John Pawson - “ông hoàng” của nội thất tối giản

6/12/2019 - Thế giới kiến trúc
Tác giả: Phương Nguyên

John Pawson được mệnh danh là “ông hoàng” của nội thất tối giản với những công trình gây ấn tượng bởi sự thuần khiết, tinh tế đến ngỡ ngàng. Được công chúng và giới chuyên môn đánh giá cao là vậy, nhưng Pawson chưa bao giờ cho rằng bản thân mình đã đạt đến đỉnh cao nhất trong sự nghiệp. Bởi theo ông, sự tối giản thuần khiết là ngưỡng ước vọng mà một nhà thiết kế phải học tập và rèn luyện cả đời mới có thể chạm tay đến được

 
 
John Pawson (1949) là một nhà thiết kế nội thất danh tiếng người Anh, ông sinh trưởng tại hạt Yorkshire và đã từng được định sẵn để trở thành người thừa kế cho doanh nghiệp sản xuất vải vóc của gia đình. Nhưng cuộc đời xuất hiện những ngã rẽ bất ngờ, vào những năm giữa tuổi 20, Pawson thực hiện chuyến đi công tác đến Nhật Bản và nhân sinh quan lẫn chuẩn mực thẩm mỹ của ông đã mãi mãi thay đổi theo một chiều hướng mới. Đôi mắt của chàng thanh niên người Anh bừng mở trước những dấu ấn văn hóa và hệ quy chiếu thẩm mỹ độc đáo của Nhật Bản, để rồi từ đó anh quyết định sẽ dành cả đời để theo đuổi nét đẹp thuần khiết, đầy mê hoặc của sự kiệm lời ấy. Thu thập đủ dũng khí, Pawson quyết định chuyển hướng để theo nghiệp kiến trúc. Ông ghi danh vào Hiệp hội Kiến trúc ở London và nghỉ học để đi làm trước cả khi tốt nghiệp.
Khi ở Tokyo, John Pawson đã có cơ hội ghé thăm kiến trúc sư, nhà thiết kế Shiro Kuramata và được truyền cho rất nhiều cảm hứng. Ông gọi Nhật Bản là nền văn hóa mang dấu ấn thị giác hấp dẫn nhất. Trong khoảng thời gian hơn 4 năm sống tại Nhật, John Pawson bị lay động bởi vẻ đẹp thanh bình ẩn chứa những ý nghĩa sâu xa của triết học Phật giáo, hướng con người ta tới sự thanh thản trong cái thiếu vắng của vật chất. Pawson yêu thích triết lý tối giản đến mức nó trở thành một phần cá tính của con người ông. Ông từng “mạnh tay” quăng bỏ hàng đống tài liệu để tạo chỗ trống trong văn phòng, nhưng rồi sau khi nhận ra pháp luật yêu cầu văn phòng kiến trúc bắt buộc phải lưu trữ các tài liệu liên quan trong vòng 10-15 năm, ông đành nhẫn nhịn cho qua và học cách lờ đám hồ sơ đó đi. Ông cho biết mình không hề cảm thấy hứng thú với việc gọi là lưu giữ di sản ấy.
John Pawson nổi tiếng với khả năng tạo ra những không gian mang dòng chảy của sự tĩnh tại, thư thái. Ông muốn các thiết kế của mình được nhớ đến với sự chỉn chu và ý nghĩa chứ không chỉ đơn thuần nhờ vào cái đẹp hình thức. Pawson miêu tả mục tiêu thiết kế không gian của mình là đem đến sự yên bình cho cặp mắt, “nếu bạn tạo ra một không gian chất lượng đúng nghĩa, bạn có thể làm bất cứ điều gì mình muốn ở trong đó”.
Sau nhiều năm hành nghề, Pawson rút ra kết luận: việc đạt được sự thanh thản trống vắng trong một không gian chưa bao giờ là một mục tiêu dễ dàng. Để làm được điều đó, John Pawson phải cực kỳ lưu tâm, chăm chút đến từng chi tiết nhỏ nhất. Trong một căn phòng, ông chỉ cho phép hiện diện những gì hữu dụng và giá trị nhất, tất cả những điều thừa thãi khác đều sẽ được loại bỏ. Ông cũng cho rằng điều làm nên sự thành công của một công trình kiến trúc chính là ánh sáng tự nhiên. Không có ánh sáng thì kiến trúc sẽ không thể hiện diện và phô diễn được nét đẹp của mình. Bí quyết tạo lập một không gian thuần khiết tự nhiên chính là sự cân bằng của những yếu tố như không gian, tỷ lệ, ánh sáng và chất liệu. Pawson với cách tiếp cận độc đáo luôn cố gắng hoàn thiện với sự tỉ mỉ, kỹ càng và thấu đáo. Quá trình đó mất rất nhiều thời gian và công sức, và một khi đã hoàn thành với sự nhất mực hoàn hảo thì những thứ thêm vào hay bớt xén đi đều sẽ hủy hoại tổng thể thiết kế.
Trong quyển sách nổi tiếng của mình, Minimum, John Pawson chỉ ra bí quyết của hành trình đạt đến sự tối giản, đó chính là: “Tuân thủ chặt chẽ việc giản lược cho đến khi bạn không thể khiến bản vẽ đẹp hơn bằng cách giảm bớt được nữa”. Khi ấy không chỉ đôi mắt được giải phóng tầm nhìn mà đến trái tim cũng bị lay động bởi cái đẹp tinh khiết, nhẹ bẫng tựa thinh không. Bằng cách tạo ra những công trình không tồn tại sự thừa thãi, John Pawson hướng người sử dụng đến việc chăm chút cho những giá trị tinh thần: sự bình ổn, an nhiên và hài lòng chấp nhận. Bởi theo ông giá trị của kiến trúc nằm ở khả năng cung cấp trải nghiệm cảm xúc cho con người, nơi lượng và chất được cân bằng và ham muốn sở hữu được giảm nhẹ bớt bằng cách quy chiếu tất cả về giá trị chân chính, đích thực.
 
 
 
 
 
Dự án cải tạo tu viện thành khách sạn Jaffa ở Tel Aviv. Công trình mang phông nền lịch sử được biến thành không gian mang sự pha trộn thú vị của nhiều phong cách từ Ả Rập cho đến neo-Roman, điểm xuyết trong đó là những nét chấm phá đương đại
 
 
 
 
 
Cửa hàng Valextra ở Milan với không gian sang trọng, điềm tĩnh của sắc xám bêtông và đá mát lạnh. Cách bố trí ánh sáng và quầy kệ tinh tế đem lại cho nơi này cảm giác của một gallery tối giản, nơi sự tối giản trở thành biểu hiện của sự sang trọng
 
 
 
 
 
Căn hộ Barbican mang vẻ đẹp của sự tịnh vắng. John Pawson sử dụng ánh sáng tự nhiên và chất liệu gỗ nhẹ để tạo nên dòng chảy không gian đầy thanh thản, nhẹ nhõm và tuyệt nhiên không bị khuất lấp dưới bất kỳ sức nặng hình khối nào
 
 
 
 
 
Căn hầm trú ẩn thời thế chiến thứ II trở thành bảo tàng Đông Nam Á tại Berlin. The Feuerle Collection là một bảo tàng tư nhân chuyên trưng bày tác phẩm nghệ thuật đương đại, cổ vật nội thất Trung Hoa hay các bộ sưu tầm nghệ thuật Đông Nam Á. John Pawson đã sử dụng chính sự trống vắng tự có của nơi này để tạo thành không gian trưng bày hoàn hảo, lắng đọng dấu vết của quá khứ
 
 
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 163

Các tin khác