Trend và “đu trend” khi làm nhà

Trend (mốt, trào lưu, xu hướng) đang là thuật ngữ phổ biến trên internet và cả trong đời sống xã hội. Trend chỉ những kiểu dáng, phong cách, vấn đề, sự vật, hiện tượng, sự kiện đang thịnh hành, phổ biến được mọi người chú ý, quan tâm. Nhưng không chỉ có vậy, trend còn được nhiều người bắt chước, theo đuổi, tạo nên thuật ngữ mới là “đu trend”. Trend và “đu trend” xuất hiện ở nhiều lĩnh vực, và kiến trúc nhà ở cũng không ngoại lệ. Đã xuất hiện những trend nhà ở là xu hướng, mốt làm nhà trong thực tế. Vậy trend nhà ở như thế nào, và có nên “đu trend” làm nhà hay không?

 

Những trend nhà ở đang thịnh hành
Không khó để nhận thấy, trong những năm qua, thị trường nhà ở rất sôi động; nhiều phong cách xuất hiện và trở nên thịnh hành, thành mốt. Có những phong cách là sự làm mới các phong cách cũ, nhưng có những phong cách rất mới, được du nhập vào và góp phần tạo nên một bức tranh mới đa dạng, phong phú và nhiều màu sắc. Có thể liệt kê một cách khái quát những phong cách - trend của kiến trúc nhà ở trong thời gian qua và trong thời điểm hiện tại.
 

- Phong cách hiện đại, đương đại
Là phong cách phổ biến nhất trong những năm gần đây, đặc biệt với thể loại nhà phố, căn hộ chung cư. Phong cách này chối bỏ những gì thuộc về trang trí rườm rà, phức tạp, hướng tới sự đơn giản. Điểm quan trọng của phong cách này là kiến tạo không gian, đề cao công năng. Bên cạnh đó là ứng dụng nhiều loại vật liệu mới, công nghệ mới, thiết bị hiện đại. Hình thức công trình sử dụng những mảng khối, đường nét mạch lạc, khỏe khoắn, màu sắc đa dạng. Đây là phong cách, cũng là xu hướng phù hợp với những đô thị hiện đại. Kiến trúc và nội thất công trình gắn bó mật thiết với nhau, hỗ trợ và bổ sung hợp lý cho nhau để tạo nên một tổng thể thống nhất. Đánh giá một cách khách quan thì phong cách này sẽ vẫn là chủ lưu trong tương lai.

 

- Phong cách nhiệt đới
Phong cách nhiệt đới không phải là mới. Ở nước ta phong cách này đã phát triển mạnh mẽ trước năm 1975 ở miền Nam nói chung và Sài Gòn nói riêng, nhưng sau đó mai một. Trong những năm gần đây, phong cách nhiệt đới đã hồi sinh, bắt đầu từ thể loại nhà ở nhỏ. Phong cách này đề cao sự thích ứng đối với khí hậu bằng những giải pháp kiến trúc. Có thể thấy những đặc trưng của phong cách nhiệt đới chính là các hệ lam, tường hoa trên mặt đứng; các hệ thống giếng trời; logia, mái vươn xa… góp phần chắn nắng, chống nóng và tăng cường thông gió cho công trình. Tuy nhiên, dường như phong cách này đang là một thứ mốt hơi bị lạm dụng quá đà. Ví dụ như ở hướng không nắng cũng bao che bằng lam hay tường hoa, làm giới hạn không gian và cản tầm nhìn. 
 

- Phong cách dân gian - truyền thống, bản địa
Phong cách này chưa bao giờ là một xu thế mạnh mẽ, nhưng luôn là dòng chảy âm thầm, bền bỉ ở mọi thời kỳ. Nó có thể mang dấu ấn cộng đồng của quá khứ nhiều hơn là dấu ấn cá nhân của người thiết kế; song luôn là một bài toán thú vị để đi tìm lời giải trong bối cảnh xã hội hiện đại. Phong cách này được thể hiện nhiều trong các nhà ở biệt thự, nhà ở đơn lập - đặc biệt là những vùng miền giàu bản sắc như vùng cao phía Bắc, Huế, Hội An, Tây Nguyên, Tây Nam bộ. Nét đặc trưng dễ nhận thấy là sử dụng nhiều vật liệu truyền thống như đất, gỗ, đá, mái dốc lợp ngói hoặc lá; khai thác các môtíp trang trí đậm tính bản địa, tính dân tộc… Một số công trình sử dụng tre hoặc các loại cây họ tre để làm kết cấu chủ đạo. Phong cách này có thể hiện diện ngay trong đô thị hoặc các khu du lịch, nghỉ dưỡng. Cây xanh và cảnh quan là những yếu tố quan trọng để phong cách này hiện diện một cách rõ nét.
 

