Cái ban công bé tí nhà bạn có chừng tám giò lan và chừng ấy chậu cây nhỏ không phải lan như là cẩm cù, mười giờ, bướm đêm, nghệ, gừng, hương thảo, húng chanh vân vân. Mỗi em đều có một kỷ niệm riêng khi bạn có chúng và nhất thiết là, nếu nó chết, bạn sẽ rất đau lòng. Đã từng có năm, chiều ba mươi tết, bạn đã không chịu nổi, lấy xe gắn máy chạy một mạch từ quê xuống lại nhà Sài Gòn để tưới cây. Chỉ để tưới cây, không phải vì một mục đích nào chính đáng hơn để báo với ông ba. Lần đó, bạn thấy ông ba có vẻ bực bởi bạn đã để mẹ một mình loay hoay trong gian bếp nhỏ ngày ba mươi tết. Có năm, bạn giao chìa khóa cho một cô bạn thân nhà gần đấy cứ hai ngày qua nhà tưới cây giúp một lần. Sau đó thì không nhờ được nữa bởi vì cô bạn ấy sau một cái tết ở lại Sài Gòn buồn hơn cổ nghĩ, cổ đã ra tuyên bố là chừng nào không còn một người thân ở quê, cổ mới ở lại Sài Gòn như vậy nữa.
Hai mươi năm sống trong căn hộ này, là 20 lần phải nghĩ cách cho đám cỏ cây nhà mình sống tốt dầu mình có rời đi gần chục ngày. Có khi thành công, có khi phải hy sinh một hai em. Em nào yếu quá hoặc thuộc loài quá háu nước thì không qua được. Ngày đầu năm nào bước chân vào nhà, bạn cũng sẽ bước ngay ra ban công để gặp tụi nó, rồi vội vàng vặn nước tưới đẫm… Vừa tưới vừa nghĩ về những mất mát trong đời. Làm ơn đừng cười, vì tánh bạn vốn như vậy, hơi lố phải không, chỉ là một hai cái chậu cây bé nhỏ chết khô thôi mà. Nhưng không thay đổi được, dù là người hay là vật, đã đến và gắn bó với bạn một thời gian ngắn thôi, não bạn đã in trí rằng chúng cũng là người thân. Và mất mát ấy, luôn làm bạn thấy buồn bã, khó chịu. Có năm, bốn chậu hương thảo chết một lượt. Bạn tiếc thương đến mức tức giận. Hai tay ve vuốt liên tục đám lá hương thảo để tìm thêm chút thơm tho cuối cùng, bạn lẩm nhẩm: Ít ra tụi bây cũng phải biết thương tao, cố gắng đến sức lực cuối cùng chờ tao về chứ. Dầu gì tao cũng đã chăm sóc tụi bây tận tình một thời gian dài, sao lại rời bỏ dễ dàng như vậy…
Hôm nay, nhìn tán bông giấy đang đỏ hồng gần nửa không gian ban công nhà mình, bạn hốt nhiên nhận ra bài học mà cây cỏ đã vô tình hay hữu ý dạy mình.
Cái cây bông giấy ấy là quà lưu niệm của một anh đồng nghiệp cũ khi bạn đổi chỗ làm. Gần 20 năm nay, mỗi khi nhìn thấy nó, bạn luôn thấy ấm áp vì đã có một người bạn nghĩ tới mình thuần túy như một người biết yêu cây cỏ. Quà của anh ấy là một gốc bông giấy khỏe mạnh, màu hoa như bạn đã từng thích thú chỉ trỏ trước đó. Nó thật khác với những lời chúc có cánh bọc bên trong một mớ kim nhọn mang tên sân si dành cho mình lúc chia tay như những người khác.
Cây bông giấy suốt năm không ra hoa, vì bạn tưới nó mỗi ngày. Nó cứ xanh ngằn ngặt lá và lá. Bạn quan tâm tới nó đơn giản như là trân trọng một tình cảm quý của người tặng mà thôi. Bạn quên mất rằng, cây bông giấy cũng đã gần 20 lần suýt bỏ bạn mà đi như cái đám hương thảo trẻ người non dạ kia. Trong những ngày vắng bạn, nó đã âm thầm héo rũ, âm thầm rụng sạch lá. Rồi chờ bạn quay trở lại Sài Gòn, sau năm bữa tưới tắm đầy đủ, thì bừng lên những nụ hoa bé tí hồng non. Đến rằm thì hoa rộ, hoa thắm màu của sức mạnh nội tại. Của sự bền lòng cùng nhau vượt qua những trở ngại. Cây bông giấy đã không bỏ bạn vì vài ngày bạn bỏ bê mà nó hiểu bạn đã tận tụy với nó một thời gian dài hơn như thế…
Ngẫm về cây, sẽ thấy nhân sinh. Nhân sinh cũng chứa đựng biết bao ấm áp lẫn bẽ bàng như thế. Chỉ cần hiểu thôi, hiểu để chấp nhận.
Bạn không thể đòi hỏi ai cũng bền lòng với bạn như thể bông giấy. Hoặc như bướm đêm, tưởng chừng như toàn bộ đã chết hẳn sau 10 ngày vắng nước, bạn cắt bỏ hết đám lá khô bên trên, rồi tưới vào chậu 1 ca nước mỗi ngày. Chắc chắn sẽ có một đợt mầm lá hình tim vươn lên, như chưa hề có cuộc chia ly. Vì bản chất giống loài, sự sống còn của nó được quyết định từ những thứ nằm ẩn trong đất, như là chính trong tim bạn vậy…
Bao nhiêu năm trồng cây ở ban công, chúng đã dạy bạn rất nhiều điều nhưng vì chúng không biết nói nên bài học bạn lĩnh hội hơi chậm một chút. Không sao, chậm còn hơn không. Từ nay về sau, bạn sẽ chọn loài cây nào có sức mạnh nội tại, có khát vọng được ở lại cùng bạn để vui cùng bạn. Bạn sẽ không chọn chúng, vì một màu hoa hay vì một hương lá nữa đâu.
À, để tránh phải chia tay đó mà.
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 166