Làng đại học Stanford & bệnh viện Stanford được tô phủ bởi dòng sơn Kelly-Moore từ nhiều thập niên qua
Ngày nay, chúng ta đã nhìn thấy các kết quả ưu việt như 90% sự sáng tạo của thế giới bắt nguồn từ Mỹ hay 90% người giàu của Mỹ để tài sản lại cho xã hội và tại sao trong top 10 các trường đại học trên thế giới thì Hoa Kỳ chiếm hết 7.
1. Tính sáng tạo của người Mỹ đã được các vị khai quốc công thần tạo ra như một Platform. Một cuộc chơi rất thú vị mà người nào trên thế giới cũng muốn tham gia. Bởi trước khi nước Mỹ lập quốc, các vị công sứ của Hoa Kỳ qua châu Âu thường là những người kiệt xuất và phần nhiều trong số họ khi về lại Hoa Kỳ sẽ có nhiều cơ hội thành tổng thống. Một dẫn chứng cho việc kích thích sáng tạo liên quan đến điều này là vào thời đó, khi một tổng thống vào tòa Bạch Ốc thì mọi vật dụng, nội thất, nữ trang, áo quần của đệ nhất phu nhân đều phải được quốc hội phê duyệt. Đôi khi không đáng giá bao nhiêu nhưng quy trình phê duyệt của Quốc hội Mỹ rất khó khăn, rườm rà, tốn kém và mất nhiều thời gian. Do vậy, nó dẫn đến việc xã hội Mỹ muốn có sản phẩm cho vừa lòng quý bà và thích hợp với văn hóa nước này thì phải sáng tạo. Từ đó, tinh thần sáng tạo theo ngày tháng vun xới mà hình thành cho đến hôm nay. Chúng tôi được sống, học tập và làm việc tại châu Âu với một thời gian khá dài nên lúc qua Mỹ làm việc tại vùng TLĐT thì thấy mọi thứ ở đây có đặc điểm là không cầu kỳ. Điển hình như khi bước vào môt ngôi nhà, từ cách thiết kế phòng ốc cho đến đồ nội thất đều rất thực dụng. Chính cuốn sách dày gần 1.000 trang với tựa đề “Đệ nhất phu nhân Hoa Kỳ từ thời bà Washington đến bà Clinton” đã cho chúng tôi thấy ra nhiều điều thú vị.
2. Các vị khai quốc công thần của nước Mỹ đã du nhập nhiều tinh hoa của thế giới mà trong đó đáng nói là tinh thần nhân ái của người Anh. Họ đã phát huy nó đến đỉnh điểm. Dựa trên tinh thần đó, năm 1891 đại học Stanford được thành lập bởi Leland Stanford - cựu thống đốc bang California. Ông được mệnh danh là ông vua trong ngành đường sắt. Ý tưởng nảy sinh từ một ước nguyện khi người con trai duy nhất của ông chưa tròn 15 tuổi qua đời vì bệnh thương hàn vào năm 1884 khi cả gia đình ông đang đi du lịch ở châu Âu. Bệnh viện Stanford xây dựng nhiều khoa, nhưng nổi tiếng nhất là khoa ung bướu. Điều này dẫn đến sự hình thành một thành phố Palo Alto với nhiều quỹ đầu tư mạo hiểm từ những gia đình quý tộc giàu sang muốn cống hiến gia tài lại cho xã hội.
3. Sự hình thành đại học của Hoa Kỳ. Theo cuốn “Đại học - Định chế giáo dục cao thay đổi thế giới - Từ trung cổ đến hiện đại” của tiến sĩ Nguyễn Xuân Xanh cho rằng, đào tạo cử nhân phải là đại học Oxford, đào tạo cao học là đại học Đức và đại học phụng sự phải là đại học Hoa Kỳ. Đó là lời phát biểu của chủ tịch đại học Colombia 1989-2003. Đúng vậy, đại học Hoa Kỳ là kết tinh của ba nhân tố là đại học nhân văn (Anh trong chương trình đào tạo cử nhân), đại học nghiên cứu (Đức trong chương trình đào tạo thạc sĩ) và đại học phụng sự (Hoa Kỳ trong mục tiêu phục vụ xã hội). Những người Mỹ tiên phong nhìn vào đại học Đức để xây dựng đại học Hoa Kỳ, nhưng không sao chép nguyên bản mà thể hiện bản sắc riêng của mình. Từ đó, đại học Hoa Kỳ đã trở thành đại học nghiên cứu theo mô hình của Đức với hai yếu tố tinh thần tri thức Đức được đại diện bởi nền đại học Đức và chủ nghĩa dân tuý của Hoa Kỳ được thẩm thấu thuyết nhân ái từ Anh.
Đó là 3 yếu tố cốt lõi và là di sản đồ sộ mà người dân Mỹ được thừa hưởng từ cha ông họ.
4. Hệ sinh thái với các trường đại học và các quỹ tài chính. Cách Stanford không xa ở mạn bắc của Bay Area - vịnh San Francisco có trường UC Berkeley chuyên đào tạo những kỹ sư để cung cấp cho vùng TLĐT còn Stanford thì đảm trách MBA (quản trị) và Palo Alto lo phần tài chánh. Đây là thế 3 chân rất bền vững cho sự phát triển.
5. Sự hình thành các công ty công nghệ. Các khu công nghệ cao đều là những nơi cho ra đời các công ty công nghệ cao.
Riêng tại Silicon Valley ngày nay là nơi quy tụ hàng trăm ngàn chuyên gia kỹ thuật, hàng chục ngàn doanh nghiệp, trong đó có nhiều công ty có giá trị trên cả 1.000 tỷ USD. Đây cũng là nơi có nhiều nhà tiến sĩ khoa học nhất thế giới. Ngoài hàng chục ngàn kỹ sư, tiến sĩ Việt Nam định cư ở đó trước đây còn có những người mới nhập cuộc sau này như Lê Viết Quốc, Lương Minh Thắng, Phạm Hy Hiếu… Chúng tôi thân quen với bố của Hiếu nên cũng được ông chia sẻ về những công việc mà Hiếu đang thực hiện tại Google Brain.
Hy vọng, thế hệ các anh, các chị của U60-70-80 cùng nhau tạo dựng được một Platform hấp dẫn để kết nối các thế hệ trẻ trong và ngoài nước có cơ hội đóng góp công sức, thực hiện những công việc có ý nghĩa để họ chứng tỏ tình yêu quê hương của mình trong thời đại công nghệ 4.0, 5.0 cũng mãnh liệt không kém gì thế hệ cha ông như Trần Quốc Toản, Nguyễn Trung Trực, Phan Chu Trinh...
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 166