Nhà thiết kế Eero Aarnio

Vào những năm khởi nghiệp của ông, Eero Aarnio đi theo phong cách truyền thống Phần Lan bằng việc sử dụng chủ yếu vật liệu tự nhiên cho các thiết kế như chiếc ghế mây “Jattujakare”. Vào những năm của thập kỷ 60, Eero Aarnio tăng cường thử nghiệm sử dụng chất liệu dẻo, phát triển một cách đáng kể cho việc ưu tiên sử dụng sợi thuỷ tinh. Ngoài ra, ông còn sử dụng những màu sắc sặc sỡ và hình dạng hữu cơ, thoát ra khỏi những quy ước của những thiết kế truyền thống. Những tác phẩm mang đầy tính hình tượng của ông phỏng theo văn hoá dân gian hiện đại (pop 
culture) và tinh thần trong thời đại của ông. Nhiều tác phẩm của Eero Aarnio đã được trưng bày tại những bảo tàng có danh tiếng nhất thế giới như bảo tàng Victoria & Albert ở London, bảo tàng Moma ở New York, bảo tàng thiết kế Vitra ở Weil am Rhein, Đức... 

Ghế bong bóng (The Bubble chair) – 1968 dựa trên ý tưởng của ghế quả bóng, ghế bong bóng là sự rút gọn của thiết kế này. Như Ludwig Mies Van Der Rohe – một nhà kiến trúc sư nổi tiếng người Đức gốc Mỹ đã nói “ít hơn là nhiều hơn” (less is more – nguyên tắc tối giản). Chiếc ghế này là một kiệt tác của sự tối giản.
Aarnio kể về chiếc ghế: “Sau khi tôi làm ra chiếc ghế quả bóng, tôi muốn nó có ánh sáng bên trong nên tôi đã nghĩ ra một sáng kiến về một quả bóng trong suốt nơi mà ánh sáng có thể chiếu qua mọi hướng. Chất liệu phù hợp duy nhất là “acrylic” – chất liệu được nung nóng và được thổi vào khuôn hình nhìn giống như bong bóng xà phòng. Từ lúc tôi tìm được ra cách có thể tạo ra chiếc ghế này, tôi đã liên lạc với nhà sản xuất và hỏi họ nếu có thể tạo ra ghế hình bong bóng mà kích thước lớn hơn bán cầu. Câu trả lời là “có”. Tôi làm ra vòng thép hình tròn, bong bóng đã được thổi ra và đệm ngồi đã được bố trí. Chiếc ghế đã hoàn thiện và tên của nó là ghế bong bóng.
“Không có một cách hợp lý nào để đặt chiếc ghế này lên bệ” nhưng đó là một điều đặc biệt mang đến sự may mắn rằng chiếc ghế này được treo từ trần nhà.
Cũng như chiếc ghế quả bóng, ghế bong bóng đã gây ấn tượng cho người sử dụng. Nó dường như “nuốt chửng” tiếng động bên ngoài và bạn sẽ cảm thấy được cách biệt với thế giới bên ngoài một cách thoải mái khi ngồi trong chiếc ghế ngay cả khi bạn đang ở một nơi đông đúc ồn ào.
Telenor – công ty điện thoại của Na Uy đã đặt vài chiếc ghế bong bóng ở phòng ngoài tại toà nhà mới của họ ở Oslo để phục vụ cho chỗ gọi điện thoại. Chiếc ghế trong suốt còn được sử dụng trong những video nhạc, quảng cáo và tạp chí thời trang. Những người nổi tiếng như Darryl Hannah – nữ diễn viên Mỹ nổi tiếng, Donnatella Versace và Nina Hagen đã tận hưởng cảm giác thích thú ngồi trong chiếc ghế này khi đang chụp hình và nó cũng đã xuất hiện trên bìa tạp chí Playboy năm 2000.

Pastil chair – 1967 (ghế hình viên kẹo) Chiếc ghế Pastil được thiết kế vào năm 1968. Eero Aarnio đã nhận được giải thưởng Mỹ thuật công nghiệp Mỹ nhờ mẫu ghế này. Thời báo New York Times đã viết về chiếc ghế này cũng như ghế quả bóng là “những chiếc ghế thoải mái nhất để nâng đỡ cơ thể con người”. 
Aarnio nói về chiếc ghế: “Hình dáng của ghế Pastil có thể nhìn ra từ nhiều góc độ. Ý tưởng ban đầu có thể giống với chiếc bàn hình đinh ốc (scew table). Hình dáng của sản phẩm này lấy cảm hứng từ một viên kẹo ngọt nhỏ, nhưng trong trường hợp này, nó rỗng bên trong và chỗ ngồi được hướng rộng mở ra không gian bên ngoài khác với ghế quả bóng. Thậm chí một chiếc ghế tròn khác cũng có thể để vừa vào chỗ ngồi, đường kính của chiếc ghế Pastil rộng bằng lỗ hổng của ghế quả bóng. Tôi làm bản nguyên mẫu đầu tiên bằng loại nhựa có tính cách điện giúp cho tôi việc đo kích thước, đo lường cho nó phù hợp với cơ thể của con người và khả năng chống và độ vững chắc của chiếc ghế. 
Vì sợi thuỷ tinh luôn được dát mỏng bằng tay trên lớp nhựa dẻo nên bề mặt có thể nhìn thấy hoàn toàn sáng bóng nhưng những chỗ khác thì hơi xù xì. Tôi luôn muốn phủ lên hoặc giấu đi mặt này trong sản phẩm làm bằng sợi thuỷ tinh của mình. Thật may là với chiếc ghế Pastil, bề mặt đó ở phía bên trong nên nó hoàn toàn không thể nhìn thấy”.
Cảm giác thật tuyệt bởi sự thoải mái khi ngồi trên một “viên kẹo ngọt” lớn có chỗ dựa uốn nhẹ có thể di chuyển cơ thể một cách thoải mái. Vật liệu của chiếc ghế làm bằng sợi thuỷ tinh giúp nó có thể để ngoài trời suốt năm.

