Những thế giới thu nhỏ

 

 

 

 

Có lẽ từ cốt chuyện này, cũng như mong ước bao quát toàn bộ thế giới, vào thế kỷ XIX, các kiến trúc sư đã bắt đầu làm nên một số ngôi làng theo chủ đề thành phố mini, và nay đã phát triển ra hàng chục công viên hấp dẫn, với các mô hình thu nhỏ được phỏng theo những cảnh vật, kiến trúc và con người có thực. 
Một trong các công viên cũng như thành phố theo chủ đề mini lớn nhất thế giới hiện giờ là Công viên Cửa sổ thế giới ở thành phố Thâm Quyến, Quảng Đông - Trung Quốc. Tại đây, quy tụ đến 130 bản sao kỳ quan của hàng chục quốc gia trải rộng trên một diện tích 480.000m², chia thành 8 khu gồm quảng trường thế giới, châu Á, châu Phi, châu Âu, châu Mỹ và châu Đại Dương… Trong đó phải kể tới nhiều công trình rất quen thuộc như chùa Một Cột - Việt Nam, chùa Vàng - Shwedagon Burma - Myanma, đền Angkor Wat - Campuchia, cung điện Taj Mahal - Ấn Độ, kim tự tháp Giza - Ai Cập, tháp Eiffel - Pháp, cung điện Buckingham - Anh, nhà thờ Cologne - Đức, tượng Nữ thần Tự Do - Mỹ, tượng Chiến binh - Mexico... Cùng những phong cảnh diễm lệ như núi Fuji - Nhật Bản, núi Matterhorn - Thụy Sĩ, kênh ngòi Venice - Italia, cánh đồng hoa tulip - Hà Lan. Mỗi tác phẩm có kích cỡ khoảng 1/15 kích cỡ thật. Tuy đã thu nhỏ song đứng trước chúng, người xem vẫn bị choáng ngợp bởi vẻ đồ sộ, hoành tráng.
Cũng là một thành phố chủ đề mini lớn nhất châu Âu là France Miniature (nước Pháp mini), nằm ở đường Andre Malraux, Elancourt - Pháp, có diện tích 50.000m², gồm 6 khu có hình dạng nước Pháp. Với hơn 2.000 mô hình từ các làng mạc, lâu đài đến thành trì, bến bãi và 117 công trình lớn là biểu tượng của nước Pháp, nơi đây cho người xem cơ hội được khám phá nhiều vùng miền khác nhau ở quốc gia này, tham quan những danh lam, thắng cảnh lừng danh.
Miniaturk - Thổ Nhĩ Kỳ bé nhỏ cũng là một công viên lớn và thành phố nhỏ nhất Thổ Nhĩ Kỳ. Tọa lạc ở Istanbul, nơi này có diện tích lên tới 60.000m². Trong đó 15.000m² trưng bày 122 mô hình di sản kiến trúc Istanbul, Anatolia và nhiều tỉnh thành khác, gói gọn hơn 3.000 năm lịch sử Thổ Nhĩ Kỳ, từ thời La Mã đến Byzantine và Ottoman.   
Tương tự Trung Quốc, quảng trường thế giới Tobu tại Tochigi - Nhật Bản là một bảo tàng về sự đa dạng văn hóa, hội tụ rất nhiều mô hình di sản UNESCO có tỷ lệ 1/25. Sau 5 năm xây dựng, tốn 14 tỷ yen, vào năm 1993, bảo tàng đã ra đời, với 6 khu vực là Nhật Bản, Nhật Bản thời hiện đại, châu Á, châu Mỹ, châu Phi và châu Âu, chứa tổng cộng hơn 100 tác phẩm về 21 nước, trong đó 45 tác phẩm là di sản nhân loại... Nhiều tác phẩm có độ cao vừa tầm, như tượng Nữ thần Tự Do cao 3,7m hay Trung tâm thương mại thế giới cao 19,95m nên rất dễ cho du khách chụp ảnh, tạo dáng. Bên cạnh nhà cửa, còn có 140.000 hình nhân, cao 7cm đi đứng, ca hát, nhảy múa nhộn nhịp minh họa cho quần thể. Đặc biệt là cảnh tượng một biển người đang chen lấn khi bắt xe điện ở nhà ga Tokyo, với những cử chỉ, nét mặt rất hồn nhiên, và hiện rõ một cách thú vị khi soi kính lúp.

