Từ Kỷ Hợi 2019 nhớ về Kỷ Hợi 939

13/1/2019 - Chuyên đề
Tác giả: Trần Văn Châu - CEO Kelly-Moore Vietnam

LTS: Năm nay chúng ta đón xuân Kỷ Hợi 2019, tiễn Mậu Tuất 2018 với sự kiện tâm điểm được cả thế giới chú ý là cuộc thương chiến Mỹ-Trung đang lan rộng. Riêng Việt Nam, 1080 năm trước, Mậu Tuất 938 có trận Bạch Đằng đánh tan quân Nam Hán. Kỷ Hợi 939 là năm độc lập đầu tiên sau gần 1000 năm Bắc thuộc, anh hùng dân tộc Ngô Quyền lên ngôi. Nhắc đến Bạch Đằng, người Việt Nam còn nhớ đến một năm Mậu khác: chiến thắng Bạch Đằng Mậu Tý 1288 đánh tan quân Nguyên Mông. Ngoài tên gọi và những con số tận cùng bằng 8, các cuộc chiến trên có gì liên quan đến nhau? Mục “cà phê đầu tháng” xin giới thiệu góc nhìn riêng của ông Trần Văn Châu, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm tổng giám đốc công ty sơn Kelly-Moore Việt Nam.

 
 

Ngô Quyền đại phá quân Nam Hán
 
 
1. Tiễn Mậu Tuất 2018, chúng ta nhớ đến Mậu Tuất 938 với trận Bạch Đằng của Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán. Kỷ Hợi 939 Ngô Quyền lên ngôi vua, chính thức mở ra kỷ nguyên độc lập sau gần 1.000 năm Bắc thuộc. Nói đến Bạch Đằng thì chúng ta không thể không nhắc đến chiến tích của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn đã 3 lần đánh tan quân Nguyên Mông mà đặc biệt là trận Bạch Đằng tháng 4 năm Mậu Tý 1288. 
Chiến tích này đã đưa tên tuổi của Hưng Đạo Vương vào danh sách các vị tướng tài ba nhất mọi thời đại. Chiến thắng này cũng đánh tan giấc mộng bá vương của quân Nguyên Mông.
Trong trang sử của đời Trần còn có tên tuổi mà chúng tôi muốn nêu là vua Trần Nhân Tông. Nhà vua đã 2 lần đánh giặc Nguyên Mông vào năm 1285 và 1287-1288. Năm 1295, vua Trần Nhân Tông nhường ngai vàng cho con và chọn núi Yên Tử để xây chùa đi tu và được người đời phong là Phật Hoàng. Với độ cao 1.068 mét của núi Yên Tử giúp người xưa có cái nhìn quan sát từ lục địa đến các cửa biển. Năm 1301, khi ngài đi chu du miền Nam thuộc đất Chiêm Thành thì vua Chế Mân cho người tìm và mời ngài về kinh thành. Cảm khái trước cử chỉ đó, vua Trần Nhân Tông hứa gả Huyền Trân công chúa cho Chế Mân. Năm 1306 Huyền Trân công chúa về với vua Chế Mân và Đại Việt có thêm châu Ô, châu Rí tức Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế ngày nay. 
Như vậy, Trần Nhân Tông đã hoàn thành ba việc đại sự là dẹp giặc Nguyên Mông, lên núi Yên Tử vọng cảnh trấn an giữ gìn và mở mang bờ cõi về phía Nam. 
 
