Phố cảnh dự án nhà máy đốt rác thải sinh hoạt phát điện ở Cần Thơ (ảnh từ internet)
Với đặc thù có tới 60-80% là chất thải hữu cơ, độ ẩm cao, trung bình từ 50-60%, mùa mưa có thể lên tới 80%, và thực trạng chưa được phân loại tại nguồn, hiện nay, 76% rác thải của thành phố vẫn là chôn lấp, chỉ 14,7% theo công nghệ làm phân compost - tái chế nhựa và 9,3% đốt không phát điện. Mọi hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt hiện nay trên địa bàn thành phố đều được chi trả bởi ngân sách thành phố.
Năm 2017, HĐND thành phố ban hành Nghị định số 3 đặt chỉ tiêu đến năm 2020 giảm tối đa chỉ còn 30% rác chôn lấp, còn 10% vào năm 2030. Theo đó, các nhà máy xử lý rác cần cải tiến, nâng cấp thiết bị máy móc hiện hữu; bổ sung áp dụng các công nghệ mới, mà đốt rác phát điện được xem như là một lựa chọn chủ đạo, với mục tiêu công nghệ này sẽ tăng lên 55% vào năm 2020 và 85% vào năm 2030.
Để thu hút đầu tư, gần đây, thành phố đã đưa ra nhiều chính sách ưu đãi như: hoặc dự án được miễn tiền thuê đất 11 năm, hoặc giảm 70% tiền thuê đất phải nộp tại Bình Chánh, Củ Chi; giá điện bán với dự án đốt phát điện là 10,5 UScents/kWh, và phát điện đốt khí thu hồi là 7,28 UScents/kWh. Ngoài ra, những dự án xã hội hóa sẽ được ngân sách thành phố hỗ trợ toàn bộ lãi vay; ưu đãi về thuế nhập khẩu, thuế doanh nghiệp.
Trao đổi, PGS.TS Phùng Chí Sỹ, Phó tổng thư ký Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam nhận định, với “đặc thù” vốn đầu tư cao, gấp từ 4-6 lần so với công nghệ chôn lấp hiện nay, thì các chính sách ưu đãi dành cho công nghệ đốt phát điện có thể là một động lực lớn thu hút được các nhà đầu tư. Đồng thời, với thực trạng công nghệ làm phân bón compost từ rác thải hầu như không tiêu thụ được, vì phân loại không triệt để, giá thành cao, chất lượng thấp, thì phương án đốt rác phát điện được xem là khả thi nhất; và đây cũng đang được xem là xu thế mới của Việt Nam. Theo PGS.TS Sỹ, hiện nay công nghệ đốt rác phát điện đã và đang ngày càng được áp dụng rộng rãi do có nhiều ưu điểm nổi bật so với các công nghệ khác như có thể giảm được 90-95% thể tích và khối lượng rác thải; tận dụng nhiệt, tiết kiệm diện tích, giảm ô nhiễm nước, mùi hôi, giảm phát thải nhà kính…
Tuy nhiên, PGS.TS Phùng Chí Sỹ cho rằng, đồng thời với công nghệ này, quy trình thu gom, vận chuyển rác cũng cần phải đồng bộ. Công nghệ kỹ thuật hiện đại quá thì cũng cần phải có những bước đệm chuẩn bị tốt về năng lực quản lý, vận hành. Đồng thời, thành phố rất cần có những tiêu chí lựa chọn rõ ràng, về cả kỹ thuật, môi trường, xã hội và tài chính.
Cũng theo nhiều chuyên gia, thành phố chủ động “mở” chính sách thu hút đầu tư, đấu thầu là tốt, nhưng cần có những cơ chế ràng buộc rõ ràng, để tránh trường hợp nhà đầu tư nói quá năng lực nhưng khi thực hiện thì không đảm bảo chất lượng, hiệu quả.
Dự báo, rác thải sinh hoạt của thành phố Hồ Chí Minh sẽ tăng khoảng 6-8% mỗi năm; đến năm 2020 là hơn 10.000 tấn/ngày, và năm 2030 là gần 16.500 tấn/ngày. Với công nghệ đốt rác phát điện, hơn 200 MW điện từ xử lý rác công nghệ đốt phát điện là tham vọng của thành phố, với quy trình chuyển đổi công nghệ những công ty xử lý rác hiện hữu là Vietstar, Tâm Sinh Nghĩa và VWS; các dự án được kêu gọi đầu tư mới…
.jpg)
.jpg)
Nhà máy xử lý chất thải rắn với công nghệ đốt rác để phát điện ở Cần Thơ. Ảnh từ internet
Theo dòng thời sự… rác năm 2018
- “… Kết quả kinh doanh của công ty TNHH Xử lý chất thải rắn Việt Nam (VWS) từ năm 2006 đến năm 2016 và 9 tháng đầu năm 2017 có tổng doanh thu là 5.334 tỉ đồng. Trong đó, tổng chi phí là 4.250 tỉ đồng, lợi nhuận trước thuế là 1.097 tỉ đồng. Nếu trừ khoản thuế thu nhập doanh nghiệp 61 tỉ đồng, lợi nhuận sau thuế vẫn còn hơn 1.000 tỉ đồng. Kết quả kinh doanh này dựa trên báo cáo tài chính của doanh nghiệp được kiểm toán. Như vậy sau gần 11 năm đi vào hoạt động (tính đến tháng 9.2017), trung bình mỗi năm VWS lãi gần 100 tỉ đồng”. (Trích báo Tuổi Trẻ ngày 11.7.2018)
- “Ông Lê Mạnh Hà, nguyên phó chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, cho biết từ năm 2015 (khi ông còn là Phó chủ tịch UBND thành phố Hồ Chí Minh) đã có văn bản gửi thường trực Thành ủy, cho rằng ngay từ đầu việc đóng cửa khu xử lý rác Phước Hiệp và tăng lượng rác về Đa Phước là đi ngược lại chủ trương của Thành ủy, UBND thành phố trước đây, sai so với quy hoạch của Thủ tướng”. (Trích báo Tuổi Trẻ ngày 3.7.2018)
- “Cứ đến mùa mưa, mùi hôi của rác lại bốc lên, lan tỏa khắp nơi, từ những xóm, ấp lụp xụp ở huyện Bình Chánh, Nhà Bè cho đến những khu nội ô sang trọng ở Phú Mỹ Hưng, Q.7... đâu đâu cũng thấy cảm nhận được sự hiện diện mùi hôi này.
- Đã có nhiều chỉ đạo từ cấp trung ương đến các bộ ngành và nhiều giải pháp xử lý vấn đề môi trường được đưa ra, yêu cầu đơn vị đầu tư khu xử lý rác Đa Phước - công ty TNHH Xử lý chất thải rắn Việt Nam khắc phục. Nhưng những chỉ đạo, giải pháp đó dường như chưa đủ mạnh để "khuất phục" mùi hôi, bằng chứng là ba mùa mưa qua người dân ở đây vẫn chưa hết ám ảnh bởi mùi hôi của rác”. (Trích báo Tuổi Trẻ ngày 11.7.2018)
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 147