Tôn bay, mối nguy hiểm trong bão
Các nhà xưởng ngã đổ ở khu công nghiệp . Khu nhà hàng Đảo Xanh lợp tôn chữ U bị bay hết mái
Ngồi xem tivi thấy cảnh bão đau lòng ở Quảng Nam - Đà Nẵng, nhiều người buột miệng: Sao kính vỡ nhiều thế? Sao tôn bay nhiều thế? Sao cùng ở trong vùng tâm bão mà có căn nhà bị vỡ kính, có căn không? Dường như Xangsane đã thổi tung mọi thứ làm lộ ra một lỗ hổng trong xây dựng nhà cửa ở đây! Cơn bão Xangsane đã đi qua nhưng còn những "Xangsane" khác. Liệu có cách nào có thể hạn chế thiệt hại về nhà cửa cho người dân sống trong vùng thường xuyên chịu bão?
Bão Xangsane
Mấy ngày sau cơn bão tan, xe gắn máy ở Đà Nẵng bị lủng bánh vô số kể. Một số vì đinh nhưng số nhiều hơn là do các mảnh thuỷ tinh rơi vãi đầy trên các con phố, nhất là các con phố có các công trình lớn, mặt tiền phủ kín những lớp kính trắng, xanh, vàng, nâu... Mảnh vụn thuỷ tinh ăn vào lốp sẽ nhanh chóng cắt rách lốp và ruột. Ngồi đợi vá xe bên đường bất chợt nghĩ: Sao tấm lợp ở mình dễ bị bay thế nhỉ? Siêu thị Metro đấy, gió lớn quá, phần mái che có diện tích quá lớn, không chịu nổi sức gió chứ Metro có chịu bay tấm tôn nào đâu? Phần nhà xưởng, nhà kho của nó mới kiên cố làm sao? Sẽ có kiến trúc sư nào nghiên cứu sự chịu đựng gió bão của Metro Đà Nẵng không? Trong khi đó, trên khu công nghiệp, các nhà xưởng ngã đổ, bay tôn la liệt. Nhà sách Đà Nẵng trên đường Bạch Đằng, tài sản lớn là thế mà không một tấm tôn nào còn lại. Ngoài chuyện gió quá lớn liệu có vấn đề gì về vật liệu, kết cấu? Nhân dịp này, ngành kiến trúc xây dựng có nên bàn đến một lần hay không?
Và chuyện mặt tiền phủ kính cũng là một điều đáng để bàn đến. Sức chịu của kính trước sức gió không phải là quá tệ như đã thể hiện trong cơn bão nhưng chính các loại khung nhôm không sít sao, rung lắc va đập nhiều, lại là nguyên nhân gây vỡ kính. Sau bão, một trong các phế liệu mà người đi thu nhặt chú ý nhất là khung nhôm của các ô cửa. Trong trường hợp siêu bão như ở Đà Nẵng, gió giật 38 mét/giây (tức 136,8km/giờ) đã ngoài sức chịu đựng của các mặt kính chưa? Mặt kính ở Đài Truyền hình khu vực Đà Nẵng, ở trường trung học Phan Châu Trinh,
trường đại học thì thực sự không chịu nổi gió bão mà bể vỡ hàng loạt. Trong tất cả các toà nhà ở Đà Nẵng bất chợt chúng tôi nhìn thấy toà nhà Vietranstimex không có bất cứ tấm kính nào bị vỡ.
Quan sát kỹ thấy các tấm kính đều có độ cong theo mặt tiền toà nhà. Phải chăng chính độ cong này đã khiến tấm kính chịu được lực gió bão nhiều hơn cho dù trước toà nhà là dòng sông, rất rộng thoáng, và cũng là hướng gió chính lúc mạnh nhất?
Nhìn trên mặt đường còn thấy thấy nhiều thứ bất cập nữa. Ví như cớ làm sao người ta lại đem gạch con sâu (block) ra lát ở vỉa hè bờ biển? Đó là loại lát vỉa hè, nơi chỉ có lực bước chân người đè xuống chứ không có lực nào khác. Ở đây là bờ biển, không mưa thì gió, và lần này thì sóng biển, sóng biển tràn lên khuấy mấy phát là tất cả tung lên ngổn ngang đến không biết bao giờ mới lắp lại xong. Mà lắp lại làm gì, không gió, không mưa, không bão thì đến ngay cỏ mọc cũng sẽ làm gạch block xô lệch.