2. Trở lại với năm Mậu Tuất 2018, chúng tôi xin chia sẻ với bạn đọc một góc nhìn về vai trò của tổng thống Donald Trump. 
Thương chiến Mỹ-Trung khơi mào từ tháng 6 năm 2018 và đến cuối 2018 thì nó đã lan rộng ra nhiều mặt từ kinh tế, chứng khoán, tiền tệ, văn hóa, xã hội, ngoại giao, quân sự, năng lượng… đặc biệt là mảng công nghệ bao gồm điện toán, điện não (cyber technology), không gian vũ trụ. 
Về công nghệ, theo ông Arthur Herman, Giám đốc khoa lượng tử thuộc Học viện Hudson và đồng tác giả cuốn sách Quantum Computing cho rằng: “Công nghệ là những viên ngọc quý mà Mỹ không thể để mất vào tay Trung Quốc”. Một số chính khách và các nhà phân tích tình hình khẳng định rằng “Thương chiến Mỹ-Trung là không tránh được mà chiến tranh thì luôn gây ra thiệt hại”. Chúng tôi xin thêm như sau: “Thương chiến Mỹ-Trung là không tránh được thiệt hại cho Mỹ và đồng minh, nhưng nó lại là sự sống còn đối với Trung Quốc”. 
 
 
Phật hoàng Trần Nhân Tông
 
3. Để nắm được toàn cảnh của cuộc thương chiến Mỹ-Trung, tưởng cũng nên nhắc lại một số diễn biến chính. 
Người Mỹ đã sai lầm khi ban tối huệ quốc thương mại, ưu đãi bưu chính UPU cho Trung Quốc vì họ nghĩ rằng khi hỗ trợ cho một quốc gia phát triển hưng thịnh về vật chất thì sẽ kéo theo những tích cực về dân chủ và tự do. Cách suy nghĩ đơn giản này bắt nguồn từ thực tế phát triển của Puerto Rico, Đài Loan và Hàn Quốc. Nhưng không đúng với Trung Quốc.
Các nhà nghiên cứu đã sống và làm việc hơn 40 năm tại Trung Quốc như David Shambaugh trong cuốn Tương lai Trung Quốc hay Tom Miller trong Giấc mộng châu Á của Trung Quốc đã mô tả và chỉ ra tham vọng bá chủ của Trung Quốc. Người ta có thể nhận thấy chính sách mở cửa của tất cả các đời tổng thổng Mỹ gần đây luôn xem Trung Quốc là nước nghèo cần giúp đỡ ngoại trừ Reagan và Bush. Nhưng thực tế GDP Trung Quốc đã qua mặt GDP Nhật Bản năm 2010. Trong thời gian khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008-2009, Trung Quốc có nền kinh tế thị trường nhưng lại được điều khiển bởi chính quyền. Một thống kê năm 2015 ghi nhận 500 công ty hàng đầu của thế giới thì đã có 103 công ty của Trung Quốc với 75 công ty có vốn sở hữu hơn 51% của chính quyền Trung Quốc. Khi đại suy thoái bùng nổ, Trung Quốc đã bơm 700 tỷ USD để phát triển từ việc sản xuất thép, bêtông, hạ tầng cho đến xây dựng hàng loạt các khu đô thị mới. Qua đó Trung Quốc đã tránh được nạn suy trầm, nhưng hậu quả của việc thặng dư đó đang dẫn đến mối nguy cơ mà Trung Quốc phải đối mặt hôm nay.
Trong suốt 2 nhiệm kỳ của Obama từ 2009 đến 2016, chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ là mềm mỏng, không gây chiến. Tuy nhiên, Quốc hội Mỹ từ năm 2007 đã đặt ra nhiều nghi vấn về một Trung Quốc đang trỗi dậy. Họ thấy có gì đó đang bị che dấu dưới thời các vị tổng bí thư như Đặng Tiểu Bình, Giang Trạch Dân, Hồ Cẩm Đào. Đến 2012 khi tổng bí thư Tập Cận Bình lên nắm quyền lực thì ông đã có hướng đi đầy phô trương và xem thường Hoa Kỳ. Điều đó được thể hiện rất rõ qua “Một vành đai, một con đường” và “Made in China 2025”. 
 
