Bà nghĩ, chắc sợ mấy con gà đi bươi mấy cái tràng tiêu đang phơi ngoài sân gạch tàu. Bà ngồi dậy, quơ cái nón lá đội đầu, ra sân thò tay quơ mớ tiêu trong tràng cho nó khô đều. Nắng từ đỉnh đầu rọi thẳng xuống, mồ hôi bắt đầu rịn ra ướt cái áo túi màu xanh đen bà Năm đang mặc. Cái lưng bà đã còng hơn từ 1 năm trước sau trận mổ ruột thừa. Sau trận đó, để giải thích cho cái dáng khòm quá đỗi của mẹ, anh nghĩ chắc do vết mổ của mẹ còn đau. Từ từ vết mổ lành, mẹ sẽ thẳng lưng trở lại. Nhưng không, ở trong nhà nhìn ra dáng mẹ ngồi, tròn ủm vì cái lưng còng xuống chứ không phải do mẹ anh mập lên, anh thấy bồi hồi, một cảm giác không thể gọi tên.
Trở tiêu xong, bà Năm vô bậc thềm nhà ngồi ngó ra. Tay quạt liên tục bằng cái nón lá đã bắt đầu rách bìa. Chị ra ngồi xuống với bà. Hai mẹ con không nói gì. Ngoài sân nóng rực cái nắng miền nhiệt đới. Chói chang và huy hoàng, và cả mùi thơm nữa. Nắng nhà chồng chị là nắng thơm. Chị nhớ có lần đã thì thầm nói với anh như thế khi cầm cái áo bà già chồng lên đi giặt lúc chị mới về làm dâu.
Chị giặt áo cho mẹ chồng như thế chỉ một hai lần. Sau đó bà Năm không cho chị làm nữa đơn giản vì bà rất cưng con cháu. Cái gì làm được thì bà tự làm. Ngay cả cái việc trở tiêu, sai anh ra làm cũng được chứ đâu khó gì, nhưng bà quen rồi, nhớ chừng thì bà ra nắng ngồi phơi lưng một chút. Mấy ngàn cái chút như thế đã giúp bà nuôi một bầy con đi học đàng hoàng. Từ mấy thớt tiêu quanh nhà, không biết đã bao triệu hạt tiêu khô đen khô trắng trong tay bà ra đi. Bà Năm cưới chị cho anh cũng nhờ hạt tiêu. Tiêu đỏ bà lặt ra để riêng rồi chà xát cho tróc vỏ. Phơi khô loại này thành tiêu sọ, giá luôn cao hơn tiêu đen. Cực dữ lắm, nhưng bà không nề hà. Miễn sao có tiền lo cho anh em của anh.
Chị cầm bàn tay bà lên, động tác giống như đang xem chỉ tay cho bà dù chị chẳng biết gì về thuật xem tướng số cả. Một bàn tay thô ráp, kẽ móng đen thui vì nhựa tiêu bám vào. Thật khó khăn vì lo sợ, chị nói: Sau bữa nay, lâu lắm con mới về thăm má nữa nhen má. Má nhớ giữ gìn sức khỏe. Chuyện hái tiêu hay làm cỏ, má nhớ sai chú út hoặc mấy đứa nhỏ làm nhen. Mồ hôi trên lưng bà Năm khô dần, đóng thành một vệt trắng trên lưng áo màu xanh đen…
Bà Năm ngơ ngác nhìn chị, ủa sao con? kỳ này tụi bây làm gì mà đứa nào cũng lạ lùng khó hiểu vậy.? Anh đang đứng tần ngần phía sau hai người phụ nữ quan trọng nhứt đời mình. Anh cũng ấp úng, không nói được là không nói được.
Chiều đó, họ chở nhau đi về Sài Gòn. Đứa con gái nhỏ của họ thưa bà nội xong thì leo lên xe ngồi kẹp giữa ba mẹ nó. Tuần sau, họ ra tòa nhận quyết định ly hôn. Không tốn một giọt nước mắt, bởi đây là một màn kịch. Một trong hai người sẽ lấy Việt kiều. Hoặc thậm chí nếu được, cả hai sẽ kết hôn với Việt kiều rồi đi. Đi khỏi, đi cho cuộc sống đỡ bế tắc hơn. Việc đoàn tụ, sẽ diễn ra bên kia đại dương.
Xưa nay nhân định thắng thiên cũng nhiều. Nhưng rất tiếc, anh chị lại thuộc về số… không nhiều. Chuyện kết hôn giả với Việt kiều coi vậy mà khó. Bằng lý do rất gì và này nọ. Cả hai đều không thể bay đi bằng một hợp đồng hôn nhân. Có sao đâu, thì mình vẫn cứ là vợ chồng, vẫn cứ là một gia đình đó thôi. Hôn thú chỉ là hôn thú, một tờ giấy chứng nhận thôi mà…
Như chưa hề có cuộc chia ly, (và rõ ràng là chưa hề có cuộc chia ly) sáu tháng sau chị về lại quê cùng anh thăm mẹ. Bà Năm làm như không biết gì, chỉ giải thích đơn giản với hàng xóm láng giềng là tụi nó bận đi diễn, tụi nó đắt sô còn con bé thì bận học. Bà Năm không thể biết, mỗi tuần anh có 3 suất hát ở phòng trà, thời gian còn lại anh đi… đá gà. Bà Năm không thể biết, một mình chị đi làm MC cố định cho một phòng trà, thì rất khó để trang trải chi phí… Sự khó khăn tài chính cộng với hàng trăm lý do khác đã khiến hai người quyết định ly hôn và dự định kết hôn giả. Dù chuyện kết hôn giả không thành công nhưng thời gian đã mỗi ngày tô đậm thêm những lý do ấy. Ngày ly hôn thật của họ rồi cũng đến.
Ba năm sau, không cần thủ tục pháp lý gì, vì chuyện ấy đã được họ làm từ trước trong một tâm thế rất thoải mái. Chị lấy một người ngoại quốc, lấy thật và đi thật. Lần cuối chị về quê thăm bà Năm, bà đã bắt đầu lẫn, thậm chí không nhận ra chị là con dâu. Vài người nói thật may, tụi nó bỏ nhau khi bà Năm đã bắt đầu nhạt nhòa ranh giới giữa quên và nhớ. Chứ nếu bà còn minh mẫn, chắc bà sẽ rất đau lòng.
Là họ nhìn bề mặt vấn đề mà nói như vậy. Thực ra bà Năm đã có dự cảm từ lâu lắm rồi. Sự rung cảm thuộc về nữ tính trong lần chị nắm bàn tay bà dặn dò đã mách bảo hết. Tại bà Năm không nói, bà không biết nói sao cho thuyết phục mà thôi. Hôn thú không phải chỉ là tờ giấy. Nó có sự thiêng liêng của riêng mình. Bà Năm đã đau lòng từ đó đến nay…
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 161