 

 

 

 

 

 

 

Không chỉ là một công viên chủ đề mini đầu tiên mà còn hoạt động đến nay, với số lượt du khách lên tới hơn 50 triệu người, là Madurodam thuộc quận Sheveningen, Hague - Hà Lan. Công viên này chỉ có 3 chủ đề là VindingRijk - đất nước Hà Lan - nguồn cảm hứng tập trung vào vẻ đẹp kiến trúc, thiết kế và giải trí ở Hà Lan; WaterRijk - Legoland là một công viên ở Billund - Đan Mạch mà nhà cửa cùng mọi thứ đều được ráp từ các mảnh lego nhỏ. Người ta dùng tới 59 triệu viên gạch lego để xếp thành phong cảnh, kiến trúc khắp nước này và thế giới như Thụy Điển, Na Uy, Scotland, Hy Lạp, với tỷ lệ 1/40 đến 1/20. Và một tác phẩm lớn nhất là núi Rushmore - nơi khắc khuôn mặt của 4 vị tổng thống Mỹ bằng 1,5 triệu miếng lego.
Đã từng đông đúc, song giờ ngưng nghỉ là Tử Cấm Viên (Vườn Cấm), một bảo tàng ngoài trời về văn hóa Trung Hoa ở Texas - Mỹ và là một bảo tàng tư nhân do một nhà sưu tập vì yêu thích văn hóa Trung Hoa xây dựng. Ông đã tới tận Trung Quốc thu thập các hình ảnh, đúc nặn tượng đài, hình nhân và đưa về Mỹ, dựng nên hàng trăm cung điện, cảnh vật có tỷ lệ 1/20 và trên diện tích 3.700m². Nổi bật nhất trong bảo tàng là hình ảnh của 6.000 người lính và xe ngựa bằng đất mô phỏng đội quân đất sét từ lăng mộ Tần Thủy Hoàng - vị hoàng đế đầu tiên của Trung Hoa, và đặt ngoài trời cho du khách thưởng lãm. Tuy nhiên, do khí hậu Mỹ không phù hợp, đa số các mô hình đã bị bong tróc, nứt nẻ.
Bảo tàng quân sự mini thành Jaca ở Jaca - Tây Ban Nha cũng tập trung khắc họa những người lính và cảnh chiến đấu ở các tiền tuyến trên thế giới. Trong một giờ đi bộ, du khách có thể tham quan nhiều quang cảnh khác nhau từ các cỗ ngựa chiến thời Ai Cập cổ đại đến những chiếc xe tăng lăn bánh trong Đại thế chiến thứ II. Tại đây, có tới 32.000 người lính chì, cao khoảng 2,5cm đang thực hiện các nhiệm vụ khác nhau trong các tòa thành, công sự. 
Bảo tàng văn minh La Mã ở Rome - Italia là một thành phố mini đặc biệt, cho thấy kiến trúc, văn hóa cùng những nét sinh hoạt của người La Mã, mà cụ thể là Rome. Nó có đến 59 khu vực khắc họa lịch sử thành Rome xưa bằng các mô hình và bản sao, với nhiều chỗ có tỷ lệ tới 1/250. 
Cũng về mô hình thành phố nhưng khu trưng bày tại bảo tàng Queens, New York - Mỹ lại đem tới một thành phố hiện đại và dày đặc bởi những nhà cửa, đường xá thế kỷ XX. Đó là toàn cảnh thành phố New York với diện tích 867,2m2. Gồm từng tòa nhà, từng con đường thuộc 5 quận của New York từ trước năm 1992, và được giới thiệu lần đầu tiên trong Hội chợ triển lãm thế giới 1964. Phải cần 100 nghệ nhân làm trong 3 năm mới cho ra được mô hình gồm 273 khu, 895.000 kiến trúc: nhà cửa, phố xá, công viên, cầu cống bằng gỗ và nhựa với tỷ lệ 1/1.200 và độ chính xác tuyệt đối về địa lý.

 

 

 

 

 

 

 

Thổ Nhĩ Kỳ bé nhỏ 

 

 

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 142