Và cây cối nữa. Cây ngã, gãy đổ la liệt, chưa biết đến bao giờ mới dọn xong. Có những cây xà cừ tồn tại hàng trăm năm tuổi mà chẳng ngã đổ gì, chẳng hiểu sao gần đây gió hiu hiu cấp 6 cấp 7 cũng ngã đổ la liệt. Những cây xà cừ cuối cùng cũng ngã đổ hết trong lần bão này. Đã có người nói lời vĩnh biệt với xã cừ trên báo Đà Nẵng. Thì ra là do mở rộng lòng đường, rồi sau đó là đào để làm cống, làm đường dây... người ta đã xén đi quá nửa bộ rễ của nó. Loại cây ưu tiên thay thế xà cừ mấy năm qua ở Đà Nẵng làhoa sữa và sao đen. Gần 10 cây sao đen đã khép tán trưởng thành trên đường Phan Đình Phùng đều gãy ngang thân!
Điều không hề thấy ở xà cừ trước đây. Như vậy phải chăng trong vùng bão này chọn cây như vậy đã phù hợp chưa? Vật nào chỗ nấy, thứ gì dùng chỗ nào, chỗ nào dùng thứ gì... hình như đang là cái lỗ hổng trong kiến thức kiến trúc xây dựng nhà cửa, cảnh quan phố xá ở ta hiện nay? Bão Xangsane đã làm lộ rõ một "lỗ hổng". Lấy gì để bịt, để lấp lại đây?
Kính vỡ ở toà nhà viễn thông trong khi kính ở toà nhà Vietranstimex còn nguyên sau cơn bão
Metro gần như còn nguyên vẹn sau bão. Khu nhà của công ty Daiwa Nhật Bản hầu như không hư hại
Cây xà cừ hàng trăm tuổi bên bảo tàng Chăm cũng bị đổ, cửa cuốn cũng bị xé
Xây nhà trong vùng bão dưới cái nhìn của Viện Thông tin bảo hiểm Mỹ
Để chống lại bão, các công ty xây dựng và sản xuất vật liệu xây dựng luôn tìm kiếm nhiều phương thức hoặc vật liệu mới. Tuy nhiên, nhìn chung họ rút ra được kết luận rằng, nếu giữ vững được ba yếu tố quan trọng sau thì căn nhà sẽ giảm đi khả năng bị bão phá hoại, đó là: cửa kéo dùng cho cửa hàng hay garage, cửa sổ bằng kính và mái.
Cửa kéo
Do loại cửa này có mặt thoáng lớn nên nó là chiếc "buồm" gom gió, và vốn làm bằng các tấm lá sắt nhẹ để dễ cuốn lên xuống, nên cửa này sẽ bị tấn công dữ dội nhất trong gió bão. Vấn đề là, khi cửa này bị gió bão xé rách, gió sẽ tuôn vào nhà rất mạnh và có khả năng làm tốc mái nhà. Cho nên, nhà ở vùng bão cần phải dùng loại cửa kéo gia cố cường lực rất tốt.
Cửa sổ kính
Đây cũng là một mặt thoáng đứng rộng nên "bắt" gió rất dữ, tuy nhiên tác động phá hoại kính không chỉ là gió mà còn là các vật liệu bị gió bão cuốn bay khắp nơi, như các tấm tôn chẳng hạn, các vật liệu này sẽ đập vỡ các chiếc kính đầu tiên và sau đó khi gió đã lùa được vào nhà thì nó sẽ làm tiếp phần còn lại của việc... phá huỷ.
Mái nhà
Tốc mái - trong loại nhà dùng tấm lợp, chứ không phải nhà đúc - là hình ảnh tiêu biểu về sự tàn phá của bão ở bất cứ nơi đâu. Cho nên kết cấu mái cho nhà vùng bão là chuyện quan trọng (đây là chuyện liên quan đến kết cấu cả căn nhà chứ không thể tách biệt). Tuy vậy, có thể gia cố mái bởi các tấm lợp đúng chuẩn (ở Mỹ cần tiêu chuẩn "class 4" cho mái nhà vùng bão) và được "neo" chặt hơn vào bộ sườn mái (tiêu chuẩn Mỹ đòi hỏi nhà vùng bão phải dùng loại tấm lợp "tiêu chuẩn 6 đinh"- six nail patternthay vì loại "tiêu chuẩn 3 đinh" - three nail pattern- thông thường).
Trung Hồ (Theo tài liệu của Viện Thông tin bảo hiểm - Insurance Information Institute)
Nhìn đâu cũng thấy tôn chữ U
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 7