KTS Hồ Lê Phương-Tôi như có duyên với nhà “nhỏ”

16/9/2020 - Chuyên đề
Tác giả: Bài Hy Hưng ảnh Thụy Vũ

“Nghề kiến trúc là một nghệ thuật sáng tạo, nhưng phải sáng tạo theo một hợp đồng kinh tế cụ thể. Tôi bán món hàng đặc biệt bởi nó là thiết kế một ngôi nhà. Còn người mua phải bỏ ra khoản tiền lớn cho một sản phẩm mà họ chưa được nhìn thấy cụ thể”. KTS Hồ Lê Phương đã tâm sự như thế về chuyện nghề của mình.

 
KTS Hồ Lê Phương, sinh năm 1958, tốt nghiệp kiến trúc sư năm 1981 tại Đại học kiến trúc TP.HCM
 
1. Tôi ra trường năm 1981. Lúc mới đi làm, tôi có cảm giác mình “vô duyên” với những công trình lớn. Thực ra nói là không làm thì cũng không đúng. Tôi cũng tham gia vào vài công trình gọi là lớn do quy mô của nó. Có điều phải nói thẳng là tôi không ưng ý với nó. Bây giờ, đôi khi đi qua một công trình nào đó do mình thiết kế nhưng không dám “khoe” hoặc miễn cưỡng thừa nhận nó là “đứa con của mình”. Vì sao ư? Vì có nhiều điều mình mong muốn mà không làm được. Tôi đã gặp những chủ đầu tư không làm hết trách nhiệm của họ. Họ cũng vậy thì mình làm sao? Có tâm lý coi thường nhà nhỏ, coi thường công trình quy mô nhỏ. Ai cũng nghĩ phải làm cái gì đó “hoành tráng” thì mới “oai”. Bài ra trường thường là những cái “hoành tráng” như vậy. Tâm lý lấy “khối lượng” thay “chất lượng” bây giờ chưa phải đã hết. Tôi cũng không thoát khỏi cái tâm lý chung ấy.
Bù lại phần “vô duyên” với công trình lớn, tôi như có duyên với nhà “nhỏ”. Có duyên thì nên phận. Nói theo chuyên môn, người chủ của các công trình nhà ở riêng lẻ là người đầu tư không chuyên nghiệp, người quản lý không chuyên nghiệp. Nhưng bù lại, họ xây nhà bằng đồng tiền mồ hôi nước mắt của chính mình nên họ có trách nhiệm với căn nhà. Họ để ý đến từng tiểu tiết. Đó là thách thức nhưng cũng là niềm vui của người làm nghề.
Đa số khách hàng của tôi hài lòng khi ở trong căn nhà do tôi thiết kế. Có lẽ đó cũng là cái duyên của tôi. Với tôi, câu nói “tôi hài lòng khi sống trong nhà” của chủ nhà là lời khen có giá trị hơn nhiều lần câu nói “nhà tôi ai đi qua cũng khen đẹp”!
Nghề này có cái khó là anh phải bán cái mà người ta chưa biết, thậm chí còn rất khó hình dung một cách cụ thể. Lúc thoả thuận với nhau thì đã biết cái nhà nó ra sao đâu. Tiền thiết kế phí đã trả gần hết mà vẫn chưa thấy sản phẩm. Cái khó nữa là số tiền bỏ vào một căn nhà luôn luôn là lớn, rất lớn đối với một gia đình. Ví như mua cái xe hơi, số tiền lớn nhưng cái xe đã thành hình. Anh có thể lên xe, nổ máy, chạy thử một vòng. Còn ngôi nhà thì không thể làm như vậy được. Vì vậy, làm kiến trúc sư là một nghề đòi hỏi rất nhiều ở việc tạo niềm tin, sự thông cảm với khách hàng. Và tôi thấy việc đó phù hợp với mình. Nó tự nhiên như chuyện tôi mê vẽ từ hồi nhỏ.
 
