Thân gỗ hồn sơn 2

 

 

 

 

 

 

Theo tài liệu thống kê của gần một thập niên qua đã cho chúng ta thấy xu hướng sử dụng gỗ trên thế giới ngày càng gia tăng mà điển hình là tại Hoa Kỳ. Điều này bắt nguồn từ sự nhận thức của con người về ô nhiễm môi trường dẫn đến khuynh hướng thiết kế và xây dựng theo kiến trúc xanh, bởi trong tất cả các loại vật liệu xây dựng thì gỗ được xem là thân thiện môi trường hơn sắt, kính, nhôm và đá. 
Theo thông tin của CNN & Bloomberg vào thượng tuần tháng 8 vừa qua cho biết: thế giới đang có nhiều công trình cao ốc xây dựng bằng gỗ như tại thủ đô Stockholm của Thụy Điển có một tòa nhà gỗ 34 tầng đang triển khai xây dựng. Công ty PLP Architecture cũng vừa giới thiệu bảng thiết kế cho một dự án 100 tầng sẽ xây bằng gỗ tại London, Anh. Đã từ lâu, công ty SOM (Skidmore, Owings & Merrill), một trong những công ty thiết kế lớn của Hoa Kỳ đã có chương trình Timber Tower Research Project chuyên thiết kế các dự án nhà cao tầng sử dụng vật liệu chính là gỗ hay ứng dụng các công nghệ gỗ như CLT - Cross Laminated Timber, TCC - Timber Concrete Composite, LVL - Laminated Vaneer Lumber…

 

Tổng quan về gỗ
Gỗ được chia thành hai loại: 
1. Gỗ mềm có lá kim, nhọn như gỗ thông, bách hương, gỗ đỏ...
2. Gỗ cứng có lá tán rộng, đổi màu theo mùa như gỗ sồi, tần bì, anh đào...
Ngày nay, ngành gỗ Việt đang có nhiều cơ hội nhưng cũng có lắm thách thức, nhất là trong bối cảnh gia nhập vào nền kinh tế toàn cầu, bởi khi xuất khẩu các sản phẩm đồ gỗ vào thị trường EU thì bắt buộc chúng ta phải tuân thủ các quy định như Chương trình hành động tăng cường thực thi luật lâm nghiệp, quản lý rừng và thương mại lâm sản – FLEGT  hay quy luật Lacey khi chúng ta xuất các sản phẩm gỗ vào thị trường Mỹ. Những mong lộ trình TPP sớm thực hiện để chúng ta hưởng được thêm nhiều quyền lợi.
Theo số liệu của HAWA, năm 2015 Việt Nam đạt doanh số xuất khẩu gỗ lên đến 6,9 tỷ USD; đứng thứ 4 chỉ sau Ý Đại Lợi, Đức & Trung Quốc. Thị trường xuất khẩu lớn nhất của chúng ta là Hoa Kỳ chiếm tỉ lệ gần 40%. Về nguyên liệu, chúng ta chủ yếu nhập gỗ từ các nước lân bang như Cam Bốt, Lào, Trung Quốc, kế đến là Tân Tây Lan và Hoa Kỳ.

 

 

 

 

 

A. Năm (5) khu vực gỗ của Hoa Kỳ
Người ta có thể chia Hoa Kỳ thành năm khu vực: phía Tây (1), phía Bắc (2), phía Nam (3), Trung tâm (4) và Ap-pa-lat (5). Nhờ vào nguồn lâm sản dồi dào mà ngành công nghiệp gỗ Hoa Kỳ luôn giữ vị trí hàng đầu trên thế giới. Khi nói về rừng của Hoa Kỳ, người ta không thể bỏ qua 49 công viên quốc gia nằm trong 5 khu vực phát triển rừng cây gỗ cứng ở Hoa Kỳ. Rừng và công viên lâu đời trong khu vực phía Tây (1) của Hoa Kỳ là Yellowstone thuộc tiểu bang WYOMING. Kế đến là Redwood thuộc mạn Bắc của tiểu bang California, nơi có các loại tùng, bách mà thân cây cao như các tòa nhà chọc trời ở New York. Từ Redwood xuôi Nam để đến rừng và công viên quốc gia Yosemite, nơi có những loài cây củ tùng già mà tuổi thọ lên đến 3.800 năm tuổi với chu vi hơn 28m nên phải từ 12- 15 người lớn mới ôm tròn hết thân cây.

