Tom Stuart-Smith - Người gieo hạt mảnh vườn thần tiên

Khi nhắc đến lĩnh vực thiết kế cảnh quan, đặc biệt là thiết kế vườn tược, thật khó có ai có thể vượt qua được nhà thiết kế người Anh, Tom Stuart-Smith. Trong suốt sự nghiệp của mình ông đã nắm giữ được tám huy chương vàng của giải thưởng thường niên Chelsea Flower Show tại London, giải thưởng được mệnh danh là Oscars của giới làm vườn.

 

 

Tom Stuart-Smith lớn lên tại Hertforshire, và ông đã bắt đầu đam mê công việc làm vườn từ khi còn là một đứa trẻ. Có lẽ khung cảnh làng quê bình yên với cây cỏ thiên nhiên dịu hiền, tươi đẹp trong những ký ức tuổi thơ đã trở thành nguồn cảm hứng sáng tác bất tận cho ông sau này. “Thuở đi học, tôi thường ghé thăm các khu vườn bất kỳ lúc nào có thế. Tôi mê làm vườn lắm, nhưng chẳng bao giờ nghĩ nó có thể trở thành cái nghề của mình”.

Phong cách đặc trưng của ông là kiểu vườn được cấu thành theo lớp, kết hợp cùng cách trồng tự nhiên để mang đến cảm giác nhẹ nhàng, tinh tế. Để quyết định cấu trúc của một khu vườn, nhà thiết kế sẽ trước hết nghiên cứu kỹ lưỡng về lịch sử địa lý tự nhiên của nơi đó nhằm tạo ra sợi dây gắn kết giữa công trình và môi trường xung quanh. 
Stuart-Smith mô tả tác phẩm của mình như “một sự xen tầng, tạo lớp giữa sự nghiêm túc và chất phóng khoáng”, và ông tin rằng nó phản ánh quá trình sự nghiệp của mình: khởi đầu là một nhà nghiên cứu sau đó trở thành người sáng tác. “Các công trình của tôi luôn mang trong mình sự kết hợp của hai yếu tố này - sự chỉn chu và nét lãng mạn”.

Stuart-Smith luôn để mắt nhìn đến hình khối tổng thể và không gian chứ không chăm chú đắn đo xem rằng “đó là một bụi cây hồng hay trắng”.  Vườn của ông là một sự kết hợp phức tạp, cầu kỳ nhưng cũng không kém phần ngẫu hứng. Những lúc muốn phá cách, ông còn tạo cho nó hiệu ứng của thiên nhiên hoang dã bằng việc thêm vào những cây trồng lạ như giống cỏ Phi châu chẳng hạn. Trong tư tưởng của ông, “trường phái tối giản” thực sự không bao giờ được đếm xỉa tới. Cái chất bảo thủ cố hữu của người Anh phần nào đó đã giúp ông giữ vững phong độ, tạo lập nên phong cách thiết kế đặc thù: những khu vườn sinh động, nhất quán trong tổng thể và đa dạng trong chi tiết.

Mặc dù bản chất công việc của mình là sự sáng tạo, nhưng Tom Stuart-Smith lại chọn cách gắn bó với phương pháp truyền thống mỗi khi bắt tay vào việc tạo nên khu vườn mới. Mỗi tác phẩm của ông luôn được khởi nguồn từ bản vẽ. “Nếu tôi không vẽ gì thì tôi sẽ cảm thấy mình không được kết nối đúng cách”. Trái với những gì mọi người thường nghĩ, cảm hứng của Stuart-Smith không được tạo dựng dựa trên những truyền thống làm vườn hay hội họa - nguồn sáng tác phổ biến - mà chúng đến từ những khung cảnh nguyên sơ, hoặc các hoa văn mà mẹ thiên nhiên họa lại trên những loại rau củ, hoa trái. Ngoài ra, nhạc cổ điển cũng là một nguồn cảm hứng vô tận cho các sáng tác của ông. Có lẽ chính vì thế, khi bước chân vào những khu vườn của Tom Stuart-Smith, người ta dễ dàng cảm nhận được sự hài hòa, an nhiên đến lạ, một thành quả đẹp đẽ không chút gượng ép, khiên cưỡng nhưng lại là kết tinh của những gì thanh tao, duyên dáng nhất.

