KTS William McDonough (phải)
Tăng tính hữu hiệu của năng lượng cho các cao ốc của chúng ta có tầm quan trọng như thế nào?
Không cần phải tranh cãi gì khi khẳng định tính hữu hiệu của năng lượng trong các cao ốc hiện hữu và tương lai là phương cách tiết kiệm năng lượng quan trọng nhất. Các cao ốc ngốn đến 40% năng lượng chúng ta tiêu thụ, và các cao ốc hiện hữu sẽ là hạ tầng hàng đầu trong những năm sắp tới. Và đã đến lúc chính những nơi đó cần ưu tiên tiết kiệm năng lượng. Các chiến lược cắt giảm với chi phí hợp lý có thể làm lợi từ 25 - 50%.
Những kỹ thuật chủ chốt nào được sử dụng cho việc này?
Nhiều kỹ thuật trong số ấy chẳng có gì là lạ. Trước hết là chúng ta muốn tắt các nguồn nóng, lạnh, ánh sáng bằng cách sử dụng các kiểm soát không dây thông minh có thể cảm ứng được khi chúng ta có mặt hoặc không có mặt. Chúng tôi bắt đầu nhận thấy cửa sổ có những đặc tính sinh nhiệt rất lớn. Và rồi bọc kín các căn nhà, che chắn cửa nẻo khỏi nắng mưa, đồng thời tận dụng các nguồn tài nguyên ấy (weather-stripping), cách ly chúng, cũng rất là hiệu quả.
Ông đã xây dựng những cao ốc xanh mang tính đột phá cho các công ty như Ford. Nhưng những chuẩn mực ấy phải chăng chỉ thuộc tầm của các công ty nằm trong danh sách top 500 của tạp chí Fortune?
Khách hàng chúng tôi có những hoàn cảnh thương mại khác nhau. Chẳng hạn như nhà máy Ford nhờ mái nhà xanh tiết kiệm được hàng triệu đô la trong quản lý nước mưa. Đó là một ứng dụng vô cùng hữu hiệu. Chỉ riêng việc quản lý nước mưa nếu không làm vậy thì tiêu tốn 48 triệu
đô la tiền ống xi măng và các nhà máy xử lý bằng hoá chất. Chúng tôi thực hiện toàn bộ mái nhà chỉ mất 13 triệu đô la. Chúng tôi tạo ra môi trường. Chim chóc bắt đầu làm tổ trong vòng năm ngày sau khi hoàn thành mái nhà. Tương tự như thế, chúng tôi làm một mái nhà xanh khác cho sân bãi của hãng Gap giúp ngăn toàn bộ tiếng ồn của máy bay bay ngang. Đó là các giải pháp phù hợp cho những vấn đề thương mại.
Nhiều người vẫn đang ưu ái những căn hộ riêng, vốn ít tiết kiệm năng lượng, hơn những trung tâm đô thị. Liệu tương lai có dồn chúng ta vào những mật độ dân cư dày đặc hơn?
Tôi nghĩ chúng ta nên xem xét hai chuyện: một là chúng ta nhận thức rằng một cỡ không vừa cho tất cả và hai là xu hướng chúng ta dành cho mỗi người căn nhà biệt lập chắc chắn sẽ thay đổi. Chúng ta sẽ có những đô thị dành cho người trẻ và người già vốn muốn có nhiều giao tiếp và nhiều tiện nghi hơn. Có một điểm trong cuộc sống một gia đình, khi bạn phải nuôi hai đứa con, bạn muốn có một bãi cỏ cho chúng nô đùa. Nhưng điều đó không có nghĩa là chúng ta chỉ có một chọn lựa cho các công dân, và tôi nghĩ rằng chúng ta sẽ thấy đông đảo người dân ủng hộ cho mật độ cao.
Công trình Ốc đảo sa mạc – tháp được công ty của KTS McDonough thiết kế dành cho các cảnh quan sa mạc có mật độ dân cư đông
Ông hãy giải thích khái niệm “cradle to cradle” [từ nôi đến nôi - (quay lại gốc cũ)] của ông.
Cradle to cradle là một quy ước tôi đã phát triển cùng với một nhà hoá học người Đức, Michael Braungart. Chúng tôi mô tả sự vật như là những phần của thiên nhiên - những dưỡng chất sinh học - hoặc những phần của công nghệ, mà chúng tôi gọi là các dưỡng chất công nghệ. Chúng tôi nhìn thế giới qua hai lăng kính ấy và chúng tôi phát biểu, hãy để cho những gì được thiết kế trở về với đất, như sợi và vải được thiết kế nhằm trở về an toàn với đất, hoàn trả lại cho đất. Nhưng xe hơi và máy tính cần phải được thiết kế để trở về trong những chu trình khép kín đối với công nghệ.
Và như thế là không có gì trở thành rác?
Chính xác. Vấn đề khác chúng tôi đặt ra là: liệu nó có cung cấp năng lượng tái tạo mới không? Liệu nó có trở thành vật tư dự trữ không - bạn có cách nào đưa nó về với đất hoặc với công nghệ? Nước có sạch không? Một trong những sản phẩm cradle to cradle đầu tiên được cấp bằng sáng chế của chúng tôi là một loại sợi cho công ty Steelcase ở Thuỵ Sĩ. Nước thải từ nhà máy sợi sạch như là nước lúc đưa vào, là nước uống của Thuỵ Sĩ. Giờ đây, khi nước thải từ một nhà máy sợi đủ sạch để uống, chúng ta đang bước vào một cuộc cách mạng công nghiệp tiếp theo. Bỗng chốc, không còn gì phải lo sợ đối với sản phẩm của con người.
Ông nói chúng ta cần chuyển sang năng lượng đổi mới, có vẻ như muốn nhắm đến năng lượng mặt trời. Vì sao?
Năng lượng mặt trời trực tiếp được phân phối, có sẵn cho hầu khắp hành tinh và nó có thể ứng dụng ở từng cấp độ địa phương. Chúng tôi nghĩ đến những hệ thống xa lộ của chúng ta. Chúng ta có thể lắp đặt các tấm pin mặt trời dọc theo các hệ thống ấy. Chúng ta có thể lắp đặt các tấm pin mặt trời dọc đường sắt. Hạ tầng đã có, năng lượng đã có, phân phối cũng đã có. Đó là một cơ hội chỉ còn chờ xảy ra thôi...
Nhà máy xe ôtô Ford tại Dearborn, Michigan với mái nhà sống
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 29