Bờ sông Hương chỉ đẹp khi còn nguyên sơ

 

Huế đúng là đang cần một dự án quy mô làm đẹp đôi bờ sông Hương không chỉ để thu hút khách du lịch mà nó còn là một không gian thư giãn, văn hóa, lịch sử cho chính người dân ở đây thế nên việc làm của KOICA rất đáng được hoan nghênh đặc biệt là khi trong dự án này KOICA đã đưa vào thêm nhiều sân chơi trẻ em trong bối cảnh ở các đô thị hiện nay sân chơi cho trẻ hiện đang bị thu hẹp dần. Tôi cũng tán thành với việc xây dựng những điểm ngắm cảnh và con đường đi bộ dọc sông để người dân có thêm nhiều điều kiện thư giãn trong một không gian xanh mát trên đôi bờ sông Hương. Tuy vậy, nhìn vào bản vẽ quy hoạch tôi thấy dường như đôi bờ sông Hương tương lai sẽ bị “bê tông hóa” quá mức và không gian xanh cũng bị thu hẹp nhiều. 
Tôi đặc biệt quan tâm tới quy hoạch trên cồn Dã Viên và cồn Hến. Cả hai cồn này đều có giá trị lịch sử và văn hóa riêng nên việc xây dựng những khu nghỉ dưỡng trên hai cồn này là điều không nên. Trong quyển Huế Xưa và Nay – di tích & danh thắng, nhà nghiên cứu Phan Thuận An viết: “Trong quy hoạch kiến trúc kinh đô Huế nói chung và hệ thống thành quách cung điện ở đây nói riêng vào đầu thế kỷ XIX, cồn Hến và cồn Dã Viên đã được hình tượng hóa và siêu nhiên hóa để đóng góp những vai trò phong thủy quan trọng: tả thanh long, hữu bạch hổ (còn gọi là rồng chầu, hổ phục) giữ chức năng bảo vệ vương quyền”. Không những thế, cồn Dã Viên đã từng là vườn thượng uyển dưới thời vua Tự Đức (1848-1883) và hiện nay trên cồn này vẫn còn một vài công trình kiến trúc lịch sử liên quan như bia đá ghi “Dữ Dã Viên” và miếu thờ với cặp câu đối “Đài trì điểu thú lạc. Sơn xuyên quỉ thần minh”. Ngoài ra, ở hai đầu cồn còn có hai cụm am thờ Đạo Mẫu mà những người theo tôn giáo này vẫn thường xuyên lui tới để thăm viếng và hành lễ. Ở phía tây của cồn có chừng 10 hộ dân sinh sống còn ở phía đông là một vườn cây cối rậm rạp có một lối đi nhỏ xuyên qua đến tận mũi cồn nơi có am thờ Đạo Mẫu. Trong khi đó, cồn Hến là nơi nổi tiếng với nghề làm hến, có món cơm hến và chè bắp nổi tiếng khắp cả nước.
Hai cồn nằm ngay giữa thành phố có vị thế quá đẹp và nơi ngắm cảnh lý tưởng thì nên là không gian chung cho mọi người cùng thưởng thức kể cả người dân địa phương và khách du lịch. Nếu biến nó thành khu nghỉ dưỡng thì chỉ có khách lưu trú ở đó mới được thưởng thức vẻ đẹp mà đáng ra ai đến Huế cũng được quyền chiêm ngưỡng. 

 

 

 

