Họa sĩ Đào Tuấn – Open Studio: “Đi bộ lên trời” - Khi không gian xưởng vẽ trở thành một hệ sinh thái sống

24/7/2026 8:00 - Bạn đọc

Tác giả: Kiến trúc & Đời sống - OME

Khi họa sĩ Đào Tuấn tỉnh lại sau 15 ngày hôn mê sâu do một tai nạn nghiêm trọng, bạn bè anh vừa mừng vừa trêu: "Suốt 15 ngày ấy, ông đi đâu?". Anh mỉm cười trả lời nhỏ nhẹ: "Đi bộ lên trời". Câu nói đùa hóm hỉnh tưởng như vô tri ấy hóa ra lại là ranh giới mong manh giữa cõi sống và cõi chết mà anh vừa bước qua. Đằng sau biến cố sinh tử ấy là sự ra đời của cuộc trưng bày nghệ thuật đặc biệt mang tên "Đi bộ lên trời" – nơi người nghệ sĩ đối thoại với những đứt gãy của số phận để tìm lại bản ngã thuần khiết của mình.

Không còn ranh giới rõ ràng giữa nơi làm việc và nơi trưng bày, Open Studio “Đi bộ lên trời” tại Up Space (1353 Phạm Hùng nối dài, khu dân cư T30, Bình Hưng, Bình Chánh, TP.HCM), đặt ra một cách nhìn khác về không gian nghệ thuật. Ở đó, tranh không chỉ treo trên tường, mà lan vào toàn bộ cấu trúc không gian; còn người xem không đứng ngoài, mà bước vào một hệ sinh thái nơi cơ thể, ký ức và vật liệu cùng tồn tại trong một trạng thái mở.

Trong những năm gần đây, mô hình Open Studio dần xuất hiện nhiều hơn tại TP.HCM, nhưng phần lớn vẫn dừng lại ở việc “mở cửa xưởng vẽ”. Với “Đi bộ lên trời”, không gian Up Space cho thấy một cách tiếp cận khác: Biến xưởng vẽ thành một cấu trúc trải nghiệm.

Không gian không còn trung tính

Thông thường, không gian trưng bày được thiết kế để “biến mất”, nhường chỗ cho tác phẩm. Nhưng tại Up Space, điều này không còn đúng.

Không gian ở đây có sự hiện diện rõ ràng. Ánh sáng, bề mặt tường, cách bố trí – tất cả đều tham gia vào cách người xem tiếp cận tranh.

Các tác phẩm của Đào Tuấn không đứng riêng lẻ, mà liên kết với nhau thành một dòng chảy. Người xem không nhìn từng bức, mà di chuyển trong một hệ liên tục.

Một điểm đáng chú ý là cách không gian được tổ chức gần với trạng thái “đang sống”. Không có cảm giác hoàn thiện tuyệt đối. Không có sự sắp đặt quá trật tự. Thay vào đó là một trạng thái mở, nơi các yếu tố vẫn đang vận động.

Điều này khiến Up Space không giống một gallery, mà giống một cơ thể – nơi các bộ phận liên tục thay đổi. Và trong cơ thể đó, tranh của Tuấn không phải là vật trang trí, mà là các “cơ quan” đang hoạt động.

Trong tranh, người xem có thể nhận ra sự hiện diện của nhiều lớp vật liệu: sơn mài, màu, bề mặt thô. Những lớp này không được xử lý để trở nên “mượt”, mà giữ lại dấu vết. Chính các dấu vết này tạo nên chiều sâu cho tác phẩm.

Ở góc độ không gian, điều này tạo ra một sự tương tác thú vị: bề mặt tranh và bề mặt không gian đối thoại với nhau.

Chuyển động của người xem

Không gian Open Studio buộc người xem phải di chuyển. Không có một điểm nhìn cố định. Không có một “trung tâm” rõ ràng. Người xem phải tự tìm đường, tự thiết lập mối quan hệ với tác phẩm.

Điều này gần với cách con người trải nghiệm một môi trường sống hơn là một phòng trưng bày. Một cách tiếp cận cần thiết, trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, các không gian nghệ thuật thường bị chuẩn hóa, “an toàn hóa”. Những mô hình như Up Space mở ra một khả năng khác.

Không gian không chỉ là nơi chứa tác phẩm, mà là một phần của tác phẩm. Và khi đó, trải nghiệm nghệ thuật không còn dừng ở thị giác, mà mở rộng ra toàn bộ cảm nhận của người xem.

“Đi bộ lên trời” không chỉ là câu chuyện của một họa sĩ sau biến cố. Nó là một thử nghiệm về cách nghệ thuật tồn tại trong không gian. Một không gian không cố hoàn hảo. Một cơ thể không còn nguyên vẹn. Nhưng chính từ đó, một dạng sống khác xuất hiện.