Lên Yên Tử

15/10/2020 - Điểm đến
Tác giả: Nguyễn Duy

Ngày xửa, ngày xưa… làm gì có xe hơi và cáp treo như bây giờ, ngay cả đường cho xe ngựa cũng không có. Lên Yên Tử, chỉ có mỗi một cách đi là đi bộ.

 
Cây đại (hoa sứ) 700 tuổi
 
Lên Yên Tử, một cuộc hành hương công phu, trèo non, lội suối, qua dằng dặc cả một hệ thống chùa và tháp treo dài gần ba mươi cây số, từ quốc lộ 18 (địa phận huyện Đông Triều, Quảng Ninh) tới tận đỉnh cao 1.068 mét, nơi có ngôi chùa nhỏ được gọi là Chùa Đồng huyền bí trong cổ tích.
Tục truyền, có một đạo sĩ Trung Hoa, tên Yên Kỳ Sinh, tới đây hái thuốc và tu hành từ thuở nào… Vì thế núi này được gọi là núi Yên Tử. Gần đỉnh núi có tảng đá đơn độc giống như người đứng thẳng, hướng nhìn về phía biển Đông, ấy là hình tượng Yên Kỳ Sinh, người khám phá và làm chuá ngọn núi. Truyền thuyết này có thể đã có từ thời Lý. Đến thời Trần, cũng tục truyền, vua Trần Thái Tông (1218-1277), rồi vua Trần Thánh Tông (1240-1290) đã từng tới đây, lập am tu, nhưng sau lại hồi kinh. Vua Trần Nhân Tông (1258-1308) mới thật sự là linh hồn của Yên Tử.
Trần Nhân Tông lên ngôi năm hai mươi mốt tuổi, ở ngôi mười bốn năm, trực tiếp lãnh đạo thành công hai lần đại thắng quân Nguyên, nhường ngôi năm ba mươi lăm tuổi, chuyên tâm nghiên cứu Phật học, lên Yên Tử tu hành rồi viên tịch trong hang núi. Vị vua anh hùng này đã trở thành đệ nhất Tổ sư Trúc Lâm Thiền Phái, một phái Thiền tông độc đáo của Việt Nam, tu niệm theo tinh thần "Phật tại tâm", đề cao con người với lối sống tôn trọng quy luật tự nhiên, vượt lên trên mọi sự ràng buộc giáo lý...
Các ngôi chùa và tháp được dựng lên sau này đều liên quan tới hành trình chân tu của vua Trần Nhân Tông: chùa Suối Tắm - Cửa Ngăn - Cầu Thực - chùa Lân - Giải Oan - Hoa Yên - Bảo Sát - Vân Tiêu - Tháp Tổ - vườn tháp Huệ Quang v.v… Riêng ngôi chùa nhỏ bằng đồng trên đỉnh Yên Tử thì đã bị mất từ lâu, chỉ còn lại hai phiên bản: một bằng ximăng đã bong tróc, một bằng đồng lá lắp ghép gượng ép. Có một dự án đúc hẳn ngôi chùa đồng mới bằng quỹ công đức đang được thực hiện.
Lên Yên Tử, bây giờ đã có thể ngồi mà lên, theo đường cáp treo mà lên, tới sân chùa Hoa Yên. Riêng tôi, tôi vẫn thích tự hành, leo từng bậc đá, lần theo lối đường mòn mà lên… Theo đường tùng, đường trúc mà lên… Theo lối mây, lối gió mà lên… Vừa ngắm cảnh thiên nhiên hùng vĩ và thơ mộng, vừa lắng nghe tiếng vọng của người xưa…
Tiếng thơ Nguyễn Trãi: "Yên Sơn cao nhất một vùng/ Mới canh năm đã ưoeng hồng ban mai/ Mắt nhìn thấu tận xa khơi/ Người đâu giữa nói giữa cười mây xanh/ Của tre sáo ngọc buông mành/ Tua châu rặng đá bủa quanh lưng trời/ Vua xưa miếu cũ đó thôi/Ánh con ngươi chiếu sáng ngời hào quang". (Nguyễn Duy dịch thơ từ bài “Đề Yên Tử sơn hoa yên tự” của Nguyễn Trãi).
Và, rừng trúc xạc xào tiếng thơ Trần Nhân Tông: "Sống đời vui đạo tuỳ duyên/ Đói thì ăn, mệt ngủ liền sá chi/ Nhà ta châu báu thiếu gì/ Vô tâm với cảnh biết khi nào thiền". (Nguyễn Duy dịch thơ từ bài “Cừ Trần lạc đạo” của Trần Nhân Tông).
 
