Nhận diện cơ hội cho Việt Nam từ cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung

4/6/2019 - Chuyên đề
Tác giả: Hưng Long

Trên số xuân Kỷ Hợi 2019, ông Trần Văn Châu - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc công ty CP Sơn Kelly-Moore Việt Nam đã có dịp trò chuyện với bạn đọc qua bài “Từ Kỷ Hợi 2019 nhớ về Kỷ Hợi 939” đề cập đến cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung. Đến nay cuộc chiến này đang có những diễn biến nhanh chóng sôi động và căng thẳng. KT&ĐS xin lược ghi những ý kiến bằng góc nhìn doanh nhân của ông Trần Văn Châu qua những điễn biến mới nhất về cuộc chiến này.

 

 

 

Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung bước vào giai đoạn 3, vậy giai đoạn 1 và giai đoạn 2 là gì?
Giai đoạn 1 bắt đầu khi tổng thống Donald Trump nhậm chức với một loạt các thay đổi chính sách làm cho thị trường chứng khoán của Trung Quốc chao đảo mất đến 25% và đồng nhân dân tệ của Trung Quốc giảm đến 8% tính đến thời điểm tháng 4.2018. Đầu năm 2018, chính quyền Donald Trump đã áp thuế 10% lên các mặt hàng nhôm và 25% lên mặt hàng thép nhập khẩu vào Mỹ.
Giai đoạn 2 từ 6.7.2018 kể từ khi Hoa Kỳ có lệnh áp thuế 25% lên 50 tỷ USD và Trung Quốc áp thuế  lên 25% cho 50 tỷ USD cho những mặt hàng nhập khẩu từ Hoa Kỳ và trung tuần tháng 9.2018 lệnh áp thuế 10% lên 200 tỷ USD. Cuộc thương chiến tạm dừng sau khi 2 nhà lãnh đạo Donald Trump và Tập Cận Bình gặp nhau tại hội nghị G20 vào tháng 11.2018 ở Argentina. Ngày 1.12.2018 bà Mạnh Vãn Chu phó chủ tập đoàn Huawei/Hoa Vi đã bị Canada bắt giữ theo yêu cầu cầu của Bộ Tư pháp Hoa Kỳ.
Giai đoạn 3 là kể từ ngày 10.5 lúc 0h1’ thuế đã được nâng từ 10% lên 25% cho toàn bộ 200 tỷ USD hàng hóa từ Trung Quốc nhập vào Hoa Kỳ. Đáp trả lại lệnh áp thuế này Trung Quốc đã từ chối mua 3.247 tấn thịt heo của Mỹ gây nên viễn cảnh căng thẳng và đen tối cho Trung Quốc. 
 
Những yếu tố nào dẫn đến bế tắc trong sự đàm phán giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ?
Theo tôi có 3 nguyên nhân chính:
Nhìn từ Trung Quốc, tháng 3.2019, sau chuyến công du châu Âu của ông Tập Cận Bình, Bắc Kinh nghĩ rằng đã lôi kéo được các nước châu Âu vào cuộc chống lại Mỹ. Trung Quốc đã tổ chức thành công hội nghị Một vành đai, Một con đường từ 25.4 đến ngày 27.4. 
Nhìn từ phía Hoa Kỳ, nhiều chính khách trong nội các của ông Trump khác nhau về quan điểm. Bắc Kinh nghĩ là do đang có rắc rối nên Hoa Kỳ sẽ phải nhượng bộ. Do vậy, sau 10 vòng đàm phán được đúc kết hơn 150 trang gồm 7 chương với 3 điều chính gồm: (1) sở hữu trí tuệ, (2) công bằng kinh doanh, (3) thay đổi một số cơ cấu mậu dịch, ngày 3.5.2019, Trung Quốc gửi công hàm yêu cầu xóa bỏ mọi điều đã thương thảo. Ông Trump phản ứng gay gắt trên Twitter vào ngày 5.5.2019 và dọa sẽ áp thuế 25% vào ngày 10.5.2019.
Về đối tác, Trung Quốc thường xuyên hành xử bất nhất, coi thường các nước nhỏ và thành kiến, thù hận các nước lớn.  
 
