Khó tả, khó cảm, khó gần, khó cả ở kỹ thuật thể hiện lẫn ngôn ngữ sáng tác mang tính thể nghiệm của Hà Huy Mười trên nền giấy. Những cái “khó” thật đầy mạo hiểm, tạo nên cá tính riêng của người họa sĩ khi trình làng bộ sưu tập tranh, hợp thành từ những “câu chuyện” dự cảm về cuộc đời, thời cuộc, mà trong đó, ẩn chứa nhiều day dứt, băn khoăn, nghĩ suy, tất cả được biểu đạt bằng những gam màu biến ảo diệu kỳ trên nền giấy.
Trong bộ tranh mới sáng tác của Hà Huy Mười, điểm nhấn chính là những tác phẩm sử dụng chất liệu giấy Giang - một loại giấy thủ công của người H’mông bản địa ở vùng Hang Kia - Pà Cò, tỉnh Hòa Bình. Họa sĩ cho biết anh mới bắt đầu sử dụng chất liệu thú vị này từ đầu 2020.
Hà Huy Mười có chuyên ngành sơn mài, nhưng khi bén duyên với chất liệu mong manh như giấy, những nhuyễn - mịn trên giấy Dó hay mộc thô - hoang dã của giấy Giang lại rất phù hợp để chuyển tải những “uẩn ức”, cảm vọng mà nhìn vào đó, thật dễ gợi cho người xem như đang được diện kiến muôn trùng quằn quại, đau thương, bức bối của con người với cuộc đời trước những “câu chuyện” được họa sĩ phác thành tên như: “mây ngũ sắc - nối - bay - treo - zen”… thậm chí cả những chán chường đến mức phải đến mức “vô can” (bộ 8 tác phẩm màu nước trên nền giấy Dó) với nhân tình thế thái.
Những “câu chuyện” ẩn sâu trong đường nét hội họa của Hà Huy Mười, nếu là dữ dội sẽ thấy ở đó những gam màu mạnh, đối lập cực đại, gay gắt và gai góc như bộ “treo”, “bay”... Nhưng cạnh đó, tranh của anh cũng đầy vẻ dịu êm, thanh nhã, tĩnh tại, nội tâm, đậm chất thiền chỉ với hai mảng màu đen của mực - trắng của giấy, biểu đạt thành những nét họa tối giản về hình nhưng chất chứa trong sâu thẳm về ý.
Tìm hiểu về vẻ đẹp chiều sâu trong từng bộ tranh, lại khám phá ở Hà Huy Mười những dự cảm về con người, về thời cuộc ứng thực đến kỳ lạ. Đấy là “bầy” chuột với 12 tác phẩm, được họa sĩ thực hiện chào Canh Tý 2020. Với đề tài con giáp, thường khi thể hiện mọi người đều gửi gắm những tươi vui, mong vọng về tương lai tươi đẹp. Hà Huy Mười lại vẽ chuột theo hình ảnh đối lập, như một dự cảm chẳng lấy gì tươi sáng. Xem chuột của Hà Huy Mười, thấy ở đó một năm Chuột bộn bề lo toan, thấy cả sự bất lực, buông xuôi, thấy luôn cả đớn đau, gào thét như đang cận kề với giây phút cuối cuộc đời.
Đề cập đến ngôn ngữ sáng tác của mình, Hà Huy Mười tâm sự: “Khi thể nghiệm hình họa trên nền giấy Giang, tôi thấy khá hợp nên muốn xây dựng ngôn ngữ sáng tác trên chất liệu này thành câu chuyện hoàn chỉnh. Tác phẩm của tôi luôn có sự đấu tranh, có thể từ nội tâm, góc tối sáng của chính bản thân, hoặc đấu tranh giữa cá nhân và xã hội, hoặc xã hội này với xã hội khác. Dự định thời gian tới tôi sẽ kể lại câu chuyện hoàn chỉnh bằng một triển lãm cá nhân đa giác quan khi kết hợp các ngôn ngữ hội họa trên giấy, điêu khắc, sắp đặt”.
Theo họa sĩ Hà Huy Mười thì tác phẩm của anh luôn có sự đấu tranh, có thể từ nội tâm, góc tối sáng của chính bản thân, hoặc đấu tranh giữa cá nhân và xã hội hoặc xã hội này với xã hội khác
Bộ tranh chuột của họa sĩ Hà Huy Mười thể hiện một năm đầy lo toan, bất lực và cả đau đớn, gào thét như đang cận kề với giây phút cuối cuộc đời
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 174