Không gian sống & giao tiếp số

Lượt xem: 1416
13/2/2021 - Điểm đến
Tác giả: Bài THANH NGA minh hoạ ĐỖ TRUNG QUÂN

Vợ chồng tôi từ Sydney về đến TP.HCM khuya 8.3.2020, ngày thành phố bắt đầu vận hành trang khai báo y tế qua mạng, khách xếp hàng dài khai báo trước khi nhập cảnh. Sau đó là chuỗi ngày cao điểm của dịch Covid-19. Cuối tháng 3 đầu tháng 4.2020, TP.HCM thực hiện giãn cách. Tụ tập đông người bị cấm, trường học, tụ điểm giải trí, phòng tập thể dục, hồ bơi đóng cửa, nhiều quán ăn chỉ bán mang về. Các dự định gặp gỡ, đi chơi, tiệc tùng đều hoãn. Hàng loạt chương trình giải trí, thi đấu thể thao bị hủy. Một số ngành nghề phải thay đổi, hội nghị, hội thảo tổ chức từ xa, nhiều công sở chuyển sang làm online.

 
Có lẽ cũng giống nhiều người, thời gian đó hầu như không gian sống của tôi là chính ngôi nhà mà mình đang ở. Buổi sáng thức dậy tập thể dục ở nhà, uống cà phê, ăn sáng, đọc báo ở nhà, làm việc ở nhà, mua sắm tại nhà. Nếu không gian sống thực tế chỉ gói gọn trong ngôi nhà thì việc sử dụng không gian số - kết nối mạng (qua điện thoại thông minh, ipad, laptop hoặc máy tính) lại gia tăng.
Không rõ có bao nhiêu ứng dụng đã được phổ biến nhưng bản thân tôi thường xuyên sử dụng zalo, viber, messenger, facebook, email, tin nhắn (đó là chưa kể các ngân hàng, một số đơn vị bán hàng có ứng dụng riêng như kiểu grab). Mỗi ứng dụng lại có thể có nhiều nhóm khác nhau: nhóm của công sở, nhóm của phòng, các nhóm cùng dự án, nhóm bạn đại học, bạn phổ thông cấp 2, cấp 3, nhóm cùng cao ốc, nhóm cà phê…
Mỗi nhóm như vậy có thể coi như là một căn phòng nhỏ trong ngôi nhà - không gian số của tôi. Những thông tin từ các nhóm liên tục xuất hiện. Buổi sáng thức dậy, việc đầu tiên là phải lướt qua tất cả mọi “căn phòng” xem lúc ngủ đêm qua có gì mới hay không. Sau khi xem các tin nhắn, yêu cầu, văn bản, hình ảnh… thì bắt đầu quá trình xử lý, đơn giản nhất là thả biểu tượng “thích” như một cách thông báo là đã đọc, còn lại thì tùy theo công việc. Có việc chỉ trả lời, nêu ý kiến, có việc phức tạp hơn như việc cơ quan, việc của dự án thì phải trao đổi, viết văn bản, làm tư liệu, gọi điện thoại bàn thảo, xúc tiến công việc, thậm chí là chuyển tiền, thanh toán, gửi đồ, nhận đồ… Trong ngày, tất cả mọi tin nhắn, email, hình ảnh gửi qua các ứng dụng cần được đọc và xử lý, mọi việc kéo dài đến khuya, khi chìm vào giấc ngủ thì thông tin mới bị tồn đọng. Để sáng hôm sau khi thức dậy, việc đầu tiên lại là lướt điện thoại.  
 
 
Sống với không gian số thời Covid là vậy. Hai vợ chồng ở nhà - chung một không gian sống cụ thể nhưng thực tế thì kết nối làm việc, giải trí, giao tiếp với nhiều người khác nhau ở các không gian số khác nhau. Khi vợ hoặc chồng hoặc cả hai có kết nối với một không gian số nào đó thì căn nhà không còn là không gian riêng tư của hai vợ chồng nữa. Chúng tôi phải chú ý xem người kia có đang kết nối gọi video, có mở loa ngoài hay không để có ứng xử phù hợp. Cũng có lúc chúng tôi cùng chung không gian số. Đó là khi cả hai vợ chồng cùng kết nối với con trai lớn và con dâu đang ở Mỹ hoặc con trai nhỏ đang ở Úc, hai không gian riêng tư kết nối thành một không gian chung. Tại đó, các con cũng học và làm việc online, mua sắm online.
Công việc cứ thế kéo dài đến hết buổi, sau khi ngắt các kết nối mạng, hai vợ chồng mới quay lại cùng trò chuyện, nấu ăn. Ngày nối tiếp ngày, hãn hữu lắm chúng tôi mới ra ngoài “khi có việc thực sự cần thiết” trong tình trạng đeo khẩu trang, làm nhanh cho xong việc để quay về nhà.
Cuộc sống với không gian số trôi đi, mới chừng vài ba tuần đã thấy bí bách. Mỗi cuối tuần, chúng tôi lái xe ra khỏi nhà, không dự kiến gặp ai, chẳng có kế hoạch gì, chúng tôi đi lang thang, vô định, đi như một cách xả bớt căng thẳng. Chúng tôi lái xe qua trung tâm thành phố, vắng vẻ lạ thường. Thời gian trên xe thường là không kết nối với ai, cái không gian di động là chiếc xe hơi tại thời điểm đó mới thật sự là không gian riêng tư của hai chúng tôi. Thế là đã xảy ra một thực tế có vẻ ngược đời, ra khỏi nhà mới có không gian riêng tư.
Thời Covid ta có thể chứng kiến nhiều chuyện khác thường như vậy. Trong mớ thông tin tổng kết cuối năm tràn ngập truyền thông, người ta ghi nhận được nhiều diễn biến trái ngược nhau. Có những ngành bị thiệt hại nặng nề như du lịch, hàng không, khách sạn, cho thuê mặt bằng, xuất bản… thì cũng có những ngành phát triển, doanh thu thậm chí tăng hàng trăm tỷ USD như nhóm công ty “big tech” kinh doanh dịch vụ kết nối, giao dịch, bán hàng, quảng cáo, giải trí qua mạng. Thời cơ và nguy cơ đan xen nhau, lạc quan xuất hiện cùng bi quan.
Những người bi quan than thở về hậu quả của dịch Covid và tỏ ra hoang mang trước những dự báo có vẻ bất định về tương lai. Cuộc sống đâu phải đơn giản như cứ hết năm Tý là đến năm Sửu. Nhưng người lạc quan lại tràn trề hy vọng, họ nói về nền tảng số, kinh tế số đang trở thành xu hướng. Tương lai tốt đẹp hơn sẽ tới, chắc chắn như cứ hết năm Tý là tới năm Sửu.
 
 
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 177

Các tin khác