Ông nghĩ sao khi truyền thông báo chí nói về thế cờ vây Trung Quốc của Hoa Kỳ?
Tôi nghĩ họ đã dựa vào 12 chiến lược của nhà cố vấn cao cấp của ông Donald Trump là ông Michael Pillsbury - tác giả của cuốn sách “100 năm chạy đua - The Hundred - Year Marathon”  xuất bản năm 2016. Về năng lượng Hoa Kỳ tìm cách bao vây Trung Quốc, cô lập mọi nguồn cung cấp năng lượng cho Trung Quốc từ Venezuela, Iran, Nga, OPEC và Hoa Kỳ. Về quân sự, ta thấy xuất hiện liên minh liên phòng “Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương”: các tàu chiến Pháp, Anh, Nhật, Úc, Ấn Độ cùng các chiến hạm của Hoa Kỳ lui tới thường xuyên tại eo biển Đài Loan và Biển Đông. Về kinh tế,  Hoa Kỳ luôn tìm cách lôi kéo các nền kinh tế mạnh như Nhật, Hàn Quốc, Canada và châu Âu vào thế liên minh để cô lập Trung Quốc. Do vậy vào 17.5, Hoa Kỳ đã dỡ bỏ lệnh áp thuế nhôm và sắt cho Canada và Mexico.
 
Tại sao Donal Trump ký sắc lệnh cấm các công ty Hoa Kỳ làm ăn với các công ty nước ngoài có phương hại đến an ninh quốc gia và ngày 16.5 Bộ Thương mại Mỹ đã đưa Huawei vào danh sách đen? 
Tuân hành sắc lệnh ngày 19.5, Google - công ty cung cấp hệ điều hành Android và các app như Google Play, đã cắt mọi hợp tác với Huawei và tiếp theo là Intel, Qualcomm, Xilinx và Broadcom. Nói đến Huawei ta thường nghe nói đến mạng 5G mà họ đang tung hô là người dẫn đầu nhưng kỳ thật, 5G đã được các công ty của Mỹ làm ra từ lâu. Tuy nhiên 5G yêu cầu đường truyền dẫn từ 1Gigabyte/giây của 4G lên đến 100 Gigabyte/giây sẽ phải lắp đặt nhiều hơn Angten mà việc này có thể hại cho nên hiện thế giới đang có xu hướng bài trừ 5G. 
 
 
 
