Sau khi biết tin đã đậu Đại học Kiến Trúc, cô gái trẻ đến tận nơi để kiếm tra trên danh sách. Một thầy giáo (hẳn cũng chưa già) của Đại học Kiến Trúc nhìn thấy, kêu lên “thương cảm”: “em ơi! em có biết đại học kiến trúc là trung tâm tàn phá nhan sắc vào loại xuất sắc nhất việt nam không?”. Câu cảm thán tự nó giới thiệu về chân dung của chị. Nhưng cuộc trò chuyện này nằm ngoài chuyện nhan sắc - nó vẫn chỉ là chuyện người, chuyện đời, chuyện nghề. Chị là kiến trúc sư Nguyễn Thị Tuyết Mai, giám đốc Công ty.
Buổi sáng ở một quán cà phê đẹp, chúng tôi nói chuyện theo phong cách của chính cái nơi đang ngồi Serenata - êm ái nhẹ nhàng.
Xin chúc mừng chị vừa đạt thủ khoa cao học với đề tài Duy trì tính đa dạng của kiến trúc đường phố Chợ Lớn - TP.HCM (lấy đường Triệu Quang Phục làm ví dụ). Vì sao chị chọn đề tài ấy?
Đó là một đề tài khó nhưng tôi may mắn được GS Hoàng Đạo Kính - chuyên gia hàng đầu về bảo tồn của Việt Nam hướng dẫn. Người Hoa có một nền văn hoá lâu đời, cao. Anh nhớ xem, họ ở bất cứ nơi nào trên thế giới - nơi ấy sẽ có những “Chinatown” với kiến trúc đặc trưng. Đặc biệt tại Chợ Lớn họ còn tạo ra cả một di sản đô thị quý hiếm. Trước thềm WTO, sự phát triển đô thị hoá mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Được gì và mất gì là vấn đề lớn được đặt ra cho các di sản đô thị. Đề tài đưa ra một giải pháp mềm dễ có khả năng thực thi đối với di sản đô thị - một cơ thể sống - một không gian sống, đó là duy trì tính đa dạng, là cầu nối giữa bảo tồn và phát triển.
Những công trình của chị lâu nay có bị rơi vào trường hợp bị chủ nhà “can thiệp” vào thiết kế đến “không nhận ra con mình” như một số kiến trúc sư khác hay than phiền?
Tôi may mắn chưa gặp như thế, tôi thường làm công trình, ít làm nhà ở, khi làm thì chọn.
Chọn ư?
Thật ra là chọn làm ít, làm đủ sức mình. Để có đủ thời gian hiểu được quan niệm sống, phong cách, sở thích của chủ nhà, tư vấn thiết kế cho phù hợp. May mắn, những ngôi nhà tôi vẽ và thực hiện được chủ nhà “toàn quyền bay nhảy”, chẳng can thiệp, thậm chí vật dụng trang trí nội thất v.v..., họ cho tôi chọn luôn. Làm xong - vào ở, sống.
Vậy chị phải có bí quyết gì để thuyết phục chủ nhà chứ?
Nói là bí quyết thì to tát quá. Tôi thuyết phục theo cách của mình. Trình bày với họ không gian sống mà mình muốn mang đến cho họ, phù hợp với phong cách sống của họ. Làm sao để họ thấy được viễn cảnh ngôi nhà tương lai của họ một cách thực nhất, bằng phối cảnh nhiều góc khác nhau, thậm chí phải làm cả mô hình cho họ dễ hình dung...
Lao động với niềm đam mê không biết có phải là bí quyết không?
Cao ốc văn phòng Golden Plaza và biệt thự ở khu dân cư Vạn Phát Hưng
Cao ốc văn phòng Park View và chung cư Cửu Long đoạt giải ba, kiến trúc Việt Nam năm 2006
Chị có nhớ ngôi nhà đầu tay của mình?
KTS Tuyết Mai: Đó là ngôi nhà phố. Tôi hài lòng với ngôi nhà đó dù cũng có vài điều muốn bổ sung. Làm xong, tôi và chủ nhà trở thành bạn thân.