 

B. Năm (5) điều cần biết về gỗ
1. Mục đích 
Sử dụng gỗ cho nội thất hay ngoại thất, mặt đứng hay mặt sàn; núi đồi hay ven biển. 
Sử dụng gỗ cho Siding (vách), Decking (sân sàn), Furniture (nội thất), Cabinet (tủ bếp) hay những thứ khác…
Đây là những câu hỏi căn bản, phân rõ việc sử dụng loại gỗ nào cho đúng công năng để lựa gỗ đã áp dụng phương pháp khử tẩy hóa chất (chemical treatment) theo mức độ sao cho phù hợp. Song song với đó, việc hoàn thiện để tôn lên vẻ đẹp của vân gỗ, tạo độ bóng, nhuộm màu sắc cho hài hòa như thổi hồn vào gỗ.
2. Khử tẩy
Sơ lược vài điểm chính của quy trình khử tẩy:
Sau khi sấy gỗ mà độ ẩm còn lại trong khoảng 12% thì việc ngâm, tẩm, khử tẩy hóa chất với các phương pháp H1, H2, H3 là để khắc phục và bảo quản chống lại sâu bọ, mối mọt, rêu mốc. Nếu đồ gỗ dùng ngoài trời hay chôn xuống đất, ngâm dưới sông hay biển thì phải áp dụng đến H4, H5 & H6.
3. Stain/thẩm thấu & Paint/sơn
Công năng chính của Stain/Paint là tạo màu, chống thấm & chống UV. Tùy vào công nghệ đặc chế ra Stain/Paint mà nó có thể lắp đầy những phần rỗng của bề mặt gỗ, tạo sự liên kết chặt chẽ trong cấu trúc của gỗ. 
3.1. Thẩm thấu trong suốt (Clear): Trong Stain không có tinh màu. Nó che lắp vân gỗ trong khoảng 5-10%.
3.2. Thẩm thấu trong ngà (Translucent): Trong Stain có tinh màu. Nó che lắp vân gỗ lên đến 15-20%. Tùy thuộc vào tinh màu ở dạng nhỏ (Dye) hay ở dạng lớn (Pigment).
3.3. Thẩm thấu bán trong suốt (Semi-Transparent): Trong Stain có tinh màu và có 10% sơn. Nó che lắp vân gỗ lên đến 50%
3.4. Thẩm thấu bán phủ (Semi – Solid): Trong Stain có 30% sơn. Nó che lắp vân gỗ lên đến 75%. 
3.5. Sơn/Paint: Tạo màng, che lắp hết vân gỗ.
4. Hoàn thiện
Muốn gỗ có được màu sắc như ý, thể hiện độ sâu, độ bóng như mong muốn, có độ cứng để chống mài mòn… thì tất cả đều tùy thuộc vào những nhóm sản phẩm được gọi là Shellac, Lacquer, Polyurethane...   
4.1, Shellac là tinh dầu lấy được từ một loại bọ cái. Nó có màu vàng cam, màu nâu đỏ hay nâu đậm. Màu sắc của Shellac thay đổi theo vụ mùa thu hoạch, khu vực địa lý, và đặc biệt là loại cây mà con bọ cái này sinh sống. Shellac có độ bóng rất cao, khó dặm vá, không phủ loại khác lên được. Giá thành của Shellac khá đắt nên người ta thường sử dụng để phủ lên các nhạc cụ đắt tiền như Violon, Piano.…
4.2. Lacquer được tinh chế từ nhựa của một số cây hiếm quý lâu đời mà đặc biệt là trong các khu rừng nhiệt đới bao gồm Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản, Thái Lan và Việt Nam. Do vậy, những sản phẩm thủ công mỹ nghệ thường được phủ lên một lớp Lacquer trông bóng loáng và tuyệt đẹp mà chúng ta thường thấy từ đồ gia dụng, các vật trưng bày, trang trí cho đến nữ trang. Lacquer có thể pha chế để tạo độ bóng khác nhau từ thấp đến cao.
 4.3. Polyurethane (PU) được đặc chế từ những nhiên liệu hóa thạch. PU có 2 loại – Stain & Paint, cả gốc nước lẫn gốc dầu. Nội thất & ngoại thất. 
Thương hiệu gỗ lâu đời Varathane là một trong hàng chục công ty mà Rust-Oleum sở hữu. Năm 1958, Varathane đã giới thiệu dòng PU đầu tiên đến với thị trường Hoa Kỳ.
Phủ một lớp Polyurethane sẽ tạo cho bề mặt cứng, chống UV tốt. PU có nhiều tính năng ưu việt hơn Shellac & Lacquer mà chúng ta sẽ tìm hiểu qua bảng so sánh. PU gốc dầu thường hay nứt, ngả vàng, nhưng PU gốc nước lại khắc phục được các vấn nạn trên.
5. Thi công
Quy trình thi công cho gỗ là khá phức tạp. Do đó, chúng ta cần phải quan tâm để có được hiệu quả tối ưu, bởi gỗ không như bê-tông, nhựa hay sắt. Do mỗi loại gỗ có sự thẩm thấu khác nhau. Đó là chưa nói đến trong gỗ còn có độ ẩm và nhựa gỗ. Người ta cần dùng đúng dụng cụ, thi công đúng cách, kiểm tra sớ gỗ thật kỹ để khi nhuộm màu không bị đậm nhạt khác nhau.

