Ở Federation Square, quảng trường trung tâm thành phố, tôi đã gặp nhiều mảng khối đứng bên nhau, nhiều không gian chen vai ngả nghiêng thủ thỉ, và rất nhiều những mảnh ghép được “nằm” bên nhau như thế. Các khái niệm quen nghe trong kiến trúc như mặt bằng, mặt đứng hay mặt cắt trở nên khó nắm bắt ở đây, bởi Federation Square là một dạng cơ thể sống, được tạo tác và chuyển động theo những cung bậc của vật liệu. Đâu đó từng mảng kẽm xám đầy chất công nghiệp được liên kết với đá granite hồng bởi hệ khung tam giác vuông, xen lẫn với kính và thép khiến Federation Square trở nên đa nghĩa trong mắt mọi người, gọi là tranh ghép tường cũng được, hay tấm vải khổng lồ chằng chịt đường may nét cắt cũng chẳng sao, miễn là đủ chỗ cho những dòng hợp lưu văn hóa luôn tuôn chảy, hợp rồi tan.
.jpg)
.jpg)
Không chỉ ghép mảnh trong chi tiết kiến trúc, tổng thể của Federation Square cũng là những mảnh ghép sinh động và hài hòa trong bức tranh cảnh quan của khu trung tâm
Khi tôi còn du ngoạn thế giới qua… những trang báo, hình ảnh các công trình đương đại như Federation Square tuy lạ mắt nhưng sao vẫn có cái gì đó… không thích, trông như xộc xệch, hay là thế giới đã chán chê công trình chuẩn mực rồi nên muốn ngọ nguậy chút chăng? Đến khi đặt những bước chân ngỡ ngàng lên quảng trường lát hàng trăm ngàn viên đá sa thạch nhiều màu sắc, hay khi đi trong lòng của Federation Square, tôi mới bắt đầu hiểu rằng đây là sáng tạo một cách không hề ngẫu hứng chút nào. Thái độ cẩn trọng khi gia giảm liều lượng và tìm tỷ lệ thích hợp của những mảng vật liệu chính là xây dựng văn hóa nhận thức cho người sử dụng. Duyên cớ để chọn vẻ thâm trầm của đá hay nét trong trẻo của kính luôn rõ ràng và minh bạch, không chạy theo trào lưu hay lợi nhuận trước mắt. Những vật liệu địa phương được hiểu và sử dụng theo hai nghĩa là khai thác tại địa phương và được chấp nhận tại địa phương, được người thiết kế “nhìn trước ngó sau” một cách đầy toan tính, nên nhanh chóng hòa nhập vào cảnh quan chung, xen kẽ giữa những cao - thấp, mới - cũ của kiến trúc khu trung tâm đầy yếu tố lịch sử này.
.jpg)
.jpg)
Những nhịp dọc - ngang mạnh mẽ của cấu trúc tam giác nằm cạnh nhau, lọc nắng giúp cảnh quan trở nên lung linh hơn
Linh hoạt trong cách bố cục, đa dạng trong loại vật liệu… nhưng mọi thứ có vẻ phức tạp lại trở nên đơn giản nhờ tính thống nhất và đồng bộ. Khai thác hiệu quả các khoảng trống giúp quảng trường luôn sống dộng và kết nối tốt với cư dân
Những không gian công cộng được sử dụng cho yếu tố thư giãn, biểu diễn nghệ thuật đường phố khá phong phú
Cấu trúc như dòng kẻ, vật liệu là nốt nhạc, không thể tách rời nhau mà cùng nhau thăng hoa đã giúp cho “bản hòa tấu” Federation Square trở nên vững chãi mà vẫn đầy ngẫu hứng bay bổng. Các vật liệu thô mộc như đá và gỗ tôn vinh nét xưa và coi trọng thiên nhiên. Còn vật liệu tinh xảo như thép và kính thì nổi bật dáng hiện đại và đề cao công nghệ. Khi tất cả hòa trộn, mọi thứ có vẻ phức tạp bỗng trở nên đơn giản nhờ tính thống nhất, ghép mảnh nhưng không hề chắp vá. Giống như khi ta đứng dưới những tàn cây, nắng xiên chếch rải hoa trên người và mặt đất, nắng xoay chuyển thành những nhịp dọc ngang nhảy múa không ngừng và nắng khúc xạ tạo những ảo ảnh mông lung. Khéo dùng vật liệu thì ánh sáng và không gian đều được nâng niu, đẹp hơn, và cũng trở thành một loại vật liệu khác, ghép lại với nhau, chuyển động và mới mẻ cùng nhau mỗi ngày.
(*) Trong bài hát Nhớ mùa thu Hà Nội (Trịnh Công Sơn) có câu: “Hà Nội mùa thu, cây cơm nguội vàng, cây bàng lá đỏ, nằm kề bên nhau, phố xưa nhà cổ, mái ngói thâm nâu…”.
Những cao - thấp, mới - cũ của kiến trúc khu trung tâm trở nên mới mẻ và ấn tượng khi soi bóng trong tấm gương đa diện này
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 147