Phối cảnh Cung Thiếu nhi TP.HCM
Cũng cần nói thêm, ngôi nhà 169 Nam Kỳ Khởi Nghĩa được chính quyền thành phố giao cho thiếu nhi năm 1976 trước kia là Dinh Phó tổng thống chính quyền Sài Gòn cũ và nay là một phần của quần thể Nhà Văn hóa Thiếu nhi nằm trọn trong ô phố giới hạn bởi các đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa - Tú Xương - Lê Quý Đôn - Võ Thị Sáu thuộc phường Xuân Hòa, TP.HCM. Khu quẩn thể này được hình thành năm 2015, khi TP.HCM Cung thỉnh tượng đài “Bác Hồ với thiếu nhi” từ trước UBND TP.HCM về đây. Trong khu quần thể đó có công trình Nhà Văn hóa Thiếu nhi cũng do KTS Nguyễn Trường Lưu thiết kế và đã đạt Giải Vàng Kiến trúc Xanh 2018, Giải Bạc Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia 2018.
Phối cảnh về đêm của Cung Thiếu nhi TP.HCM nhìn từ Hồ trung tâm
Thực tế, từ trước thời điểm hoàn thành quần thể Nhà Văn hóa Thiếu nhi, TP.HCM đã có chủ trương xây Cung Thiếu nhi mới với quy mô lớn, hiện đại. Năm 2003, Sasaki Associates (Hoa Kỳ) đã thắng giải cuộc thi ý tưởng quy hoạch và được giao lập quy hoạch chi tiết 1/2.000 khu đô thị mới Thủ Thiêm. Công trình Cung Thiếu nhi TP.HCM đã xuất hiện trong quy hoạch này.
“Dưới góc độ chuyên môn, tôi cho rằng Sasaki đã chọn vị trí có thể nói là đẹp nhất trong khu đô thị mới Thủ Thiêm làm Cung Thiếu nhi”, KTS Nguyễn Trường Lưu phát biểu với KT&ĐS.
Cung Thiếu nhi có 2 mặt tiền là đại lộ Mai Chí Thọ và Nguyễn Cơ Thạch, hai mặt còn lại tiếp cận Hồ trung tâm. Theo góc nhìn từ tượng Trần Hưng Đạo nhìn sang thì Cung Thiếu nhi là điểm kết thúc thị giác kéo từ Quảng trường Mê Linh xuyên suốt Quảng trường Trung tâm Thủ Thiêm (xem hình vẽ 1 và 2).
Hình vẽ 1
Hình vẽ 2
Sau khi có chủ trương, theo đúng quy định hiện hành, TP.HCM tổ chức thi thiết kế. Có hai phương án vào vòng trong, được hội đồng góp ý nâng cấp bổ sung với thời gian chỉnh sửa kéo dài cả năm, cuối cùng đồ án của KTS Nguyễn Trường Lưu được phê duyệt. Việc tiến hành thủ tục xây dựng sau đó phải ngưng do gặp dịch Covid. Sau khi hết dịch thì thành phố cho phép tiến hành các thủ tục và nay mới khởi công.
Việc hình thành Cung Thiếu nhi thành phố có thể diễn đạt ngắn gọn như vậy nhưng với người thiết kế, đó là cả một quá trình đầu tư công sức, trí tuệ với rất nhiều công việc.
KTS Nguyễn Trường Lưu cho biết, ông cũng chịu áp lực với trách nhiệm “phải làm những gì tốt nhất cho thiếu nhi”. Ông bắt đầu công việc bằng cách đi tham quan, học hỏi ở các nhà thiếu nhi, các địa điểm sinh hoạt dành cho thiếu nhi ở trong và ngoài nước, đồng thời trao đổi với nhiều chuyên gia trong các lĩnh vực hoạt động giáo dục, nghệ thuật, thể dục - thể thao...