- Phong cách kết hợp, chiết trung
Cũng là phong cách khá phổ biến trong các thể loại nhà biệt thự, nhà phố hay chung cư. Phong cách này là sự dung hòa, nhất là trong những ngôi nhà gia đình có nhiều thế hệ. Có hai dạng chính trong phong cách này: Đó là sự kết hợp giữa phong cách hiện đại và cổ điển phương Tây; và sự kết hợp giữa phong cách hiện đại và cổ điển Á Đông. Ở đó, không gian thường được thiết kế theo lối hiện đại, cùng những trang thiết bị của đời sống hiện đại, và hình thức mang nét cổ điển tùy mức độ trong thể loại công trình và hoàn cảnh cụ thể. Các loại vật liệu sử dụng khá đa dạng và linh hoạt. Phong cách này ít khi tạo được dấu ấn nổi trội và cá tính của người thiết kế. Về cơ bản, nó dễ chìu lòng được nhiều phía để tất cả cùng vui.

 

 

- Phong cách thô mộc, công nghiệp
Là phong cách khá mới mẻ ở nước ta, dù trên thế giới không còn mới nữa. Phong cách này xuất hiện ở các loại nhà phố, chung cư và các quán cà phê, nhà hàng, văn phòng; thường dành cho những chủ nhân trẻ, cá tính, mạnh mẽ - nhất là những người yêu nhạc rock hay chơi xe phân khối lớn, hay những người làm công việc sáng tạo. Điểm dễ nhận dạng của phong cách này là sử dụng bê tông trần, sàn mài xi măng, gạch xây không trát, các hệ thống kỹ thuật để lộ trên trần, tường; sử dụng nhiều kết cấu, bộ phận kim loại, màu sơn đen, đồ gỗ nội thất thô mộc không sơn, đồ tái chế… Phong cách thô mộc, công nghiệp gây ấn tượng mạnh về mặt thị giác và không dành cho số đông; ở góc độ nào đó nó phản ánh khá rõ về tính cách và lối sống của chủ nhân không gian đó. 
 

- Phong cách tối giản
Cũng là một phong cách mới du nhập vào nước ta chưa lâu, dù trên thế giới đã được định danh cách đây nửa thế kỷ. Phong cách tối giản, hay tối thiểu (Minimalist) là tận cùng của sự đơn giản. Ở đó sự đơn giản được đẩy lên cao nhất; kiến trúc được chắt lọc nhất. Ở đó, không xuất hiện những chi tiết thừa hay những gì không có ý nghĩa. Phong cách này rất kén chủ nhân và không dễ thực hiện. Bởi ngoài những yếu tố về công nghệ, kỹ thuật, vật liệu thì nó đòi hỏi một tinh thần tối giản của chủ nhân. Thiết kế chỉ làm nên một phần của Minimalist. Để một công trình Minimalist có hồn, thì nó phải gắn với sự độc lập, quyết đoán của người chủ; sự ngăn nắp và khoa học của một tác phong công nghiệp; sự chuyên nghiệp hóa trong công việc ở mức độ cao; mà điều đó rất khác biệt so với văn hóa truyền thống của ta. Dẫu vậy, vẫn có những công trình theo phong cách này ra đời, đem lại sự đa dạng, phong phú cho thị trường nhà ở.

 

- Và kiến trúc xanh
Về bản chất, kiến trúc xanh là giải pháp chứ không phải là phong cách. Tuy nhiên, ở góc độ nào đó nó cũng có nét riêng có thể coi là phong cách, bởi có những đặc điểm nhận diện nhất định. Đó là việc sử dụng các kết cấu chắn nắng, các giải pháp thông gió, sử dụng vật liệu bản địa - điều này có nét tương đồng với phong cách nhiệt đới; và việc sử dụng cây xanh trong công trình. Tất nhiên cây xanh không hoàn toàn làm nên kiến trúc xanh nhưng nó là một yếu tố cấu thành, và có vai trò nhất định. Tuy vậy, cũng phải khách quan thừa nhận rằng có nhiều công trình lạm dụng cây xanh để “nhiếp ảnh hóa kiến trúc”, đem lại sự ấn tượng về mặt thị giác, hơn là đi vào bản chất là kiến tạo không gian và tạo lập môi trường. Kiến trúc xanh ở nước ta mới là sự bắt đầu, và nhỏ lẻ chưa thành một trào lưu mạnh mẽ; nhưng cũng đáng ghi nhận. Chắc rằng, trong tương lai, kiến trúc xanh của chúng ta sẽ đi đúng để hòa nhập với xu hướng chung của thế giới. 
Trên đây là  những khái quát cơ bản nhất của những phong cách nhà ở đã định hình trong những năm qua trong thị trường xây dựng ở nước ta. Sự phân định các phong cách chỉ là tương đối vì tất cả các phong cách đều không hoàn toàn riêng biệt, luôn có sự pha trộn, giao thoa lẫn nhau. Ví như phong cách tối giản cũng có thể là đương đại, hay phong cách truyền thống cũng có thể mang yếu tố nhiệt đới… Kiến trúc cũng như thời trang, có những chu kỳ nhất định, có mốt và có lỗi thời, và luôn phải thay đổi để thích ứng với xã hội và những chuyển biến của khoa học kỹ thuật- công nghệ. Trong bối cảnh thế giới phẳng và cách mạng 4.0, thì sự đa dạng về phong cách cũng là điều dễ hiểu. Và những phong cách, xu hướng - trend kiến trúc ấy cũng ảnh hưởng tới ý thích, tâm lý của những gia chủ khi làm nhà.

