Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế Phan Ngọc Thọ chia sẻ tại buổi gặp mặt
Đầu tháng 1.2020 vừa qua, đoàn lãnh đạo Huế có vào TP.HCM và tổ chức buổi gặp gỡ với hơn 350 khách mời là những người con của xứ Huế và những người yêu Huế. Tại đây, chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế Phan Ngọc Thọ đã trình bày những đề án liên quan đến phát triển giáo dục, y tế, công nghệ thông tin… của địa phương này.
Trông từ người…
Hai đề tài thu hút chúng tôi là công nghệ thông tin và y tế, bởi bản thân chúng tôi có một thời gian khá dài định cư tại Cộng hòa Liên bang Đức, được đào tạo chuyên ngành công nghệ thông tin tại đại học TU Berlin và có nhiều năm đảm nhận chức vụ trưởng phòng IT cho một bệnh viện gần 1.000 giường. Rồi giữa thập niên 90, chúng tôi lại qua Mỹ trong giai đoạn cách mạng công nghệ 3.0 bùng phát. Trong thời gian làm việc cho các công ty tại vùng thung lũng điện tử (TLĐT) chúng tôi có dịp đến Đài Bắc trong việc hợp tác với các tập đoàn công nghệ ở đó và đi tham quan thành phố Tân Trúc. Tân Trúc tiếng Anh là Hsinchu, thành phố lớn nằm ở phía bắc của Đài Loan-Trung Quốc, cách Đài Bắc 80km về phía tây nam.
Thời đó, khi chúng tôi đến thăm, thì khu công nghệ cao Tân Trúc đang hình thành nên không được như hiện tại. Giờ Tân Trúc là niềm tự hào của người dân ở đây, bởi Tân Trúc đã đóng góp cho công nghệ cao của vùng lãnh thổ này trong nhiều lĩnh vực từ máy tính, máy ảnh kỹ thuật số, quang điện tử và nhiều lĩnh vực điện tử khác… Đại học Tân Trúc cũng được ví như MIT hay UC Berkeley. Ngày nay Tân Trúc có tham vọng trở thành thung lũng Silicon châu Á. Hàng năm Tân Trúc trình làng vô số bằng sáng chế công nghệ để từ đó, những sản phẩm có công nghệ cao được ra đời.
Cuối tuần vừa qua, khi có dịp trò chuyện với tiến sĩ Nguyễn Xuân Xanh, tác giả cuốn “Đại học - Định chế giáo dục cao thay đổi thế giới - Từ trung cổ đến hiện đại” được giải sách hay năm 2019, nghe anh tóm lược về sự hình thành của các khu công nghệ cao từ Tsukuba của Nhật, Trung Quan Thôn của Trung Quốc, Sophia Antipolis của Pháp… nhìn chung chúng đều có 3 chức năng chính là nghiên cứu, ươm tạo doanh nghiệp công nghệ và triển khai thương mại hóa sản phẩm công nghệ.
Ngày nay, khi nói về sự hình thành của TLĐT tại Hoa Kỳ, chúng ta chỉ nghe qua về sự khởi nghiệp của HP - Hewlett Packard vào năm 1939. Cùng với đó, sau Đệ nhị thế chiến 1945, các công ty trước đây phục vụ quốc phòng tại vùng TLĐT bắt đầu chuyển hướng nghiên cứu và cho ra đời chất bán dẫn Silicon trong thập niên 50, 60 của thế kỷ trước. Sau đó là các linh kiện điện tử bán dẫn và Intel cũng như Motorola tiên phong sản xuất chip vi mạch... Bắt đầu từ đó, Computer IBM được giới thiệu, rồi DEC, Unix ra đời và thập niên 80 là thế giới của PC - Personal Computer với sự tham gia của Microsoft cũng như Apple Macintosh. Đầu năm 1993 Netscape Navigator - trình duyệt Web ra đời và sau đó là Internet Explorer của Microsoft đã thực sự bắt đầu kỷ nguyên điện toán với sự bùng nổ của dot.com và Internet. Qua đầu thế kỷ 21 là mạng xã hội và bây giờ là IoT, AI, Big Data, 3D Printer, xe không người lái, máy bay không người lái và Robot thông minh... Để hiện nay một loạt tên tuổi của các tập đoàn công nghệ hàng đầu như Apple, Cisco, Facebook, Google, Intel, Tesla, Uber… tại TLĐT đã tạo thành một hệ sinh thái lớn bao trùm và đe dọa mọi ngành công nghiệp truyền thống.
Khu kinh tế Chân Mây - Lăng Cô
Rồi ngẫm đến ta
Những câu chuyện thành công của các khu công nghệ cao, TLĐT ở nhiều nơi trên thế giới mà chúng tôi nhắc đến ở trên liệu có áp dụng được gì cho Huế và Đà Nẵng?
Ngày 6.1.2020 vừa qua, chính phủ đã ban hành quyết định 27/QĐ-TTg về việc thành lập khu công nghệ thông tin tại Đà Nẵng, giai đoạn I. Đây có lẽ là một tin vui cho Đà Nẵng nói riêng và miền Trung nói chung. Và chúng ta cần ngẫm suy thật kỹ để đưa ra một kế hoạch phù hợp cho một hành lang y tế nối kết Huế và Đà Nẵng để triển khai thế mạnh của mỗi nơi. Bởi tìm hiểu những điểm mạnh và yếu của 2 địa phương này là rất quan trọng.