Theo như bản vẽ quy hoạch dành cho cồn Dã Viên, sẽ có thêm 2 cây cầu bắc qua cồn. Như thế sẽ có tổng cộng 4 cây cầu bắt qua một diện tích quá nhỏ (108.000m²). Chẳng phải quy hoạch như thế là hơi quá nặng nề với cồn Dã Viên và sông Hương sao?
Sông Hương, hai cồn và đôi bờ của nó phải được đối xử như một quần thể di sản thiên nhiên. Người ta đến Huế và yêu tha thiết vẻ đẹp thơ mộng của Huế là nhờ hai bờ sông Hương phần lớn rất xanh mướt và còn nguyên sơ chứ chưa bị bê tông hóa nhiều. Để phát triển du lịch, không cần phải xây dựng thêm khu nghỉ dưỡng cao cấp vì hiện tại ở Huế đã có những khu nghỉ dưỡng và khách sạn 5 sao đẳng cấp cũng như các khách sạn hạng trung và giá rẻ dư sức đáp ứng nhu cầu của du khách từ cao cấp đến bình dân. Thật ra, theo thông tin tin cậy từ các khách sạn thì lượng khách tới Huế khá thấp so với khả năng đáp ứng của các khách sạn.
 Huế hãy biết thế mạnh của mình để tận dụng nó mà thu hút khách du lịch. Ai cũng biết Huế là thành phố nhà vườn, thế thì sao không tận dụng điều đó để thu hút khách du lịch? Du lịch xanh và du lịch trải nghiệm đang là xu thế mới của thế giới nên Huế cần nhanh chóng nắm bắt và đáp ứng nhu cầu đó. Có một điều nữa mà Huế cần làm để thu hút và giữ chân khách du lịch đó là cần có dịch vụ du lịch thân thiện hơn và đặc sắc hơn. Phải đào tạo từng người dân, đặc biệt là những người tham gia vào hoạt động kinh doanh và phục vụ du lịch, để mỗi người họ là một đại sứ thân thiện của vùng đất nơi mình sinh sống. Vậy thì, nếu không xây khu nghỉ dưỡng trên cồn Hến và cồn Dã Viên thì nên làm gì?
Đối với cồn Dã Viên, đây là nơi còn sót lại một số di tích của khu vườn thượng uyển thời Tự Đức như bia đá và miếu thờ nên tỉnh Thừa Thiên - Huế cần có kế hoạch bảo tồn và phục dựng. Có ý kiến cho rằng nên phục dựng cồn Dã Viên thành khu vườn thượng uyển như chức năng cũ của nó và tôi cho đây là một ý kiến hay tuy nhiên cần tư vấn ý kiến của các nhà sử học và nghiên cứu Huế để thực hiện cho đúng. Ngoài ra, có thể dựng một vài nhà rường không vách để làm không gian thiền định và tập yoga cho cả người dân địa phương và du khách. 
Còn cồn Hến với diện tích lớn hơn cồn Dã Viên có thể trở thành khu vườn trồng cây và rau hữu cơ kết hợp với du lịch trải nghiệm làm vườn và học nấu các món ăn đặc sắc của Huế. Người dân địa phương (nhất là các em nhỏ) hoặc du khách có thể đến trải nghiệm làm vườn kiểu truyền thống, học nghề làm hến, học nấu món ăn nhất là cơm hến và chè bắp - hai món ăn nổi tiếng của cồn Hến lâu nay. Chương trình “từ nông trại hữu cơ đến bàn ăn” không chỉ là nơi vui chơi, thưởng thức mà còn giáo dục cho thế hệ trẻ yêu thương, tôn trọng và bảo vệ thiên nhiên. Ngoài ra, có thể kếp hợp làm cồn Hến thành một vườn bách thảo, nơi mọi người có thể đến tham quan và nghiên cứu các loại cây bản địa và cây quý trên khắp mọi miền đất nước hoặc trên thế giới ngay trong lòng thành phố.
Huế được mệnh danh là thành phố xanh, thành phố nhà vườn nên bằng mọi cách nhân dân và lãnh đạo tỉnh Thừa Thiên - Huế phải làm cho Huế xanh hơn nữa chứ không phải biến Huế thành một thành phố với những tòa nhà chọc trời và khu mua sắm sầm uất như những thành phố lớn khác. 
Xin hãy lấy bài học quý giá từ dự án công viên nước trên đồi Thiên An để nhắc nhở mình mỗi khi có dự định xây dựng những công trình vui chơi hay nghỉ dưỡng quy mô trên vùng đất có ý nghĩa quan trọng đối với người dân Huế. Là người dân Huế, tôi không hề thấy tự hào khi hồ Thủy Tiên thơ mộng một thời của đồi Vọng Cảnh và Huế trở thành một khu công viên nước hoang phế không người lui tới. Thành thật mà nói, tôi không muốn cồn Dã Viên và cồn Hến trở thành hồ Thủy Tiên thứ hai!
Tóm lại, nét quyến rũ của Huế không chỉ ở các lăng tẩm đền đài mà còn nằm trong vẻ đẹp nguyên sơ của sông Hương và không gian xanh mát của cả thành phố nhà vườn này.

 

 

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 135