4. Tài liệu China’s Economic Rise: History, Trends, Challenges, and Implications for the US được soạn ngày 5.2.2018 để báo cáo Quốc hội Hoa Kỳ viết: “Một vành đai, một con đường là sự kết nối theo kiểu con đường tơ lụa năm xưa với các nước châu Á, châu Phi, châu Âu và nhiều nước khác mà điểm chính là xây dựng hạ tầng”. Mới nghe qua sáng kiến này là rất tích cực, tuy nhiên đằng sau đó là cả một tham vọng của Trung Quốc. Họ đã lập ra Ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng Châu Á (AIIB) để cho vay với nhiều ý đồ và cài bẩy mà điển hình là Sri Lanka. Cùng với đó là cách để họ xuất khẩu lao động, vật liệu xây dựng…
Trong khi đó, “Made in China 2025” là kế hoạch muốn đưa Trung Quốc lên hàng cường quốc về công nghệ mà đích đến là vào năm 2049 - kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa được Micheal Pillsbury mô tả trong cuốn sách The Hundred-Years Marathon/Cuộc chạy đua 100 năm.  
“Made in China 2025” bao gồm các kế hoạch nhỏ hơn: 
. Kế hoạch ngàn nhân tài 
Trường hợp của ông Trương Thủ Thịnh/ Zhang Shoucheng, nhà vật lý học lượng tử thuộc vào kế hoạch ngàn nhân tài được khởi động năm 2008. Kế hoạch này nhằm chiêu mộ tất cả các nhà trí thức, học giả, chuyên gia Hoa kiều đem tài năng và sức lực phụng sự cho giấc mộng Trung Quốc. Ông Thịnh là giáo sư đại học Stanford và là người đã nhận nhiều bằng khen danh giá trong giới vật lý. Năm 2013, tại thung lũng điện tử, ông Thịnh đã lập quỹ đầu tư mạo hiểm Danhua Capital đầu tư vào các công ty khởi nghiệp về robot, trí tuệ nhân tạo và an ninh mạng. Tập tài liệu 53 trang của Robert Lighthizer (đại diện thương mại Mỹ) vừa cập nhật và công bố ngày 20.11.2018 đã nói rõ các hoạt động của công ty Digital Horizon Capital (DHVC) do ông Thịnh thành lập mà trong đó có sự tác động rất lớn từ phía chính quyền Trung Quốc và tài chánh từ tập đoàn Huawei/Hoa Vi. 
. Kế hoạch kinh doanh tại Trung Quốc 
Từ lâu, các công ty nước ngoài mà đặc biệt là các công ty có hàm lượng công nghệ cao muốn vào Trung Quốc làm ăn, kinh doanh thì luôn bị buộc phải chuyển giao công nghệ mới. Nhưng khi các công ty này đã tiết lộ bí mật công nghệ thì liền sau đó, những công ty Trung Quốc nổi lên làm ra sản phẩm y chang với công nghệ vừa lấy được nhưng giá cả cạnh tranh hơn. 
. Kế hoạch gián điệp 
Giống Nhật Bản, Đài Loan, Hàn Quốc, Trung Quốc cũng gửi sinh viên, du học sinh, nghiên cứu sinh… qua các nước Tây phương và Hoa Kỳ để theo học tại các trường đại học nổi tiếng. Bên cạnh đó, có nhiều người đang có cấp bậc cao trong quân đội Trung Quốc khai giảm tuổi để đi tu nghiệp. Sau khi ra trường họ xin vào làm tại các công ty công nghệ cao, nhất là trong ngành quốc phòng Mỹ. Vào đó, nếu có cơ hội ăn cắp công nghệ thì tốt, nếu không thì họ móc nối người có thẩm quyền để tìm cách hối lộ. Cùng với đó, họ chọn những nữ sinh ưu tú, đẹp dùng “mỹ nhân kế” kéo các nhà trí thức, giáo sư, tiến sĩ Tây phương về Trung Quốc sinh sống để tiện việc khai thác kiến thức, phát minh… Nên không phải ngẫu nhiên mà tổng thống Trump đã phán rằng: “Toàn thể sinh viên, tu nghiệp sinh của Trung Quốc đều là gián điệp công nghệ”.
 

