Cuốn sách “Kim Vân Kiều” ấn bản đặc biệt do Nhã Nam phát hành
Buổi tọa đàm ra mắt sách là một sự kiện văn hóa nho nhỏ trong giới sách và những người yêu văn chương - đặc biệt là Truyện Kiều ở thủ đô Hà Nội. Rất nhiều độc giả yêu văn chương, phóng viên báo đài và các sinh viên trường Đại học Văn hóa Hà Nội đã tới tham dự. Các diễn giả trong tọa đàm là GS.TS.NGND Trần Đình Sử, Họa sĩ Lương Xuân Đoàn - Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam, Nhà phê bình - TS văn học Mai Anh Tuấn. Sự kiện còn có những khách mời đặc biệt là ông Nguyễn Lân Bình (cháu nội học giả Nguyễn Văn Vĩnh) - đại diện gia đình học giả Nguyễn Văn Vĩnh; và bà Nguyễn Thu Giang (phu nhân cố họa sỹ Nguyễn Tư Nghiêm) - đại diện gia đình danh họa Nguyễn Tư Nghiêm.
Quang cảnh buổi tọa đàm ra mắt sách “Kim Vân Kiều” ân bản đặc biệt
Các diễn giả trong buổi tọa đàm: TS Mai Anh Tuấn (trái), GS Trần Đình Sử (giữa), Họa sỹ Lương Xuân Đoàn (phải)
Ấn bản “Kim Vân Kiều” của Nhã Nam phát hành là lần đầu tiên đồng thời có sự kết hợp “Kim Vân Kiều” do học giả Nguyễn Văn Vĩnh dịch và chú giải cẩn thận ra quốc ngữ, kèm minh họa nhân vật theo bản in năm 1923, cùng bộ tranh Kiều chưa từng công bố của họa sĩ Nguyễn Tư Nghiêm. Có thể nói đây là sự hội tụ hiếm có của ba di sản lớn là di sản văn chương của Nguyễn Du, di sản quốc ngữ của Nguyễn Văn Vĩnh và di sản hội họa của Nguyễn Tư Nghiêm. Tất cả tạo nên một không gian thẩm mỹ, một giá trị lớn, xứng đáng được chào đón và thưởng lãm. Việc xuất bản ấn phẩm đặc biệt này nhằm tôn vinh giá trị trường tồn của kiệt tác văn chương dân tộc, đồng thời nhìn lại lịch sử phiên âm, chú giải ra quốc ngữ và tiếp nhận Truyện Kiều trong đời sống tri thức, văn hóa Việt Nam hơn hai thế kỷ qua.
Buổi tọa đàm ra mắt sách xoay quanh di sản Truyện Kiều của Nguyễn Du, cùng sự dịch chuyển ngôn ngữ từ chữ Nôm ra chữ quốc ngữ của Truyện Kiều trong lịch sử với nhiều tác giả, cùng giá trị của những tác phẩm hội họa - đặc biệt là bộ tranh Kiều của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm lấy cảm hứng từ Truyện Kiều của Nguyễn Du.
Ông Nguyễn Lân Bình (đứng) - cháu nội học giả Nguyễn Văn Vĩnh kể những câu chuyện về sách Kiều
Bà Nguyễn Thu Giang (đứng) - phu nhân cố họa sỹ Nguyễn Tư Nghiêm, chia sẻ về danh họa Nguyễn Tư Nghiêm và những bức tranh Kiều
Nguyễn Du (1765-1820) là đại thi hào dân tộc, người đã đưa văn học chữ Nôm Việt Nam đạt tới đỉnh cao nghệ thuật. Truyện Kiều vừa là một kiệt tác văn chương, vừa là một hiện tượng văn hóa đặc biệt có sức sống bền bỉ trong đời sống tinh thần của người Việt, được tiếp tục luận bàn trong nghiên cứu, phê bình và được tái sáng tạo trong các lĩnh vực nghệ thuật khác như sân khấu, âm nhạc, hội họa, điện ảnh... Truyện Kiều cũng được dịch nhiều ngôn ngữ trên thế giới, trở thành cầu nối văn hóa, văn chương Việt Nam và bạn đọc quốc tế.
Truyện Kiều có một lịch sử in ấn, phiên âm, dịch thuật, chú thích, chú giải cũng như tiếp nhận, nghiên cứu, đánh giá vừa phong phú, phức tạp vừa nhiều thành tựu. Lúc đầu Truyện Kiều được khắc in dưới dạng văn bản chữ Nôm, sau đó, các nhà nghiên cứu, các bậc thức giả lại phiên âm chữ Nôm sang chữ quốc ngữ và tiến hành khảo đính, chú giải, chú thích Truyện Kiều rất công phu. “Poème Kim Vân Kiều truyện” do Trương Vĩnh Ký phiên âm, dịch ra chữ quốc ngữ và in năm 1875, là bản Kiều chữ quốc ngữ đầu tiên của nước ta.
GS Trần Đình Sử và TS Mai Anh Tuấn ngắm tranh Kiều
Các bạn sinh viên Trường ĐH Văn hóa Hà Nội đang xem ấn phẩm Kim Vân Kiều đặc biệt
Tiếp sau đó chính là “Kim Vân Kiều” do Nguyễn Văn Vĩnh dịch ra quốc ngữ, chú giải, ấn hành năm 1913, tái bản có hiệu chỉnh vào các năm 1915, 1923 và 1933. Sau đó có hàng chục bản Kiều khác nhau của nhiều tác giả biên dịch, in ấn và phát hành ở mọi miền của đất nước qua nhiều thời kỳ. Có thể nói, hơn 200 năm qua, Truyện Kiều vẫn không ngừng mời gọi tâm trí của không biết bao nhiêu bậc thức giả văn hay chữ tốt trong việc hiểu, diễn giải, phân tích một cách tường tận nhất những “lời quê chắp nhặt” của Nguyễn Du!
Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) là nhà báo, nhà văn, dịch giả, học giả có đóng góp lớn, quan trọng đối với đời sống văn chương, báo chí, học thuật Việt Nam đầu thế kỷ XX. Trong sự nghiệp đồ sộ của mình, ông dành nhiều tâm huyết cho Truyện Kiều, coi đây là một tác phẩm tinh túy cần được phổ biến rộng rãi trong xã hội hiện đại.
Tranh của họa sỹ Nguyễn Tư Nghiêm in trong sách, bối cảnh Kiều gặp Kim Trọng
Tranh minh họa “Thúy Kiều” trong bản in năm 1923 - bản dịch của học giả Nguyễn Văn Vĩnh, nay được in lại
Ấn bản “Kim Vân Kiều” năm 2025 của Nhã Nam được tái bản dựa trên bản “Kim Vân Kiều” do Nguyễn Văn Vĩnh dịch, chú dẫn các điển tích ra chữ quốc ngữ, in lần thứ 07 năm 1923 của Hiệu Ích Ký (Hà Nội). Bản dịch và chú giải “Kim Vân Kiều” của Nguyễn Văn Vĩnh, qua nhiều năm, được in có lẽ đến cả vạn bản, được yêu thích bởi lối phiên âm sáng rõ, cùng hệ thống chú giải uyên bác nhưng tiết chế, giúp độc giả quốc ngữ cảm nhận đúng tài năng, nghệ thuật thơ của Nguyễn Du. Có thể thấy mức độ phổ biến của nó cũng không hề thua kém bản dịch và chú giải Kiều được bạn đọc ngày nay biết đến nhiều hơn, là bản “Truyện Thúy Kiều” của Bùi Kỷ và Trần Trọng Kim.
Ấn bản “Kim Vân Kiều” năm 2025 của Nhã Nam còn giới thiệu bộ tranh Kiều gồm 26 bức chưa từng công bố của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm (1922–2016). Là một trong những gương mặt lớn của mỹ thuật Việt Nam hiện đại, Nguyễn Tư Nghiêm đã dành nhiều năm sáng tác tranh Kiều, xem đây như một không gian để đối thoại giữa truyền thống nghệ thuật, tinh thần hiện đại và ngôn ngữ tạo hình đậm cá tính cá nhân, từ đó mang đến cho công chúng cách “đọc Kiều bằng hình ảnh” đầy sáng tạo và độc đáo.
Một số tranh Kiều trong bộ 26 tranh cùa danh họa Nguyễn Tư Nghiêm được triển lãm tại buổi tọa đàm
Theo Họa sỹ Lương Xuân Đoàn, điểm nổi bật trong tranh Kiều của Nguyễn Tư Nghiêm là không đi theo lối minh họa trực tiếp cốt truyện, mà khai thác chiều sâu tâm lý, tính cách và cảm xúc của mỗi nhân vật, tình huống, sự việc trong Truyện Kiều. Công chúng và giới phê bình mỹ thuật cho rằng phong cách hội họa của Nguyễn Tư Nghiêm, mà tranh Kiều là minh chứng điển hình, được định hình từ sự khai thác vốn nghệ thuật truyền thống của dân tộc, kết nối quá khứ với hiện đại, hòa quyện với kỹ thuật tạo hình của châu Âu. Nguyễn Tư Nghiêm cũng được đánh giá cao ở khả năng biểu đạt những mỹ cảm, tính cách, văn hóa, tâm hồn con người Việt Nam trong tranh.
Việc công bố những tác phẩm tranh Kiều này trong ấn bản “Kim Vân Kiều” năm 2025 của Nhã Nam cho phép bạn đọc tiếp cận Truyện Kiều từ những cảm xúc và góc nhìn rất riêng của họa sĩ tài danh Nguyễn Tư Nghiêm. Các tác phẩm được vẽ trên nhiều chất liệu, như giấy dó, bột màu, sơn dầu…
Theo GS Trần Đình Sử, “Kim Vân Kiều” do Nguyễn Văn Vĩnh dịch ra quốc ngữ là một trong những bản Kiều sớm và quan trọng, giúp bạn đọc hôm nay hiểu rõ hơn tiến trình hiện đại hóa văn học Việt Nam, cũng như vai trò của các trí thức buổi giao thời trong việc phổ biến chữ quốc ngữ, kiến tạo tinh thần yêu chuộng vốn cổ văn học, ngôn ngữ nước nhà.
Một số tranh Kiều trong bộ 26 tranh cùa danh họa Nguyễn Tư Nghiêm được triển lãm tại buổi tọa đàm
“Kim Vân Kiều” ấn bản đặc biệt năm 2025 của Nhã Nam sẽ giúp bạn đọc biết thêm một phần sự nghiệp, đóng góp của học giả Nguyễn Văn Vĩnh và có cơ hội đọc lại, thưởng thức sâu hơn ấn bản Kiều chữ quốc ngữ ra đời cách đây hơn 100 năm.
Nguyễn Du, Nguyễn Văn Vĩnh, Nguyễn Tư Nghiêm, những bậc tài hoa, tinh anh nước nhà, cùng trở lại, khiến chúng ta càng thêm trân quý tiền nhân và càng thấy Truyện Kiều là tác phẩm nói mãi không cùng, không thể kết thúc.
Các tác phẩm tranh Kiều của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm được trưng bày trong buổi tọa đàm ra mắt sách