Bần là một loại cây thích hợp thổ nhưỡng ở vùng Địa Trung Hải. Nó được canh tác nhiều ở Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Pháp, Ý, Hy Lạp và Maroc. Trong tổng số 2.5 triệu hecta rừng sồi bần trên thế giới thì Bồ Đào Nha đã chiếm hết 1.6 triệu. Điều này giải thích tại sao từ đầu thế kỷ XX khu vực này đã trở thành quốc gia lớn nhất thế giới sản xuất nút chai bần và ngày nay chiếm khoảng 50 % số bần sản xuất trên thế giới. Ở đây, hầu hết các rừng bần đều được sở hữu bởi hộ gia đình, từ lúc trồng cho đến vụ thu hoạch đầu tiên phải mất 25 năm. Khoảng cách giữa một mùa thu hoạch là một thập kỷ. Vòng đời của cây bần là 250-350 năm. Cây sồi bần là một loại cây rất đặc biệt, Nó là một trong số ít loại cây bị thu hoạch lấy vỏ mà vẫn sống và lớn thêm một cách bình thường và bền vững. Bần có cấu trúc rất đặc biệt mà cho đến nay các nhà khoa học vẫn chưa tìm ra cách để tạo ra vật liệu nhân tạo tương tự. Thu hoạch bần cũng là cả một sự chuyên môn hóa. Cho đến nay người ta chưa chế tạo được một loại máy móc nào mà chỉ sử dụng rìu để thu hoạch. Trước tiên họ dùng rìu cắt dọc vỏ cây. Sau đó nâng lên bằng đòn bẩy những miếng to nhất mà họ có thể nâng được. Người lột vỏ bần lành nghề nhất nậy ra một cái vỏ hình bán nguyệt chạy dọc theo chiều dài của thân cây từ ngay trên mặt đất đến những nhánh cây đầu tiên. Sau đó nó được sấy khô trên mặt đất khoảng bốn tháng, trước khi được đưa đến các nhà máy, nơi nó được đun sôi để giết bất kỳ côn trùng nào có thể vẫn còn trong vỏ. Trên 60% vỏ bần sau đó sẽ được làm thành những nút chai truyền thống, với hầu hết phần còn lại được sử dụng trong trang trí nội thất, làm đế giày, dép, mũ, nón, túi xách, … Cùng với đó, nó còn được sử dụng trong xây dựng, Corkboard và gạch lát là những vật liệu lý tưởng trong khi các hạt của vỏ bần được sử dụng trong sản xuất bê tông. Ngay cả NASA cũng dùng bần để làm tấm cách nhiệt cho các phi thuyền và hỏa tiễn. Có thể nói cây bần là vật liệu xây dựng bền vững bởi nó có độ đàn hồi, nó chứa nhiều không khí nên nó nổi được trên mặt nước và đặc biệt là nó cách nhiệt và cách âm rất tốt. Bên cạnh tính bền vững nó còn có thể tái tạo và tái chế, không độc hại và không thải khí VOC nên bần được hệ thống LEED của Hoa Kỳ công nhận như là loại vật liệu tốt được khuyến kích để sử dụng trong xây dựng kiến trúc xanh.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 161