Theo thiển ý của chúng tôi:
1. Không nên đặt trọng tâm phát triển công nghệ thông tin theo mô hình, khuôn mẫu như Silicon Valley hay Tân Trúc, bởi cánh cửa sổ đó đã qua rồi, hãy tìm cách ứng dụng công nghệ như Nano, Cold Plasma, RF Microwave Plasma, Graphene, Gen… cũng như tận dụng và phát huy tối đa các lĩnh vực như AI, Big Data, Robot thông minh… vào ngành y tế càng nhiều càng tốt.
2. Sau đó, nên định hướng từng lĩnh vực để triển khai cho phù hợp con người, cơ sở vật chất đã có sẵn làm nền tảng. Ví dụ lên một kế hoạch phát triển y tế cho Huế và Đà Nẵng bao gồm (1) giáo dục, (2) bệnh viện, (3) y sinh học, (4) sản xuất thiết bị y tế, (5) dược, (6) du lịch y tế.
Ví dụ, mục 1, 2 & 3 chia tỷ lệ cho Huế và Đà Nẵng, mục 4 Đà Nẵng thực hiện, mục 5 Huế đảm trách và mục 6 thì Huế và Đà Nẵng làm chung… bởi từ Lăng Cô, Chân Mây, dọc chân đèo Hải Vân cho đến Nam Ô đều có những địa điểm tuyệt vời để xây dựng khu nghĩ dưỡng kiểu du lịch y tế. Và đây cũng là cách tạo ra một hành lang kết nối làm cho phần ở giữa của cái đòn gánh là Huế và Đà Nẵng vững chắc hơn. Qua đó, nó sẽ cung cấp dịch vụ y tế tốt cho cả 2 miền Nam Bắc trên bình diện quốc gia, rồi lan tỏa ra khu vực và thế giới.
Đại học Y Dược Huế
Bệnh viện Trung ương Huế
Vài dòng về du lịch y tế
Tại các nước phát triển, ngành y tế chiếm một tỷ trọng rất nặng ký đối với GDP - tổng sản lượng quốc gia. Điển hình vào năm 2001, ngân sách y tế của Mỹ chiếm 13,9%, Thụy Sĩ 10,9% và Đức 10,7%. Con số này đã tăng lên 15,5% vào năm 2003 tại Mỹ. Theo những số liệu chính xác thì Quốc hội Mỹ đã phê duyệt cho ngân sách y tế tài khóa năm 2006 lên đến 2,2 ngàn tỉ USD. Thống kê của năm 2017 cho chúng ta thấy rằng ngân sách y tế của Mỹ đã đụng đến con số 3,5 ngàn tỷ USD nghĩa là 10.739 USD tính trên đầu người.
Theo số liệu thống kê, chi phí cho các ca mổ, ví dụ ca thay gan tại Mỹ với giá 300.000 USD thì tại Đài Loan-Trung Quốc khoảng 91.000 USD. Cũng như một ca thay van tim sẽ phải tốn ít nhất 200.000 USD tại Mỹ thì ở Ấn Độ chỉ vỏn vẹn 10.000 USD. Giải phẫu thẩm mỹ lại là một câu chuyện hấp dẫn khác, để có được sóng mũi “dọc dừa” hay cặp mắt “bồ câu” thường người ta phải chi trả ít nhất 20.000 USD tại Mỹ nhưng chưa đầy 1.200 USD ở các nước Trung Đông.
Nhìn chung trong thời gian gần đây, các nước của châu Á - Thái Bình Dương từ Singapore, Hàn Quốc, Thái Lan, Mã Lai, Đài Loan-Trung Quốc… đang là những địa điểm thu hút nhiều người Âu Mỹ đến chữa bệnh và trốn lạnh vì giá thành phải chăng mà còn nhận được dịch vụ đẳng cấp.
Do đó, việc mời gọi và mở ra con đường y tế mới cho Huế và Đà Nẵng với những chính sách ưu đãi, thông thoáng cho các công ty dược hay các tập đoàn sản xuất thiết bị y tế như Abbott, Metlife của Mỹ hay Eppendorf của Đức… để làm đầu tàu và làm động lực phát triển cho toàn ngành là rất quan trọng. Rồi các nhà đầu tư bất động sản cũng sẽ xoay trục đầu tư vào bệnh viện và du lịch y tế khi họ thấy tiềm năng. Tuy nhiên, để thực hiện được kế hoạch này, chúng ta cần có sự góp sức của nhiều người. Ước mong những bậc thức giả, những người có tâm huyết như bác sĩ Bùi Duy Tâm, người đặt viên đá đầu tiên cho trường đại học Y khoa Huế; hay mới đây khi có dịp trò chuyện với bà Tôn Nữ Thị Ninh mới thấy bà có nhiều ý tưởng tuyệt vời muốn thực hiện cho Huế nói riêng và cho Việt Nam nói chung. Đáng nói là ông Trần Sĩ Chương luôn nhắc nhở chúng tôi làm điều gì thì cũng phải nhớ về Huế! Hay những lời động viên rất chân tình của bác sĩ Lê Hành… Tất cả đều mong mỗi người cùng đóng góp một tay.
Khu công nghệ thông tin - IT Park, Đà Nẵng
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 166