diễn mang lại niềm an lành, sung túc, hạnh phúc, phát đạt. 
Các chùa, miếu diễn ra nghi thức khai quang điểm tinh thường là chùa Bà Thiên Hậu, chùa Ông, Hội quán Tam Sơn, Nhị Phủ Miếu… Ngày nay, trình độ các đội Lân - Sư - Rồng đã có nhiều bước tiến nổi trội, hòa nhập, nhưng vẫn lưu giữ nhiều dấu ấn bản sắc riêng. Bang Phước Kiến giỏi múa rồng. Hải Nam có  múa Sư. Quảng múa Lân… Mỗi nét đặc trưng riêng biệt ấy khi hội tụ trong ngày xuân, trở thành màn trình diễn ấn tượng, đa sắc màu văn hóa, kết hợp cùng kỹ thuật, phong cách, âm nhạc, trang phục… để nâng tâm Lân - Sư - Rồng nay trở thành môn nghệ thuật không thể thiếu trong những ngày hội xuân, lễ tết. 
Dịp xuân về, dạo quanh các hội quán, chùa miếu, nơi thờ tự của cộng đồng người Hoa, cũng sẽ thấy ở đó phần lễ được chú trọng, chăm chút tỉ mỉ. Từng mâm cúng được bày biện bắt mắt, với ông Hổ ở Hội quán Ôn Lăng, sẽ là hoa trái, có cả miếng thịt heo sống dâng lên, kèm những lời khấn nguyện mong một năm mới an lành, hưng vượng. 
 
 
 
Khách thập phương đụng tay vào ức ngựa xích thố cầu may đầu năm mới . Ban thờ ông Hổ với nghi ngút nhang khói, vật cúng ở Hội quán Ôn Lăng
 
 
 
Màn trình diễn múa Sư vui nhộn ở Chợ Lớn. Thần tài tán lộc cho người tham dự lễ hội xuân ở Chợ Lớn 
 
 
 
Tam Đa (Phước - Lộc - Thọ) trong lễ diễu hành mừng xuân trên đường phố Sài Gòn. Đội múa rồng trứ danh của đoàn Kim Long Phước Kiến trong một lần biểu diễn trước Hội quán Ôn Lăng 
 
Dân làm ăn, thương nghiệp lại chọn đến Hội quán Nghĩa An, nơi thờ Quan Thánh Đế Quân, với lễ vật cúng tế thường gồm heo quay, vịt, bánh bao trường thọ, bánh tổ, ngũ quả, giấy tiền vàng mã, nhang đèn, trà, rượu… Lễ cúng mang quan niệm rằng Quan Công là một người giỏi tài chính, phát minh ra “nhật danh bạ” cùng phương cách quản lý nguyên - thu - xuất - tồn hàng ngày rõ ràng, được tôn phong là “Thủ hộ Thần thương nghiệp”, kết hợp cùng phẩm chất “Nghĩa - Tín”, đều là biểu tượng cần có trong kinh doanh, nên được giới thương nhân hết mực kính trọng, tôn thờ. 
Chuyến du xuân vào Sài Gòn - Chợ Lớn còn là cơ hội được tận hưởng những làn điệu âm nhạc dân tộc của các đội nhạc Triều Quần, Thống Nhất, Sư Trúc Hiên… trình diễn tại các hội quán, với rộn ràng trống - thanh la, kèn hơi… tạo thêm không khí huyên náo, mang hàm ý xua đi tà khí, đem lại sự trong sạch cho không gian lễ hội để mọi người cùng hưởng xuân trong an lạc, thái bình. 
Hội xuân vùng Sài Gòn - Chợ Lớn luôn tiếp diễn với các hoạt động lễ - hội nối tiếp, kéo dài đến hết rằm Nguyên Tiêu. Một chuyến du xuân qua mùa lễ hội, hẳn sẽ là một hành trình trải nghiệm và khám phá thú vị về đời sống đa văn hóa, đa sắc màu của Sài Gòn xưa và nay.
 
 
 
Diễu hành trong tết Nguyên Tiêu qua đường phố Chợ Lớn. Hội quán Ôn Lăng với trang hoàng rộn ràng đón xuân
 
 
 
Thương gia bày mâm cúng trước bàn thờ Quan Công ở Hội quán Nghĩa An. Bánh bao trường thọ, vịt quay… những vật cúng quen thuộc lên Quan Thánh Đế Quân
 
Theo TC Kiến Trúc  & Đời Sống số 164

Các tin khác