 
Biệt thự do KTS Hồ Lê Phương thiết kế
 
2. Hồi học tiểu học, nhà tôi ở cư xá Kiến Thiết gần nhà thờ Ba Chuông. Gần nhà có một anh học kiến trúc. Tôi sang xem và ngay lập tức bị hút hồn vào cái bản vẽ anh căng trên giá. Về nhà, tôi lấy giấy bút kỳ cạch vẽ lại. Thấy trên đồng tiền hồi đó có hình Dinh Độc Lập, tôi cũng lấy giấy ra đồ và vẽ. Đến lúc mua được cuốn sách về hoạ kỹ thuật, tôi say mê đọc và học được thế nào là bình diện, trắc diện, chính diện. Thành phố giải phóng lúc tôi đang học lớp 11.
Tôi mải mê tham gia sinh hoạt đoàn ở phường nhưng vẫn không quên cái mộng học kiến trúc. Hè năm 1976, tôi xin nghỉ sinh hoạt một tuần để tập trung vẽ tĩnh vật “luyện thi” (hồi đó không có các trung tâm luyện thì như bây giờ). Rồi tôi đậu Đại học Kiến trúc... Trong những môn học ở trường, tôi thấm thía nhất một môn mà tôi thất bại: môn thiết kế nhanh. Đại để, bài học đó yêu cầu phải trình bày ý tưởng một công trình trong khoảng thời gian giới hạn là 8 tiếng. Lúc đầu tôi chỉ dám suy nghĩ 2 tiếng, còn lại phải dành đến 6 tiếng để vẽ. Việc vẽ mất nhiều thời gian vì kỹ năng của tôi chưa được tốt. Có người giỏi hơn thì dành 4 tiếng để suy nghĩ vì họ có thể vẽ trong 4 tiếng là xong. Đặc biệt, có một kiến trúc sư đàn anh chỉ cần vẽ trong 1 tiếng là xong. Còn lại, anh dành đến 7 tiếng để tìm tòi, suy nghĩ giải pháp cho thật “chín”. Học theo anh, tôi đã dành nhiều thời gian để đầu tư cho việc nâng cao kỹ năng, giảm thời gian cho việc vẽ để dành thời gian cho tư duy, tìm giải pháp. Tấm gương của người đàn anh đó đã giúp tôi rất nhiều trong việc hành nghề sau này.
 
Biệt thự có hồ bơi, công trình nhà ở riêng lẻ tại quận 2
 
Bản vẽ phối cảnh một cao ốc văn phòng do KTS Hồ Lê Phương chủ trì thiết kế
 
3. Một lần tôi chỉ có chừng hơn hai tiếng đồng hồ cho việc dựng một mặt đứng để làm việc với chủ nhà. Tôi đắn đo với một loại vật liệu mà tôi dùng lần đầu. Chính trong thời điểm đó, tôi đã tìm ra giải pháp xử lý chung cho những trường hợp tương tự. Tôi luôn cho rằng phải đặt mình vào vị trí của người ở để xử lý vấn đề. Đây là bài toán khó mà nhiệm vụ của mình là phải tìm cho được lời giải. Ngôi nhà cho cư dân đô thị hiện nay tuy phải thiết kế riêng cho từng người nhưng chắc chắn là có mẫu số chung. Vấn đề là phải hiểu được mẫu số chung đó, phải nắm bắt được tâm lý và nhu cầu của khách hàng để đưa ra giải pháp phù hợp cho họ. Chẳng hạn như làm một căn bếp, tôi phải đặt mình vào hoàn cảnh chủ nhà cùng những thói quen nấu nướng, sinh hoạt của họ trong hoàn cảnh cụ thể để đưa ra thiết kế.
Tôi tin là những người đã từng xây nhà sẽ thấm thía thế nào là căn nhà hợp với mình. Riêng về lời khuyên cho người mới xây nhà lần đầu - theo yêu cầu của báo KT&ĐS - kinh nghiệm của tôi là đừng bó buộc mình với ý nghĩ phải xây một cái gì đó có tính “bất biến”, “vĩnh cửu” để chủ nhà có thể bình tĩnh hơn trong việc xem xét các giải pháp thiết kế, đầu tư.
Nhu cầu về nhà ở của người tiêu dùng thời gian hơn 10 năm qua đã gia tăng nhanh cả về số lượng và chất lượng. Từ chỗ cần “mặt tiền” đẹp đến chỗ “mặt tiền” là đương nhiên, nội thất trong nhà đẹp là yêu cầu. Bây giờ chủ nhà không ai còn phủ nhận vai trò của người kiến trúc sư trong thiết kế. Họ không chỉ cần một chỗ ở theo nghĩa đơn giản mà họ cần một căn nhà đẹp, tiên lợi để làm tiền đề cho việc tạo dựng một tổ ấm và tận hưởng cuộc sống của mình.
Đó là thách thức cho kiến trúc sư. Thách thức nằm ở chỗ: hôm nay tôi bán được hàng, nhưng điều đó không đảm bảo là ngày mai tôi tiếp tục bán được hàng. Tôi cũng phải làm mới mình để đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của khách hàng.
 
Chung cư 961 Hậu Giang. dù “vô duyên” với công trình lớn song KTS vẫn có những công trình coi “tạm được”
 
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 14 (tháng 6.2007)

Các tin khác