Về chơi xứ Mường

 

 

Kiến trúc là một thành tố quan trọng định hình nên không gian sống mang đậm biểu trưng của vùng miền, dân tộc, và ở xứ Mường Hòa Bình, những ngôi nhà sàn truyền thống ở các Mường lớn như Bi, Vang, Thàng, Động… mang nét nguyên bản của một xã hội Mường xưa đã và đang thay đổi, mai một dần bởi những du nhập của đời sống hiện đại, số lượng các ngôi nhà sàn đặc trưng ở cả 4 Mường theo khảo sát cũng chỉ còn lại khoảng 10%. 
Thế nên, khi đến với Không gian Văn hóa Mường mà họa sĩ Vũ Đức Hiếu dày công xây dựng trên chính cái nôi của người Mường tại Hòa Bình, người xem như lạc vào một thế giới thu nhỏ mà ở đó, những tập tính sinh hoạt, ngôn ngữ, cuộc sống, tập tục, hình thái kiến trúc nhà ở… tất cả hội tụ trong một diện tích hơn 5 hecta, hình thành một cộng đồng Mường như đã từng hiện hữu từ cách đây hơn trăm năm, với đầy đủ các thứ bậc cơ bản nhất trong xã hội thông qua những công trình kiến trúc trọng điểm là nhà của Quan Lang - tầng lớp cao nhất cho đến Noóc Trọi - giai tầng cuối cùng trong xã hội Mường. 

 

 

 

 

 

 

Các dụng cụ sinh hoạt gắn với đời sống săn bắt, hái lượm, canh tác, nghi lễ, thờ tự, ma chay…  của người Mường đều là hiện vật được họa sĩ Vũ Đức Hiếu cất công sưu tầm trong suốt quãng thời gian hơn 20 năm. Điểm ấn tượng trong quần thể Không gian Văn hóa Mường chính là sự tái hiện sống động, từ yếu tố con người, đến hiện vật, kết hợp với nét đẹp kiến trúc, tất cả được sắp xếp, bố cục đúng với không gian và chức năng sử dụng, định hình nên nét văn hóa Mường đậm chất nguyên bản. 
Sự thành công của Không gian Văn hóa Mường chính là yếu tố chân thực, sống động, gần gũi, là một bảo tàng sống thể hiện rõ nét những tập tính, bản chất cối lõi của người Mường thông qua các sắp đặt cụ thể như góc trưng bày và trải nghiệm các nghề thủ công truyền thống, từ dệt, đan lát, làm gốm, đến các chi tiết dựng nhà ở quen thuộc với hệ vì kèo gác gối lên nhau tạo nên một khác biệt so với các dân tộc khác. Để định hình ra một không gian đậm chất Mường như hiện tại, chủ nhân chia sẻ: “Việc sắp đặt và trang trí trong các công trình kiến trúc nhà ở nơi Không gian Văn hóa Mường được chính cộng đồng người Mường bản địa tư vấn, hướng dẫn nguyên bản theo lối Mường cổ mà nay không dễ tìm gặp”. 

 

 

 

 

 

 

Không gian Văn hóa Mường của Vũ Đức Hiếu không chỉ là điểm hẹn tham quan, tìm hiểu về một xã hội Mường xưa, mà còn được kết hợp cùng nghệ thuật đương đại với các cuộc trình diễn, sắp đặt, các hội trại sáng tác, các hoạt động trải nghiệm về văn hóa Mường… dành cho giới hoạt động nghệ thuật trong nước và quốc tế, bởi chủ nhân quan niệm: “Việc định hình nên một không gian đặc trưng của xã hội Mường sẽ là phần nền tảng để mọi người có thể tìm hiểu một cách khái quát, gần gũi, thiết thực nhất về văn hóa Mường bản địa. Những sáng tác của giới văn nghệ sĩ khi dựa vào nền tảng văn hóa này, sẽ là ngôn ngữ hiệu quả nhất để giới thiệu nét đẹp ấy đến công chúng, và đó cũng là cách bảo lưu các giá trị cốt lõi trong xã hội Mường trước nhịp sống hiện đại”.

 

 

 

 

 

 

 

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 122