 
Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn
 
5. Năm 2007 Quốc hội Hoa Kỳ đã bày tỏ quan ngại về sự bành trướng của Trung Quốc và họ đã đặt ra một số vần đề, nhưng năm 2009 thế giới lâm vào cuộc suy thoái kinh tế. Tuy nhiên một số người rất quan tâm đến Trung Quốc nên năm 2011, Mỹ lập ủy ban điều tra Trung Quốc và Quốc hội Mỹ có lệnh cấm không cho phi hành gia Trung Quốc tiếp cận với NASA. Năm 2012 Quốc hội Mỹ công bố báo cáo liên quan đến các hoạt động gián điệp của Huawei đe dọa an ninh Mỹ và cấm các cơ quan chính phủ và quân đội sử dụng sản phẩm Huawei. Năm 2015, theo phúc trình của các cơ quan thẩm quyền của Anh, Pháp và Đức thì họ đang theo dõi 4.000 hồ sơ được cho là gián điệp công nghệ của Trung Quốc. Tại Mỹ con số này là 2.500. Cũng năm 2015, tổng thống Obama đã cấm Intel không được bán “chip” mới cho Trung Quốc. Năm 2016 tổng thống Obama đã phối hợp với chính quyền Đức ngăn chặn một vụ bán môt công ty công nghệ của Đức cho Trung Quốc. Trước khi rời Nhà Trắng, Obama còn ra lệnh khởi tố ZTE - một tập đoàn công nghệ của Trung Quốc. Vụ ZTE là rất ồn ào và đình đám trong năm 2017 và đầu năm 2018. Cuối cùng nó được giải quyết sau cuộc điện đàm giữa tổng thống Trump và tổng bí thư Tập Cận Bình vào tháng 7.2018 và ZTE phải đóng cả tỷ đô la Mỹ tiền phạt.  
Vào cuối năm 2017, đại diện thương mại Mỹ là Robert Lighthizer có báo cáo cho rằng: sáng kiến “Made in China 2015” không chỉ nguy hiểm đối với Hoa Kỳ mà còn đe dọa cả châu Âu, Nhật Bản và thế giới. Tháng 1.2018, chính phủ Trump đã ngăn chặn việc mua bán giữa Qualcomm và Broadcom. Được biết Qualcomm là công ty Mỹ và là nhà chế tạo chip điện tử tối tân hàng đầu trên thế giới, đặc biệt là những con chip cho ngành viễn thông. Đồng thời chính quyền Trump còn ban hành sắc lệnh không cho phép các công ty Mỹ cung cấp thiết bị cho các công ty công nghệ Trung Quốc. Đây là một đòn độc, bởi các công ty công nghệ của Trung Quốc đang còn phải lệ thuộc đến 70% linh kiện phải nhập từ Mỹ, châu Âu, Nhật, Đài Loan và Hàn Quốc. Đặc biệt là cho đến nay, Trung Quốc vẫn chưa sản xuất được những con chip tầm cở được gọi là chip vi siêu đẳng, bởi quy trình sản xuất chip rất phức tạp mà chúng tôi sẽ thưa chuyện với độc giả trong những kỳ tới.
Nửa cuối năm 2018 càng xuất hiện nhiều thông tin, diễn biến về chiến tranh công nghệ, chiến tranh điện não. Tháng 8.2018 dự luật quốc phòng của Hoa Kỳ NDAA được thông qua có những điều nghiêm ngặt cấm quân đội, chính quyền Mỹ sử dụng thiết bị của ZTE & Huawei. Mới đây người ta thấy Nhà Trắng và Quốc hội Mỹ cũng đang tiến hành các bước chặn việc cung cấp các thiết bị truyền thông và camera giám sát cho các cơ quan chính phủ Mỹ từ 5 công ty công nghệ của Trung Quốc là Huawei, ZTE, Hangzhou Hikvision Digital Technology, Dahua Technology và Hytera Communications. Trong tháng 10.2018, Mỹ đã bắt một người được cho là gián điệp công nghệ của Trung Quốc và dẫn độ từ Bỉ về Mỹ. Sau khi nhóm Five Eyes như Mỹ, Úc, New Zealand, Anh và Canada tuyên bố không sử dụng thiết bị của Huawei cho thế hệ 5G thì mới đây Nhật Bản, Pháp cũng hưởng ứng và Đức cũng đang xem xét lại. 
 