Hình tượng Yên Kỳ Sinh
 
 
Vườn tháp Huệ Quang
 
Chùa Hoa Yên ở lưng chừng núi Yên Tử
 
 
Chùa Đồng trên non thiêng Yên Tử
 

Yên Tử là nơi tu hành của vua Trần Nhân Tông. Chùa Đồng xưa khi Phật Hoàng Trần Nhân Tông tới Yên Tử và sau khi Ngài viên tịch đều chưa có. Vào thế kỷ 17, thời hậu Lê, một bà phi của chúa Trịnh phát tâm công đức khởi dựng chùa, làm bằng khung sắt, mái đồng, quy mô nhỏ như một khám thờ; ngoài ra tượng Phật, chuông, khánh bên trong đều được làm bằng đồng. Đến năm Canh Thân 1740 đời vua Lê Cảnh Hưng, bão lớn làm đổ chùa, chỉ còn lại dấu tích các hố chôn cột trên mỏm đá. Năm 1930, chùa Long Hoa có bà Bùi Thị Mỹ đã tái tạo chùa Đồng bằng bê tông cốt thép trên một hòn đá vuông nhằm trúng vị trí chùa Đồng cũ.

Năm 1993, ông Nguyễn Sơn Nam, Việt kiều ở Mỹ, cùng với các Phật tử hải ngoại công đức tái thiết một ngôi chùa bằng đồng dựng bên cạnh ngôi chùa năm 1930, quy mô cũng nhỏ như một khán thờ.

Ngày 3 tháng 6 năm 2006 dưới sự chủ trì của Tiến sĩ Phật học Đại Đức Thích Thanh Quyết (Thượng tọa Thích Thanh Quyết) và Ban Quản lý Dự án chùa Đồng, bằng công đức thập phương trong và ngoài nước đã khởi lễ đúc chùa Đồng theo mẫu thiết kế của kiến trúc sư Trần Quốc Tuấn - Viện Bảo Tồn Di Tích. Chùa được khánh thành vào ngày 30 tháng 1 năm 2007, tọa lạc trên đỉnh non thiêng ở vị trí giữa hai ngôi chùa được xây dựng trước đây.

Chùa Đồng mới đã được các nghệ nhân nổi tiếng đúc đồng ở Ý Yên, Nam Định thực hiện. Và ngôi chùa được đúc theo nguyên mẫu của chùa Dâu Keo (Thuận Thành, Bắc Ninh). Chùa Đồng diện tích gần 20m2, nặng 70 tấn, dài 4,6m, rộng 3,6m và chiều cao từ cột nền tới mái là 3,35m. Trong đó, mỗi viên ngói nặng khoảng 4kg, 4 cột chùa mỗi cột nặng 1 tấn. Quả chuông và khánh đồng nặng trên 250kg.

Hệ thống tượng Phật trong chùa gồm 1 pho tượng Phật Thích Ca và 3 pho tượng Tam Tổ Trúc Lâm. Tượng có kích thước cao trung bình từ 0,45-0,87m tọa trên đài sen, trong đó 3 pho tượng Tổ được tạo tác lớn hơn. Tượng Thích Ca trong trang phục áo cà sa, tọa thiền với tư thế kiết già (thế liên hoa tọa). Tượng Đệ nhất Tổ (Trần Nhân Tông) mặc áo cà sa, tay úp lên hai đùi, tư thế ngồi “kiết già kiểu cát tường” hay còn gọi là “cát tường tọa” mắt nhìn xuống soi rọi nội tâm. Tượng Đệ nhị Tổ (Pháp Loa) và Đệ tam Tổ (Huyền Quang) mặc áo cà sa, tư thế ngồi kiết già không lộ bàn chân, tay kết “định ấn”. Toàn bộ 3 pho tượng Tổ ngự trên đài sen đặt trên bệ, trang trí hoa văn hình sen, cúc, thị, lá lật, hoa văn sóng nước.

Hàng năm, lễ hội ở chùa Đồng và Yên Tử nói chung diễn ra vào ngày mùng 10 tháng Giêng (Âm lịch) và 3 ngày đầu năm. (Theo Wikipedia)

 

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 9

Các tin khác