Ball chair (Globe chair) – Ghế quả bóng – 1963 ghế quả bóng hay còn được gọi là ghế hình cầu được thiết kế bằng cách sử dụng một trong những dạng hình học đơn giản nhất – hình quả bóng. Cắt đi một phần và chỉnh sửa nó, Eero Aarnio đã đạt được một thành quả đáng nhớ – một chiếc ghế có hình dạng hoàn toàn độc đáo.
Ghế quả bóng là “một không gian nhỏ trong một không gian nội thất” với một bầu không khí thoải mái và yên tĩnh, tránh tiếng ồn và tạo ra một không gian riêng tư cho việc thư giãn hoặc khi bạn đang nghe điện thoại. Xoay vòng trên trục của đế chiếc ghế, người ngồi có thể thay đổi tầm nhìn ra không gian bên ngoài do đó họ không hoàn toàn biệt lập với thế giới xung quanh.
Bảo tàng thiết kế Vitra chú thích trong cuốn sách giới thiệu của họ trên bức ảnh của chiếc ghế quả bóng rằng: “Nó là một cái gì đó giữa một tác phẩm nội thất và tác phẩm kiến trúc và đồng thời biểu hiện cho cả một vật di động và cố định”. 
Aarnio kể rằng “Ý tưởng của chiếc ghế được xuất phát một cách rất hiển nhiên. Chúng tôi phải chuyển tới ngôi nhà đầu tiên của mình và tôi bắt đầu sự nghiệp làm việc tự do năm 1962. Chúng tôi có một ngôi nhà nhưng không có một chiếc ghế lớn thích hợp, vì vậy tôi quyết định làm ra một chiếc, một chiếc ghế mới thực sự. Sau một vài bản vẽ phác thảo, tôi nhận ra hình thù của chiếc ghế thật đơn giản và nó đơn thuần là một quả bóng. Tôi treo bản vẽ lớn lên tường và hình dung ra cách mà tôi có thể cử động đầu của mình khi ngồi trong nó. Chiếc ghế cao hơn chúng tôi, tôi ngồi trong nó và vợ của tôi đã vẽ in hình đầu tôi trên trường, đó là cách mà tôi xác định chiều cao của chiếc ghế. Từ khi tôi nhắm vào hình dạng quả bóng, các đường nét chi tiết khác đều dễ vẽ, chỉ cần lưu ý rằng chiếc ghế phải vừa để đưa qua cánh cửa chính.
Sau đó, tôi tự làm một chiếc nguyên mẫu với khuôn bên trong bằng đất sét, cái mà được làm bằng cách sử dụng cùng một nguyên lý giống như thân máy bay và cánh. Tôi bọc một lớp gỗ dán lên thân trong của nó bằng giấy ướt và dát mỏng bề mặt ngoài bằng sợi thuỷ tinh, đánh bóng phía ngoài, tháo lớp đất bên trong và thêm chân ghế. Cuối cùng, tôi lắp một chiếc điện thoại bàn bên trong chiếc ghế. Việc đặt tên cho chiếc ghế không hề khó khăn, kể từ đó chiếc ghế quả bóng ra đời”. 
Kết quả mang lại rất thành công. Đó là sự ra đời của một trong những chiếc ghế đáng chú ý nhất trong lịch sử nội thất trong thế kỷ 20. 
Chiếc ghế quả bóng được làm bằng tay đầu tiên vẫn được đặt trong nhà của Eero. Bản nguyên mẫu đầu tiên này được khám phá bởi hai nhà quản lý trẻ của công ty Asko khi họ tới gặp Eero để tham khảo vài mẫu thiết kế bằng gỗ thông. Chiếc ghế đã lập tức gây ấn tượng cho họ và tự khẳng định mình bằng thiết kế độc đáo của nó. Phải mất một vài năm để đưa chiếc ghế này vào sản xuất.
Năm 1966, chiếc ghế được ra mắt tại buổi hội chợ nội thất quốc tế tại Cologne. Nó là điểm được chú ý đầu tiên trong buổi hội chợ, một sự đột phá mang tính quốc tế của Eero Aarnio và là sự khởi đầu cho toàn bộ dòng thiết kế sợi thuỷ tinh của Aarnio.