 

 

 

 

 

C. Năm (5) dòng sơn tiêu biểu
Trong những năm gần đây khi có cơ hội tiếp xúc với các thành viên HAWA, chúng tôi bắt đầu quan tâm nhiều về những sản phẩm sơn cho gỗ. Cùng với đó chúng tôi lại là nhà phân phối cho nhiều hãng sơn Mỹ như Kelly-Moore, Modern Masters, Rainguard và Rust-Oleum. Riêng Rust-Oleum, họ đang sở hữu hơn 30 hãng sơn mà trong đó có đến 10 hãng sơn chuyên sản xuất sơn cho gỗ. 
Từ những ưu điểm trên, chúng tôi đã khai thác các thế mạnh của từng hãng sơn để cho ra một hệ thống sơn gỗ gốc nước dựa vào: 
* Modern Masters có Glaze tạo được độ sâu. 
* Kelly-Moore với biết bao dòng sơn chống nhựa gỗ, làm nền, phủ màu, đặc biệt là dòng Kel-Thane PU gốc nước, một thành phần và trong suốt. Kel-Thane có độ cứng như epoxy nên rất phù hợp cho sàn, mặt bàn, tủ bếp để chống trầy xước. Nó có độ bóng từ nhẹ/satin cho đến thật bóng/high gloss.
* Với công nghệ Micro/Nano thì Rainguard lại có những dòng Stain chống thấm, chống UV như Waterproofer và Micro Seal. Chúng tôi đã cùng với họ đặc chế những sản phẩm này ra cô đặc (concentration) chỉ riêng cho thị trường Việt Nam. Với hóa chất cô đặc này, quý vị chỉ cần hòa thêm nước khi sử dụng. Bằng cách này, chúng ta đã tiết kiệm chi phí vận chuyển, bao bì và chi phí lưu kho nên các sản phẩm Waterproofer và Micro Seal concentration này có giá thành rất tốt. (Mọi thắc mắc có thể liên lạc về số điện thoại 08.7300.6045 * 101 & 301 hay vào website: www.pmkm.vn để biết thêm chi tiết).  
Điều đáng nói là tất cả những dòng Stain/Paint for Wood của chúng tôi đều là gốc nước thân thiện với môi trường. Thật phấn khởi là trong thời gian qua, nhiều gia chủ, CĐT, giới KTS/NTK ngày càng quan tâm nhiều về điều này, bởi sử dụng sơn dầu hay xăng thơm thì ngoài việc gây ô nhiễm đến môi trường, nó còn tác hại trực tiếp đến sức khỏe của người thi công và người sử dụng.

 

 

 

 

 

 

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 124