Hình như chị đang theo đuổi một ý tưởng cho nghề của mình?
Vâng! Tạm gọi là “không gian sạch”.
Xin lắng nghe...
Đó là hướng mà tôi mong muốn vươn tới được, thật sự đúng nghĩa cũng khó lắm. Giản dị nhưng phải tinh tế, thanh tao, không gian sống hài hoà, hợp lý. Một không gian thật dễ chịu, nhẹ nhàng với người ở đấy! Tôi quan niệm: đô thị, ngôi nhà, kiến trúc là một cơ thể sống. Cái đẹp trước hết là giàu sức sống và sức sống ấy phải được nâng tầm thành nghệ thuật.
Người phụ nữ này trò chuyện quá nhỏ nhẹ, không nói về những “éo le của quy hoạch, quản lý như đề nghị từ đầu, nên thỉnh thoảng theo thói quen tôi “lỡ” quay lại đề tài ấy, chị lại cười “thôi!”. Tôi muốn tấm hình riêng của chị, nhưng chị Tuyết Mai lại yêu cầu hình có đủ những người trẻ tuổi đang cộng sự với chị. Tôi hiểu, người phụ nữ này không muốn “chỉ tôi” mà không có “chúng ta”. Chị hàm ơn, cảm nghĩa những người đang cùng chị xây dựng một công ty mà lòng yêu nghề, muốn sáng tạo giúp họ đứng gần với nhau.
Môi trường kiến trúc, xây dựng với nắng gió, mưa dầm với cả những ngôn ngữ… bặm trợn nhất của thợ thuyền xem chừng không (hay chưa) tàn phá nổi nhan sắc của chị. Cái giai thoại ngày xưa, vẫn còn đó, nó vẫn còn “chờ xem”.
KTS Tuyết Mai và các cộng sự trẻ
Duy trì tính đa dạng kiến trúc đường phố Chợ Lớn - TP.HCM
Chợ Lớn là một cấu trúc lịch sử - kiến trúc - đô thị và cộng đồng xã hội, có vị trí đặc biệt trong cơ thể thành phố. Nó là một di sản đô thị và một di sản văn hoá cư trú hiếm hoi chẳng những với thành phố và với cả nước, mà cả với di sản kiến trúc của người Hoa hải ngoại trên thế giới... là bằng chứng vật thể về sự định hình những truyền thống văn hoá chuyên biệt của cộng đồng người Hoa, kết tinh bởi sự duy trì lâu bền cốt cách văn hoá Trung Hoa, bởi sự tiếp thu yếu tố văn hoá sở tại cùng yếu tố văn hoá Pháp. Mà nét nổi trội là sự cộng sinh. Chính tính cộng sinh đã tạo ra tính đa dạng một giá trị nổi trội cho kiến trúc đường phố Chợ Lớn. Do đó sự mềm mại trong giải pháp ứng xử bao hàm trong khái niệm "duy trì và cải tạo" theo hướng phát triển tiếp nối. Đây là lời đáp cho bài toán nan giải về bảo tồn di sản đô thị quý hiếm này.
Mô hình dãy phố đường Triệu Quang Phục, quận 5 sau khi cải tạo
KTS Tuyết Mai
Năm 1996: tốt nghiệp Đại học Kiến trúc.
Năm 1996 - tháng 5.2007: công tác tại Công ty Tư vấn xây dựng
tổng hợp (NAGECCO).
Năm 2006: đoạt giải 3 Giải thưởng Kiến trúc Việt Nam 2006 - Công trình chung cư Cửu Long, phường 13, quận Bình Thạnh, TP.HCM
Năm 2007: tốt nghiệp thủ khoa thạc sĩ khoá XI với đề tài Duy trì tính đa dạng kiến trúc đường phố Chợ Lớn - TP.HCM (lấy đường Triệu Quang Phục làm ví dụ)
Năm 2007: giám đốc công ty tư vấn thiết kế Mai-Archi
KTS Tuyết Mai trong buổi bảo vệ luận án tốt nghiệp
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 17