"Dọc mùng cũng như người, người cũng như dọc mùng, dù gặp khó khăn vẫn phải vươn lên để sống một cuộc sống có ích, sống tốt cho mình, cho người”
Hoạt động nghệ thuật tại một tỉnh miền Đông Bắc là Tuyên Quang, họa sĩ trẻ Dương Xuân Quyền từng gây chú ý trên họa đàn những năm trở lại đây về các đề tài tình yêu đồng giới. Riêng với thiên nhiên, hoa lá… Quyền vẽ cũng rất nhiều, nhưng để lại dấu ấn, hẳn là đề tài dọc mùng - loại rau cỏ phổ thông, không mấy giá trị nếu so với những loài rau khác. Nói về câu chuyện gắn bó với dọc mùng, Dương Xuân Quyền chia sẻ: “Do đặc tính lại hay mọc ở các vùng ẩm thấp, thậm chí là nhơ bẩn, cằn cỗi và là thức ăn phần nhiều cho gia súc, giá trị không cao nên dọc mùng không được chú ý. Tôi sinh ra lớn lên ở miền quê, nên hình ảnh dọc mùng dù sao cũng thành quen thuộc, chỉ có điều khi càng quan sát loài cây này, tôi thấy ở đó một vẻ đẹp hấp dẫn, cả về tạo hình, màu sắc, lẫn cái nết của cây, và quyết định dùng hình ảnh dọc mùng để đưa vào hội họa”.
Ở lối dụng màu, Dương Xuân Quyền vẫn chọn màu xanh đặc trưng của dọc mùng từ thiên nhiên làm chủ đạo, kỹ thuật thể hiện được họa sĩ tập trung khai thác vào chi tiết, đường nét giống với kỹ thuật khắc gỗ - cũng là một thế mạnh được họa sĩ quen dùng. Nếu những đường bệ, múp míp đậm tính phồn thực, triển nở của phần thân dọc mùng tạo nên từ các mảng màu theo kỹ thuật hội họa, thì ở phần gân lá chi li, mép lá, sống lá… được diễn đạt chi tiết, sắc nét cũng bằng nét cọ nhưng gần với kỹ thuật khắc gỗ. Chính sự kết hợp các thủ pháp đa dạng ấy, tạo cho hình ảnh dọc mùng thực sự sống động. Quyền bảo thêm: “Tôi muốn nhân cách hóa dọc mùng, tạo cho nó hình ảnh như con người, nhưng là con người mang vẻ đẹp toàn vẹn”.
Đúng thật, nhìn tranh của Quyền, không có những gồ ghề, khù khoằm, gai góc, vất vả mà tổng thể chỉ là những dịu dàng, thanh thoát, toát lên vẻ đẹp của niềm đam mê, “vẽ vì thích, vì yêu” như họa sĩ từng giãi bày. Lý giải cho vẻ đẹp của dọc mùng trên toan, Quyền bảo: “Dọc mùng sống trong thiên nhiên, do không được coi trọng nên thường chỉ phát triển ở những nơi không mấy ai quan tâm, lá - thân lại yếu đuối, mong manh nên thường bị mưa gió dập tơi tả. Tôi loại đi những khiếm khuyết ấy, đưa vào tranh tối đa vẻ đẹp của dọc mùng, cũng là để gửi gắm chút tinh thần, cũng như cuộc đời con người dẫu có xuất phát từ nơi khó khăn, gian khổ, bị vùi dập, nhưng nếu vẫn quyết tâm, nỗ lực, rồi cũng sẽ vượt qua tất cả để tỏa sáng”.
“Nhìn cây trong tranh sẽ ra người, nhìn người ra cây, và tôi muốn cuộc sống của tôi, của mọi người luôn tươi đẹp”
“Dọc mùng tuy sinh trưởng nơi thấp hèn, nhưng vẫn đơm hoa, tô điểm phong phú thêm cho nét đẹp cuộc đời”
Theo Kiến Trúc & Đời Sống số 193