 
Huyền Trân công chúa
 
 
6. Tin tức về bà Mạnh Vãn Chu/ Meng Wanzhou - CFO và phó chủ tịch tập đoàn Hoa Vi/Huawei bị bắt tại Canada và liền sau đó là tin ông Trương Thủ Thịnh tự tử tại thung lũng điện tử (xin xem thêm bài A Death In Silicon Valley “With Chinese Characteristics” của Arthur Herman) cho thấy chính quyền Donald Trump đang vạch trần kế hoạch của Trung Quốc ra ánh sáng. Bà Mạnh bị cáo buộc là làm ăn buôn bán với Iran (nước bị Mỹ cấm vận) qua Skycom. 
Hoa Vi là hãng máy tính của người Hoa do ông Nhậm Chính Phi sáng lập - người từng có quân hàm cao trong quân đội và là bố của Mạnh Vãn Chu. Hoa Vi là công ty công nghệ số hàng đầu của Trung Quốc với doanh số 92 tỷ USD năm 2017. Điện thoại thông minh và máy móc thiết bị viễn thông của Hoa Vi được sử dụng tại 170 quốc gia. Do vậy, việc Mỹ bắt bà Mạnh Vãn Chu là một nước cờ cao. 
Khi hay tin Mạnh Vãn Chu bị bắt, ông Thịnh không chịu nổi áp lực hoặc có bàn tay vô hình nào đó tác động nên đã tự tử. Ông Arthur Herman nói rằng thật đáng tiếc về cái chết của nhà thiên tài vật lý Trương Thủ Thịnh. Có người cho rằng kế hoạch ngàn nhân tài của Trung Quốc đang bị lộ nên người ta gọi đó là “kế hoạch giết ngàn người tài”.
Do vậy, thương chiến Mỹ-Trung mà lệnh ngưng chiến 90 ngày để tìm kiếm một thỏa ước qua hội nghị G-20 sẽ đẩy đề tài công nghệ lên hạng ưu tiên mà người ta gọi là chiến tranh điện não (cyber technology).
Buổi phỏng vấn của NPR - đài phát thanh quốc gia Hoa Kỳ với ông Robert Lighthizer ngày 7.12 đã cho thấy chính quyền Trump yêu cầu Trung Quốc phải thay đổi mới hy vọng có được thỏa hiệp. 
Chuyện công nghệ rồi cũng sẽ dẫn đến chuyện không gian khi tháng 8.2018, phó tổng thống Mỹ Mike Pence có bài phát biểu tại Lầu Năm Góc về kế hoạch thành lập lực lượng không gian Hoa Kỳ. Hoa Kỳ đang nghĩ đến việc lấy thế thượng phong về không gian, bởi khả năng về một cuộc chiến tranh không gian không thể loại trừ khi mà các cuộc thương thuyết và đàm phán bằng ngoại giao không có kết quả. Hiện trên không gian có 1.200 vệ tinh nhân tạo đang hoạt động và Mỹ sở hữu 800 vệ tinh, Trung Quốc 200 vệ tinh, 200 còn lại là của các nước khác.
 
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 153

Các tin khác