Ghế Pony Trẻ em đặc biệt bị thu hút bởi những thiết kế với màu sắc sặc sỡ, hình thù khác lạ độc đáo của Eero Aarnio. Và đặc biệt ghế Pony nhìn giống như đồ chơi cho trẻ em giống như một chú ngựa. Nhưng Eero Aarnio không có ý định tạo ra chiếc ghế như một món đồ chơi cho trẻ em mà ông thiết kế nó với kích thước thích hợp với người lớn. Mẫu ghế Pony đã thể hiện được trí tưởng tượng phong phú – một đặc điểm tính cách nổi bật về con người ông. Chỗ ngồi thoải mái của chiếc ghế có thể đưa bạn tới thế giới trong sự tưởng tượng riêng của bạn. 
Ghế Pony được làm bằng nhựa sủi bọt, chân và tai được gắn kết bằng khung ấm và mọi bộ phận của chiếc ghế đều được bọc bằng vải co dãn có các loại màu trắng, đen, da cam và xanh lá cây.

Ghế Tipi – 2002 Những tác phẩm thiết kế của Eero đều ảnh hưởng bởi tính cách hài hước của ông. Sau gần 30 năm ông thiết kế “chú ngựa Pony” , một con vật khác đã xuất hiện trong ý nghĩ của Eero và đó là lý do cho sự tồn tại của tác phẩm này – ghế Tipi. Như chiếc ghế Pony, việc làm ra chiếc ghế Tipi cũng thuận lợi. Như Aarnio đã nói “chỗ ngồi không nhất thiết phải là một chiếc ghế”, đôi khi nó có thể giống như một con vật ngộ nghĩnh giúp cho trí tượng tưởng của ta trở nên bay bổng.

Ghế Quả cà chua (Tomato chair) – 1971 Aarnio nhận ra rằng chiếc ghế Pastil khi thả thôi trong nước và nếu đỡ người ngồi trên thì nó không hoàn chắc chắn. Nếu có ba chi tiết như hai chỗ đặt tay và phần lưng của chiếc ghế có thể vững chắc. Và đây là nguồn cảm hứng cho ý tưởng mới của Aarnio và chiếc ghế Tomato đã ra đời. Tên của chiếc ghế gợi lên hình dáng của nó: phía trước của chiếc ghế có hai hình tròn và nó nhìn giống hai chữ O trong chữ Tomato. Hình dạng của nó cũng giống như một chùm hai quả cà chua. 
Thoạt nhìn thì chiếc ghế Tomato trông có vẻ phức tạp, nhưng khi nhìn lại thì ta sẽ thấy được sư kết hợp thông minh của ba vòng tròn với đường kính bằng nhau, hai trong số ba vòng tròn là chỗ để tay, vòng tròn còn lại được kéo ra làm chỗ dựa lưng thoải mái và thậm chí nửa hình tròn thứ tư ngược phía dưới tạo ra một chỗ ngồi hợp lý. Khi nhìn vào chiếc ghế Tomato ở nhiều góc độ nó còn hơn là một chiếc ghế, nó là một tác phẩm điêu khắc nghệ thuật. 

Bàn hình đinh ốc (Screw Table) Ý tưởng về việc có một chiếc đinh vít quá khổ được sử dụng như một chiếc bàn dường như không có gì khó khăn với người đàn ông đa tài tháo vát như Eero Aarnio. Đinh vít được sử dụng thường xuyên nhưng hầu như đều được cất đi, tại sao lại không tôn vinh nó như một  đồ vật hữu hình. Đặt chúng như những chiếc bàn để sát tường trong phòng khách và hành lang, hoặc có thể đặt trong những quán ăn, càphê, và bar.
Chất liệu sợi thuỷ tinh và màu kim loại làm cho chúng trở nên sáng và bắt mắt ở mọi nơi. Nó còn hơn là một chiếc ghế, nó là một tác phẩm điêu khắc nghệ thuật.

Bàn Parabel – 1994 bàn Parabel được trưng bày lần đầu tiên tại hội chợ nội thất quốc tế tại Cologne (Đức) vào tháng 1.2002. Bàn được làm bằng chất liệu sợi thuỷ tinh với đường kính và độ cao 60cm. Eero Aarnio thích bàn Parabel được bán ra với chỉ một loại màu  duy nhất là màu trắng vì nó làm nổi bật lên các chi tiết của nghệ thuật điêu khắc trong thiết kế.

Ghế mô phỏng xe đua công thức 1

Ghế mô phỏng bánh xà-phòng 

Ghế nấm

Bàn Copacabana

Bàn Piccolo

Đèn thiên nga

Ghế bar rocket

Đàn guitar điện

Cái cây

Tổng hợp KILA 

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 72