Nhanh chậm

 

Tùng đã mấy chục năm cầm máy, vào nam ra bắc, đi đông đi tây hết phim này đến phim khác. Tùng phân trần:  Tớ cũng bắt đầu thấy mỏi, tóc đã bạc, cơ đã chùng, nhanh mãi rồi, giờ cũng muốn chậm. Tôi trêu Tùng: cậu thấy mỏi nên treo xe máy lên, đạp xe đạp cho đỡ mỏi là đúng rồi, chung thủy (với xe máy) mãi cũng oải lắm. Tùng khoe: mình mua được sáu xe đạp rồi, mỗi hôm đạp một chiếc, mỗi hôm chậm một kiểu cho đỡ nhàm. Tôi bảo: sống chậm thế nào chứ, sống chậm như cậu thì sang quá. Thấy tôi ăn chuyện, Tùng tiết lộ: trong sáu xe thì có hai chiếc Ferrari. Tôi há hốc mồm, xe đạp mà Tùng cũng đạp hàng hiệu thì anh em đuổi sao kịp? Hôm nào cậu dẫn mình đi, mua giúp một cái tàm tạm thôi, mình còn ngổn ngang nhiều việc, thử chậm xem sao. Tùng kể phong trào quay về xe đạp, bỏ nhanh về chậm bắt đầu ở Hà Nội, bắt đầu ở giới nghệ sĩ, bên truyền hình có giám đốc Trịnh Lê Văn, bên nhiếp ảnh có Trần Quốc Khanh, bên xưởng phim có nhà quay phim trẻ Lý Thái Dũng, sau khi vất vả với lao động nghệ thuật trong phim Cánh Đồng Bất Tận, Dũng tự thưởng cho mình một cái xe đạp địa hình của hãng BMW. Đạo diễn Thanh Vân, quay phim Nguyễn Đức Việt nghe nói cũng đang thu xếp một vài việc để nhập hội xe đạp. Thấy bạn nào còn lưỡng lự Tùng thường động viên: không cần bán xe máy, cứ chân trong chân ngoài, lúc xe máy, lúc xe đạp cũng được. Tôi nhất trí ngay: nên hai chân như một. Tử vi của mình năm nay có cách “ mã ngộ Tràng sinh”, mai Tùng đưa tôi đi tậu xe đạp nhé.
Phần lớn mọi người bị cuốn theo nhịp của thời hiện đại, lúc thì người đuổi theo việc, lúc thì việc đuổi theo người, chẳng dứt ra được, lúc nào cũng gấp gáp, lúc nào cũng thấy thiếu thời gian chẳng khi nào ngưng nghỉ. Ấy thế nhưng trường hợp của anh Quang bạn tôi thì ngược hẳn lại. Quang tốt nghiệp Nhạc viện, ngành trống, tốt nghiệp ra trường về giàn nhạc giao hưởng. Quang vốn là người nhanh nhẹn hoạt bát nhưng chả hiểu ra sao, ngày càng lề mề, ngày càng đi nhẹ nói khẽ, ngày càng từ tốn đến mức hơi từ tốn quá. Quang sống chậm hơi sớm, thậm chí người như Quang, lấy vợ không quá khó nhưng cũng chậm. Về sau tìm hiểu rõ ngọn ngành thì mới vỡ òa ra là thế này. Dàn nhạc giao hưởng nơi Quang công tác, hồi đó mỗi năm chỉ được tập để biễu diễn hai lần, mỗi lần hai tối ở Nhá hát lớn, mỗi tối khoảng hai tiếng. Mà ví dụ một bản giao hưởng hoặc một concerto gì đó phần trống đâu có nhiều, có phải gõ từ đầu chí cuối như nhạc Rock đâu, thường thì chỉ được vung dùi lên vài lần. Tóm lại cả năm chỉ bận bịu, chỉ “làm việc” có mấy buổi, mỗi buổi cũng chỉ tùng một cái, túng một cái rồi lại thôi, lại nghỉ ngơi. Nghỉ ngơi đến mụ cả người. Làm nghề giữ nhịp, làm nhịp, làm tiết tấu nhưng lại là tiết tấu chậm nên Quang cứ chậm dần đều lúc nào không hay. Ấy là chưa kể dàn nhạc giao hưởng là môi trường kinh điển, phần lớn là người già, họ sống theo chuẩn mực, nghiêm túc, chín chắn và chậm, có lẽ điều đó cũng ảnh hưởng ít nhiều đến Quang. Thêm điều nữa là trong không gian hạn hẹp đó, chọn lọc đó, quan hệ của Quang cũng bị bó lại hoặc rất ít quan hệ nên chuyện lập gia đình cũng bị chậm là đương nhiên. Thế rồi một ngày, Quang quyết dứt áo ra đi, xin thôi việc khỏi dàn nhạc giao hưởng, thôi sống chậm để lao ra ngoài sống một cuộc sống nhanh hơn, nhịp điệu sôi động hơn. Quang thuê cửa hàng, kinh doanh đàn sáo, xênh phách. Vốn là một người năng động nên Quang hòa nhập nhanh, giao du rộng….rồi lấy vợ, đẻ con. Bây giờ gặp Quang khó hơn trườc vì anh ấy bận tối mắt, tối mũi. Chả biết Quang có tiếc nuối những năm tháng khi còm làm ở dàn nhạc giao hưởng không?