 

 

 

 

Brockhampton Cottages có tầm nhìn về phía thung lũng Herefordshire, khu vườn này ban đầu là một thử thách cho Tom Stuart-Smith bởi nó không có phần khuôn sẵn rõ ràng mà nằm cuốn trên đỉnh đồi dốc. Nhà thiết kế đã sử dụng phần hiên của ngôi nhà làm điểm khởi đầu để khu vườn từ đó tỏa dài ra bãi cỏ. Các loại hoa có form dáng tròn, hoặc thuôn bầu, màu sắc nổi bật được trồng để làm điểm nhấn cho khu vườn với đầy một màu xanh bao phủ xung quanh. Ảnh Peter Clay

 

 

 

 

 

Broughton Grange chỉ mới vài năm trước nơi này còn là bãi giữ ngựa trống trải, nay đã được phủ đầy với đủ loại cỏ hoa, rau trái. Tất cả hài hòa và tự nhiên đến nỗi khu vườn trông như thể đã ở đây được cả hàng thập kỷ. Với kết cấu vườn mạch lạc, rõ ràng Tom Stuart-Smith đã thêm vào những loại cỏ hoa mảnh mai nhiều màu sắc sặc sỡ của vùng Địa Trung Hải và Nam Âu để làm dịu lại cảm giác chung, mang đến cho nơi này một bầu không khí tươi mới, căng tràn nhựa sống. Ảnh James Kerr

 

 

 

 

Berkshire Garden là khu vườn nằm trong khuôn viên một nông trang cổ, với nhà gạch mộc mạc ấm áp. Khu vườn được thiết kế để trông đẹp nhất vào mùa thu, đông với đường nét cấu trúc đầy mạnh mẽ. Chiếc hồ là một trong những điểm thu hút của tác phẩm này có thể được thắp sáng vào ban đêm. Điểm thêm vào đó, khu vườn có nét lãng mạn, thơ mộng với hàng cỏ cao và thấp thoáng những dãy hoa Queen Anne’s lace trắng muốt tựa những mảng ren đính lên nền trời. Ảnh Andrew Lawson

 

 

 

 

 

Hampshire garden với đặc điểm khuôn viên rộng lớn, nơi này đã được Tom Stuart-Smith thiết kế cho nhiều mảng vườn đặc thù khác nhau: nơi thì khuôn khổ quy tắc, chỗ lại hoang dã tựa rừng xanh. Nhưng nổi bật chung nhất vẫn là sự kết hợp cây theo tầng lớp đặc trưng cho phong cách của ông. Ảnh Andrew Lawson

 

 

 

 

 

Norfolk garden nơi đây được rào quanh bởi những hàng cây cắt tỉa gọn gàng đóng vai trò như phần khung kiến trúc, nhưng ngay giữa trung tâm là sự “phô diễn” đẹp mắt và ngẫu hứng của những bụi hoa thân thảo sặc sỡ. Cách xếp đặt khéo léo khiến cho khu vườn phần nào đó tách biệt và nổi bật hẳn hơn so với cảnh quan xung quanh, nhưng đồng thời cũng hòa nhịp đồng điệu theo một cách rất riêng. Ảnh Jerry Harpur

 

 

London garden khu vườn đặc biệt với những cây dương xỉ lớn hoang dại xen lẫn giữa những bụi cây tròn được tỉa tót nắn nót và chạy dọc giữa chúng là những lối đi rải cát. Tất cả như đưa ta về một thế giới khác chứ không chỉ là khu vườn nhỏ sau nhà. Ảnh Marienne Majerus

 

 

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 130