 
Dưới góc nhìn của một doanh nghiệp, ông nghĩ thương chiến này có ảnh hưởng thế nào đến Việt Nam?
Là doanh nhân trong ngành công nghiệp sơn, tôi cho rằng  32 tỷ USD hàng nội thất của Trung Quốc nhập vào thị trường Hoa Kỳ sắp tới sẽ gặp nhiều khó khăn trong khi Việt Nam thì lại thuận lợi. 
Điều này đã được Đại sứ Hoa Kỳ Daniel J. Kritenbrink phát biểu tại “Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh Việt Nam - Hoa Kỳ” diễn ra sáng 10.5 tại Hà Nội. Sau gần 25 năm bình thường hóa quan hệ ngoại giao từ 1994, Việt Nam từ thứ hạng 95 đã vươn  lên đứng thứ 12 với giá trị thương mại hàng hóa là 60 tỷ USD vào năm 2018. Hoa Kỳ sẽ chuyển giao công nghệ cho Việt Nam, nhất là trong các ngành quan trọng như năng lượng. Từ nhiều năm qua Việt Nam chỉ phát triển thị trường bất động sản, mặt bằng bán lẻ và các khu công nghiệp nhưng còn một yếu tố cần phát triển nữa là hạ tầng cơ sở mà Hoa Kỳ ước tính Việt Nam sẽ phải cần 600 tỷ USD để xây dựng hạ tầng cho đến 2040. 
Ngày 13.5.2019 ông Trump viết trên Twitter rằng: Sau khi lệnh thuế quan được áp dụng ngày 10.5.2019 thì nhiều nhà bình luận cho rằng người dân Trung Quốc và người dân Mỹ phải gánh chịu. Tuy nhiên ông Trump viết, nếu không muốn gánh chịu thì cứ đem nhà máy về lại Mỹ hay xây dựng nhà máy ở Việt Nam và các nước châu Á khác.  
Tôi cho rằng đây là một tin vui với Việt Nam. Nếu chúng ta biết nắm bắt cơ hội và chuẩn bị sẵn sàng tâm thế làm việc tích cực hơn nhằm tranh thủ tiếp nhận và vận dụng những ưu điểm, ưu thế mà hiện nay công nghệ như robot thông minh, trí tuệ nhân tạo và 3D Printer trong việc khai thác tối đa công nghệ trong mọi ngành nghề từ sản xuất cho đến dịch vụ thì mới mong phát triển nhanh chóng và bền vững.
Tuy nhiên bên cạnh cơ hội luôn tiềm ẩn những thách thức. Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc sẽ kéo sang Việt Nam chỉ để thay đổi “made in China” thành “made in Viet Nam” và vô hình chung một số sản phẩm của Trung Quốc được sản xuất tại Việt Nam sẽ cạnh tranh ngay trên thị trường nội địa. Có một kinh nghiệm nên nhắc lại. Khi bức tường Berlin sụp đổ, Ba Lan mở cửa chào đón các công ty nước ngoài trong đó có Trung Quốc. Một công ty Trung Quốc nghiễm nhiên trúng một gói thầu mà hiệp hội xây dựng Ba Lan cho là dưới giá thành 20-25%. Họ đã cử một phái đoàn đến Trung Quốc và cuối cùng họ đã tìm hiểu ra Trung Quốc đang tìm cách phá giá và đem những máy móc lạc hậu đến các nước khác. Vì vậy, chính phủ đã đưa ra giải pháp: không để Trung Quốc nhập vào Ba Lan những máy móc lạc hậu; hạn chế những tay nghề qua việc kiểm tra bằng cấp. Nhiều nhà thầu Trung Quốc đã phải bỏ của chạy lấy người. Điều mà chúng tôi muốn ghi nhận ở đây là trong nhiều trường hợp mà chúng tôi đã tiếp xúc với những người đang làm công việc mua hàng hóa ở Việt Nam để xuất khẩu qua các nước châu Âu và Mỹ họ đang than phiền rằng có quá nhiều khách hàng bỏ Trung Quốc vào Việt Nam mà các công ty này lợi dụng để tăng giá. Do đó đây là một việc làm mà chúng tôi cho rằng không nên bởi vì ở các nước khác khi quý vị đặt 1 container sẽ có một giá khác, nếu đặt 10 container họ sẽ có một giá ưu ái hơn. 
Trên đây là những điều chúng tôi muốn chia sẻ với bạn đọc từ cơ hội qua cuộc thương chiến Mỹ - Trung. Mong rằng các lãnh đạo cũng như các doanh nghiệp tận dụng cơ hội trời cho này để tạo cho nền kinh tế phát triển vững mạnh.
 
 
 

Hòa Kỳ muốn ngăn chận tham vọng giấc mơ của Trung Quốc về Vành đai và con đường
Đây là chiến lược quan trọng mà chính quyền Donald Trump đang tìm cách đưa Quỹ tiền tệ OPIC (Overseas Private Investment Corporation) làm lá chắn đối trọng với ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á của Trung Quốc qua ý tưởng BRI (Belt & Road Initiative) mà ông Tập Cận Bình khởi xướng từ nhiều năm qua. Tham vọng của ông Trump là sẽ huy động nguồn vốn từ các quỹ tư nhân để đầu tư vào châu Á khoản 70.000 tỷ USD. 
Hoa Kỳ muốn hỗ trợ Việt Nam, Ấn Độ, Thái Lan, Indonesia, Malaysia… ứng dụng công nghệ 4.0 mà đặc biệt là robot thông minh, trí tuệ nhân tạo AI và 3D Printer nhằm loại bỏ Trung Quốc ra khỏi cuộc chơi. 

 
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 157

Các tin khác