 

Người thay chân Quang là Nam, cậu ấy cũng bị cảnh ngộ sống chậm kéo đi nhưng dỡ hơn Quang, Nam sáng kiến rủ rê các tay trống cự phách của Hà Nội lập ban Gõ Group để ít nhất được bận hơn. Thỉnh thoàng Nam đi gõ cho các ban rock ở các bar nên nhịp sống cũng bớt trì trệ phần nào, cũng sống nhanh hơn, sôi động hơn.
Tối hôm qua, trên đường Âu Cơ, thấy nhiếp ảnh gia Xuân Bình đang cắm đấu cắm cổ phóng xe đạp, một chiếc Giant đỏ chót. Tôi vù ga đuổi mãi mới kịp. Tôi gạ Bình gia nhập ban Sống chậm của Vũ Đức Tùng, Bình vừa thở vừa nói: Tôi đi xe đạp để tập thể dục, giảm cân, giữ sức khỏe, giữ hạnh phúc gia đình chứ có ý định đi chậm, sống chậm gì đâu. Nói xong Bình lại nhổm mông lướt luôn. Tôi nói với theo: hay là tôi giới thiệu Bình với nhóm Sống khỏe, Sống xanh nhé.
Họa sỹ Lưu, bạn tôi, mọi người hay gọi là Lưu mải chơi, theo truyền thuyết, cái nick name này xuất phát từ chuyện: năm 1977 trên đường từ nhà đi bộ ra phố mua mấy đồng cà pháo, Lưu gặp bạn đang ra ga Hàng Cỏ vào Sài Gòn công tác, tay bạn rủ rê thế nào mà Lưu quên mua cà, đi Sài Gòn luôn và đi một mạch ba tháng mới về. Lưu mải chơi từ trẻ đến tận năm 60 tuổi. Tất nhiên không phải không làm, không vẽ gì nhưng chơi là chính, bận rộn vì chơi. Sinh nhật thượng thọ xong, Lưu quyết định thôi chơi, sống chậm hẳn lại, Lưu mua hai xe đạp. Sáng sớm, hai vợ chồng đánh thức nhau dậy sớm cùng đạp mấy vòng dạo phố, cà phê ăn sáng rồi về, Lưu vẽ một mạch đến chiều tối. Mỗi năm một lần, Lưu lên tít tận Sapa ở mấy tháng để tĩnh, để vẽ, để chậm, để cân bằng lại. Tuần trước Lưu gọi điện mời tôi đến xem tranh, tôi bất ngờ, một nhà tranh. Tôi bảo: cho dù anh không đi ô tô, xe máy, chỉ đạp xe đạp cho chậm, cho dù anh đã lánh xa đời sống đô thị tấp nập nhưng với số lượng tranh thế này, sức làm việc hăng thế này thì vẫn phải không là sống chậm, anh chỉ chuyển từ chơi nhanh sang sống nhanh, vẽ nhanh thôi. Em sẽ đổi tên anh từ Lưu mải chơi sang Lưu mải vẽ nhé!
Trong giới họa sĩ, Đào Hải Phong là người có thâm niên đi xe đạp lâu nhất, đã gần ba năm. Phong không phải như Vũ Đức Tùng, bỏ lối sống gấp, đi xe đạp để đi chậm, sống chậm. Phong cũng không phải người sống chậm chuyển sang sống nhanh. Phong là người giữ được nhịp sống đều. Phong đi xe đạp để được nhẩn nha nhàn tản để sống nhiều hơn. Phong kể, trời rét, tối tối đạp xe đạp lượn qua góc đường Hàng Bạc cắt Mã Mây ngửi thấy mùi khoai nướng, ngô nướng ở vỉa hè rất thú. Tôi bảo Phong: đêm nào đi chơi về khuya, cậu đạp xe chầm chậm qua cửa nhà tớ, tớ thèm được nghe tiếng líp xe đạp lạch cạch để nhớ Hà Nội ngày trước. Một Hà Nội yên tĩnh, an lành và thanh thản chứ không ồn ào náo nhiệt, gấp gáp, vội vã và xô bồ như hiện nay. Cuộc sống bây giờ nhanh hơn, làm được nhiều hơn, kiếm được nhiều tiền hơn, khá giả hơn trước nhưng có vẻ như người ta lại đang sống ít đi thì phải. 

 

 

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống , số 56-57