Hình vẽ 3 - Phối cảnh Cung Thiếu nhi TP.HCM
Về nhiệm vụ thiết kế, Cung Thiếu nhi gồm một tầng hầm và 10 tầng nổi với tổng diện tích sàn hơn 38.000 mét vuông, tầng hầm bố trí bãi xe, khán phòng đa năng, sân khấu, kho, phòng kỹ thuật và khu vệ sinh. Tầng trệt là sảnh sinh hoạt, khán phòng đa năng, nhà thể thao hơn 1.000 chỗ, không gian triển lãm - sự kiện, khu ăn uống và kỹ thuật. Các tầng trên lần lượt bố trí 6 rạp chiếu phim, thư viện, bể bơi, phòng STEM - robot - mỹ thuật ứng dụng, lớp võ thuật - cờ vua, phòng nhạc - thu âm - điêu khắc, khoa thẩm mỹ nghệ thuật - múa - thời trang - kịch - nhào lộn, không gian giao lưu văn học - trải nghiệm vũ trụ, khu trưng bày mô hình Thủ Thiêm. Công trình được kỳ vọng tạo không gian rộng rãi, đa chức năng cho thiếu nhi thành phố học tập, vui chơi và sinh hoạt. KTS Nguyễn Trường Lưu lưu ý, thay vì làm khán phòng sân khấu lớn với quy mô hàng ngàn chỗ, ông chia ra thành nhiều khán phòng quy mô nhỏ với một cái 650, một cái 300, một cái 250 chỗ thì phù hợp hơn với quy mô và đối tượng hoạt động.
Thiếu nhi là đối tượng chính của thiết kế. KTS Nguyễn Trường Lưu lấy một thí dụ, độ tuổi thiếu nhi là các em thuộc lứa từ 6 đến 14 tuổi, chiều cao thực tế có thể từ 0,9m đến 1,7m thậm chí là 1,8m. Rạp hát và rạp chiếu phim dành cho các em phải thiết kế ghế lệch, độ dốc phải lớn hơn bình thường để khi mua vé ngẫu nhiên, trẻ thấp hơn ngồi phía sau cũng không bị cản trở tầm nhìn.
Hình vẽ 4 - Phối cảnh tổng thể Cung Thiếu nhi TP.HCM
Về kiến trúc, KTS Nguyễn Trường Lưu lý giải, khu trung tâm đô thị mới Thủ Thiêm là nơi tập trung nhiều cao ốc hình khối. Vì vậy ông đã chọn giải pháp sử dụng đường cong mềm mại cho Cung Thiếu nhi để làm điểm nhấn nổi bật cho công trình. Cả khối tháp và khối đế của công trình được bao bọc bởi lớp vỏ bọc có bán kính thay đổi liên tục tạo ra các đường cong uyển chuyển (xem hình 3 và 4). Nếu ở Nhà Văn hóa Thiếu nhi trên đường Lê Quý Đôn, đường cong khối nhà bên ngoài mềm mại nhưng bên trong chia thành các lớp theo hình vuông thì ở đây, các không gian lớp học cũng được làm cong mềm mại, uyển chuyển (hình vẽ 5 và 6). Lớp vỏ bọc được dùng sơn trắng có chức năng vừa tạo dáng vừa ngăn bức xạ nhiệt. Hướng nắng, hướng gió được tính toán, vận dụng để có thể tiết kiệm năng lượng trong và tiện lợi trong sử dụng (hình vẽ 7). “Các tiêu chuẩn của kiến trúc xanh được vận dụng tối đa trong thiết kế”, KTS Nguyễn Trường Lưu nói. Còn nhớ, trong một hội thảo về kiến trúc xanh diễn ra ở Hội Kiến trúc sư TP.HCM từ vài năm trước, có một số ý kiến cho cho rằng công trình sử dụng ngân sách nhà nước rất khó áp dụng kiến trúc xanh vì kinh phí ít và thủ tục rườm rà. KTS Nguyễn Trường Lưu đã chứng minh vẫn làm được bằng thực tế từ những công trình cụ thể của ông.
Hình vẽ 5 - Phối cảnh nội thất thư viện
Hình vẽ 6 - Phối cảnh nội thất lớp hội họa - điêu khắc
Thêm một công trình lớn được khởi công vào cuối năm 2025 - năm ông tròn 70 tuổi, KTS Nguyễn Trường Lưu chia sẻ niềm vui của người làm nghề khi nhắc lại vị trí vàng của Cung Thiếu nhi rất tiện lợi cho phụ huynh đưa con em đến sinh hoạt khi các tuyến metro hoàn thành. Đồng thời, Cung Thiếu nhi cũng là điểm tham quan thuận lợi cho du khách dùng giao thông thủy ở Hồ trung tâm kết nối với sông Sài Gòn.
Dự kiến đến cuối năm 2028, thiếu nhi thành phố sẽ có thêm một điểm đến hấp dẫn để học tập, sinh hoạt, vui chơi giải trí đẹp, hiện đại, phù hợp với lứa tuổi, xứng đáng với kỳ vọng “dành những gì tốt nhất cho thiếu nhi”.
Hình vẽ 7 - Phối cảnh sân trong Cung Thiếu nhi TP.HCM
THEO KIẾN TRÚC & ĐỜI SỐNG SỐ XUÂN 2026