 

 

Làm nhà có nên “đu trend”?
Không thể phủ nhận truyền thông có tác động rất lớn đến ý thích và tâm lý con người. Hầu như các báo điện tử hiện nay đều có mục “Nhà đất” hay “Bất động sản”, trong đó có chuyên mục “Không gian sống” hay “Kiến trúc - nội thất” giới thiệu những công trình nhà ở đã hoàn thành xây dựng. Ở một góc độ nào đó, những công trình được giới thiệu trên báo có những mặt thành công nhất định trong việc tạo lập hình ảnh kiến trúc mới trong thời đại mới. Rất nhiều người mê các chuyên mục này, và vô thức mơ ước không gian sống, ngôi nhà ở của mình giống cái này, cái kia. Điều đó cũng dễ hiểu và hoàn toàn chính đáng. Và khi có điều kiện, bắt tay vào làm ngôi nhà của mình, thì việc “đu trend” khó mà tránh khỏi. Rất khó có thể trả lời là làm nhà có nên “đu trend” hay không; nhưng có thể phân tích lý tính những ưu- nhược điểm khi “đu trend” làm nhà, để có thể có cái nhìn tỉnh táo hơn và có sự lựa chọn cho những hoàn cảnh cụ thể.
 

Ưu điểm
- Có giá trị thẩm mỹ: Nhà ở theo xu hướng thịnh hành thường rất đẹp mắt, tươi mới, (do phong cách đã được kiểm nghiệm, thừa nhận), và có thể tạo ra một không gian sống thoải mái, dễ chịu. Việc chọn các phong cách mới, thiết kế khoa học, bài bản, có thể khiến ngôi nhà trở nên sang trọng, bắt mắt, tiện nghi, gây ấn tượng mạnh về mặt thẩm mỹ và thị giác.
- Tăng giá trị tài sản: Nếu xu hướng mà chủ nhân theo đuổi là những thứ được ưa chuộng rộng rãi (ví dụ như nhà thông minh, vật liệu mới, có phong cách định hình…), thì giá trị ngôi nhà có thể được nâng cao. Trong trường hợp muốn bán thì người mua sau này cũng có thể cảm thấy thích thú và dễ dàng hơn trong việc mua lại.
- Tạo cảm giác mới mẻ: Việc “đu trend” có thể giúp cho chủ nhà cảm thấy năng động, trẻ trung và phù hợp với nhu cầu, sở thích, cập nhật thời sự và thời đại. Từ đó có nhiều cảm hứng trong không gian sống của mình, hài lòng với sự lựa chọn của mình và có nhiều năng lượng trong cuộc sống, tạo tâm lý tốt.

 

