Hoạ sĩ Thành Chương: Người của muôn năm cũ

 

 

 

Chính vì thế mà một đứa bé như tôi… coi trời bằng vung! Lúc nào cũng muốn mình là nhất, chơi với bạn cũng thích là người cầm đầu, là thủ lĩnh. Tôi rất liều lĩnh, nghịch ngợm quá mức, nên thường bị đòn no. Để có một con quay to và chắc, tôi đã cưa cả một cái chân gỗ lim chiếc bàn cổ của cha, bị đánh đòn nên thân. Nhưng bị đánh đòn vào ngày mùng một tết thì quả là… oan trái. Thế mà trong đời, tôi bị bố đánh đòn vào ngày mùng một đúng… ba lần!
Lần thứ nhất, vì muốn những quả pháo của mình phải nổ to nhất, tôi lén sang nhà hàng xóm hong pháo cho khô để tiếng nổ được ngon lành. Ai ngờ làm vỡ nồi cá kho, bị bà hàng xóm réo cả nhà ra chửi. Ông Kim Lân, bố tôi, nghe hàng xóm chửi đúng mùng một tết, đã vác roi quất tôi tơi bời. Lần thứ hai, để chứng tỏ mình là thủ lĩnh… chịu chơi, tôi đã cầm đầu cả đám lau nhau đi chơi qua đêm không về. Đúng sáng mùng một tết, khi vừa rón rén bước vô nhà, đã thấy cụ Kim Lân vác roi chờ sẵn. Tết năm sau, bạn bè đều chúc tôi: “Hãy ngoan ngoãn nhé, để đừng bị ăn đòn!”. Tôi cũng quyết tâm lắm. Không đi chơi, không bày trò, đêm ba mươi tôi lên giường ngủ sớm, sáng mùng một dậy giúp mẹ làm cơm, rất ngoan hiền. Ai ngờ đang nhảy chân sáo vui vẻ mang chai nước mắm cho mẹ, bị trượt chân té cái rầm! Chai nước mắm bố tôi đã cất công mang từ khu Bốn khói lửa về, dành dụm mãi đến ngày mùng một tết mới mang ra thưởng thức… vỡ tan tành. Mẹ tôi vừa xót của, vừa sợ xúi quẩy, cứ la mắng tôi hoài. Cụ ông nghe giận quá, cho một trận đòn nên thân. Nhưng lần này tôi uất ghê lắm. Vì tôi nghĩ mình bị đòn oan. Tôi nghĩ bố mẹ chẳng ai hiểu mình, tôi hận đời, và quyết chí… bỏ nhà ra đi.
Gom góp của nả quý nhất gồm một đống bi ve, mấy khẩu súng cao su ra chôn phía sau nhà, tôi ra đi, nước mắt hai hàng. Bình thường chẳng bao giờ tôi khóc. Tôi đi mãi, đi mãi, lên hồ Hoàn Kiếm. Sáng mùng một tết ở đây vắng hoe, tôi lăn ra ngủ. Đến chiều thì bụng đói, cổ khát. Trèo lên cây ngóng về đường Bà Triệu xem có ai đi tìm mình để có cớ mà về, chẳng thấy tăm hơi. May sao đúng lúc đó, gặp bác Bùi Xuân Phái. Thấy tôi mặt mày thất thần, ông vừa cất tiếng hỏi vì sao cháu lại ở đây? Thế là tôi oà khóc nức nở kể cho bác nghe mình đã bị đòn oan như thế nào. Bác ôm tôi vào lòng và đích thân đưa về nhà… Kỷ niệm ấy mỗi lần nhắc đến làm tôi nhớ các cụ, nhớ ông Phái, nhớ biết bao nhiêu là thứ… Mỗi lần nhớ bố, điều tôi day dứt mãi là đã không giữ được ngôi nhà số 6 Hạ Hồi, nơi đã cất giữ bao nhiêu kỷ niệm thủa ấu thơ…
Dù là người giàu hay người nghèo, mỗi lần tết đến trong nhà đều có mâm ngũ quả. Không chỉ với tôi, mâm ngũ quả là cốt lõi tâm linh văn hoá Việt trong những ngày Tết, mang nhiều ý nghĩa, ngũ sắc, ngũ phúc, ngũ hành, ngũ vị… Nhưng có một loại quả tôi thích nhất, đó là quả phật thủ. Hương vị kín đáo, màu sắc thanh tao, hình dáng đẹp như búp tay của Phật. Phật thủ bao giờ cũng được bày riêng một đĩa. Với tôi, quả  phật thủ đầy bí ẩn, quyền năng, giúp mình sáng tạo nghệ thuật. Loài hoa mà tôi thích nhất, chưa thể yên tâm nếu trong nhà chưa có một cành đào ưng ý. Tìm được một cành đào đẹp quả rất công phu. Năm nào cũng vậy, tôi cùng đám bạn thường rủ nhau lên Sơn La, Lạng Sơn, Mộc Châu mua đào. Tôi là người của muôn năm cũ… Một tục lệ bất di bất dịch là tôi luôn cúng giao thừa ngoài trời, với một nghi lễ thiêng liêng, để đón năm mới đến. Tôi tuổi Tý, sinh giờ Tý, tháng Tý, nên bao giờ cũng khai bút vào giờ Tý. Đó là giờ hoàng đạo của tôi. Tết đối với tôi là tết của gia đạo, của tri âm. Từ khi có Phủ, năm nào tôi cũng rủ bạn bè về mổ lợn, gói bánh chưng. Đại gia đình con cái vợ chồng quây quần trong không khí chuẩn bị tết dường như đã mất đi trong cơn lốc thị trường, cái gì cũng là đồ làm sẵn… Tôi vui, bạn bè vui, trẻ con cũng được vui, vì sống lại không khí truyền thống đó…
Đến tuổi này rồi, mỗi lần tết đến, buồn nhiều hơn vui. Cái man mác cứ quyện vào mình. Thời gian còn ít quá, nhìn các con còn nhỏ, lòng mình cứ lặng đi… Rồi còn bao mong ước sáng tạo dở dang…, tâm tư lắm. Phủ còn đó với bao cổ vật mà nếu mình mất đi thì vợ con đâu có ai biết về nó. Phải làm sao lên hồ sơ niên đại, lai lịch cho từng cổ vật. Chuyện đó thì chỉ có mình làm, rất công phu. Tôi mong cho mình có nhiều thời gian hơn để lo cho tương lai của con cái. Đó là điều khiến tôi nặng lòng nhất. 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống, số 68-69