Nhược điểm:
- Chi phí cao: Một trong những vấn đề lớn khi chạy theo trend là chi phí xây dựng và hoàn thiện có thể cao hơn nhiều so với các lựa chọn truyền thống. Các vật liệu, công nghệ mới thường đắt đỏ và đòi hỏi chi phí bảo trì cao. Ngay cả thiết kế phí của một số phong cách theo xu hướng này cũng cao hơn mức bình thường.
- Có thể lỗi mốt: Xu hướng thay đổi rất nhanh. Những gì hôm nay là “hot trend” nhưng cũng có thể trở nên lỗi thời sau vài năm. Nếu gia chủ xây nhà theo xu hướng hiện tại đang phổ biến, có thể chỉ một thời gian sau ngôi nhà sẽ trông không còn hợp mốt nữa, khi mà trend đã thay đổi sang hướng khác, kiểu khác.
- Thiếu tính cá nhân: Đôi khi chạy theo xu hướng có thể làm cho ngôi nhà trở nên thiếu nét riêng, thiếu cá tính, không có sự độc đáo hay dấu ấn cá nhân. Ngôi nhà có thể là một phiên bản trong chuỗi sản phẩm công nghiệp của một xu hướng. Sản phẩm dễ giống nhau và thiếu chiều sâu trong thiết kế.
- Khó khăn trong bảo trì: Các xu hướng mới thường đòi hỏi kỹ thuật, vật liệu hoặc công nghệ mới, nhưng không phải lúc nào cũng dễ dàng bảo trì hoặc sửa chữa. Nếu không tìm được các dịch vụ hỗ trợ phù hợp, chủ nhân có thể gặp khó khăn trong việc duy trì chất lượng ngôi nhà.
Trên đây là những ưu - nhược điểm chính khi “đu trend” làm nhà. Gia chủ cần hiểu rõ nhu cầu của bản thân để chọn có “đu trend” hay không, trend nào là phù hợp với bản thân và gia đình, tránh chạy theo những “hot trend” được truyền thông ca tụng quá đà mà có thể không phù hợp. Kể cả việc có chạy theo trend, thì cũng nên chú ý một số yếu tố bền vững, không lỗi mốt như màu sắc trung tính, thiết kế đơn giản, thân thiện với môi trường, phù hợp với nhu cầu cụ thể và quan niệm của bản thân và gia đình…

 

 

Thật ra, ở một góc độ nào đó, “đu trend” không phải là xấu. Bởi nếu được dẫn dắt bởi những xu hướng phù hợp, nhân văn thì cá nhân sẽ hưởng thụ được những yếu tố tích cực và tốt đẹp. Làm nhà cũng vậy, nếu gia chủ theo những xu hướng tốt, phù hợp thì sẽ đem lại những giá trị công năng và thẩm mỹ tốt cho bản thân và gia đình. Nhưng ngược lại, nếu “đu trend” mù quáng và duy ý chí có thể đem lại những yếu tố tiêu cực mà rất khó thay đổi, có khi phải chịu đựng lâu dài hay tốn tiền sửa chữa. Con người làm nên ngôi nhà theo ý muốn bản thân nhưng chính ngôi nhà cũng có tác động ngược lại với con người. Thế nên việc “đu trend” cần tìm hiểu kỹ phong cách mà mình mong muốn, theo đuổi. Việc tích lũy tri thức dù không phải chuyên ngành làm việc của mình không bao giờ là thừa. Chủ nhà làm nhà cũng nên hiểu biết về kiến trúc ở khía cạnh công năng, thẩm mỹ và kỹ thuật. Có gia chủ khi làm nhà mê phong cách tối giản, và đặt hàng kiến trúc sư làm theo phong cách ấy. Và sau đó, sống trong những không gian của phong cách ấy, anh tự trở nên gọn gàng, ngăn nắp, vệ sinh thay cho thói quen lôi thôi luộm thuộm trước kia. Có chủ nhà làm nhà theo phong cách Á Đông rồi từ đó càng yêu văn hóa, kiến trúc truyền thống của dân tộc, say mê tìm hiểu lĩnh vực này. Đó là sự thay đổi, tác động có tính tích cực, tốt đẹp… Nhưng ở chiều khác, có chủ nhà vì mê những ngôi nhà trồng nhiều cây xanh bắt mắt khi xem trên báo nên làm nhà theo kiểu “nhà cho cây” nhưng rồi khi vận hành thực tế không chăm sóc nổi nên cây chết héo khô, ảnh hưởng tới thẩm mỹ của công trình, tốn công dọn dẹp. Lại có anh chàng mê nhạc rock nên “đu trend”, quyết chí làm ngôi nhà cho mình theo phong cách thô mộc, công nghiệp với những chi tiết hầm hố, vật liệu metal sắt thép, màu tối thui… mà quên mất trong gia đình có cả người già và trẻ em không phù hợp và không ưa thích những không gian ấy. Đó có thể là sự trả giá cho việc đu trend mà không xem xét cẩn trọng.
Như trên đã nói, trend nhà ở hiện khá đa dạng, nhưng ở góc độ nào đó nó cũng là mốt và đã là mốt thì cũng sẽ đến lúc lỗi thời. Chính vì vậy, việc “đu trend” của chủ nhà khi làm nhà cần có sự tìm hiểu thấu đáo, cân nhắc kỹ càng và nhất là cần hiểu bản thân mình và gia đình muốn gì, cần cái gì để chọn lựa phong cách phù hợp. Và quan trọng là cần tỉnh táo trước những hình ảnh đẹp lung linh và những tán dương hết lời trên các báo mạng, có thể tác động đến suy nghĩ, mong muốn nhất thời và từ đó dẫn tới những ngộ nhận, quyết định sai lầm khi “đu trend”.

Theo Kiến trúc & Đời sống số 226