Trường hợp 1:
Một kiến trúc sư nổi tiếng ở Mỹ nhận được đơn đặt hàng của một nhà văn về căn nhà ông ta muốn có, với "đề bài" như sau: "sống một mình, làm việc tại nhà, có 20.000 cuốn sách…"
Và tác phẩm được hoàn tất là một ngôi nhà có diện tích sử dụng gần 600m2 chỉ gồm một không gian là một thư viện kết hợp nơi làm việc, tiếp khách, giải trí và ăn uống. Phòng ngủ và các phần phụ trợ khác chỉ chiếm 10% diện tích ngôi nhà.
Như thế, ngôi nhà có vần điệu quen thuộc, gồm: phòng khách, phòng ăn, hai ba phòng ngủ…, sẽ buộc phải thay đổi trong các loại thị trường đặc thù này, bởi có một tầng lớp xã hội mà cách sống phát triển theo sự thay đổi của xã hội: họ sống độc thân hay ly hôn (một xu thế lớn ở phương Tây và đang dần hình thành ở Việt Nam), họ làm việc ở nhà (home office) với nhiều kiểu làm việc khác nhau: nhà văn, nhạc sĩ, hoạ sĩ, chuyên viên phần mềm, nhà buôn bán chứng khoán tư nhân (day-trading)…
Thử nghĩ, một người đàn ông thành đạt, trên 30 tuổi, sống độc thân, buôn bán chứng khoán tư…, ông ta sẽ nói gì về ngôi nhà mong muốn: "Tôi cần gì phòng ăn vì đâu phải bá tước, công tước gì mà phải ăn trong phòng ăn lạnh lẽo, cả ngày tôi ăn cơm tiệm, tối về tôi vừa muốn xem CNN vừa ăn ngay trên salon, vừa tiện tay khui chai vang ở tủ rượu
bên cạnh…; tôi đâu phải đại thương gia với cả một văn phòng thư ký, và không phải tiếp khách, nên tôi đâu cần phòng làm việc. Bàn làm việc của tôi là một chiếc bàn dài to, đặt ngay trong phòng khách, trên đó tôi muốn ngồi góc nào thì ngồi, để sách báo, tài liệu chỗ nào cũng được. Tất cả tài liệu quan trọng nằm trong laptop, các tài liệu tra cứu nằm trên mạng, nên tôi cần có wireless trong nhà và như thế tôi có thể làm việc trên giường, ngoài hành lang hay thậm chí trong cả toilette… Tôi sống một mình, ngủ một mình, thức làm việc đến 4 giờ sáng, khi mệt thì ngả trên chiếc sofa dài ấm áp, sạch sẽ là xong, nên đâu cần phải có phòng ngủ. Chỉ cần một góc ngủ đưa lên cao như căn gác nhỏ hay che nhẹ bằng rèm ngay trong không gian chung là xong…".
Xem bản vẽ ta thấy, căn hộ hình chữ nhật thường gặp, một đầu là một "không-gian-cho-tất-cả" (gồm salon, ghế thư giãn, bếp và chỗ ăn) và đầu kia là phòng ngủ (chủ nhân ngôi nhà này còn cần một phòng làm việc riêng). Nối giữa hai đầu là khu vực bổ trợ (phòng giặt, phòng tắm…)
Xem hình và bản vẽ kết hợp ta sẽ thấy căn phòng mở rất nhiều cửa sổ với ghế mây rất thư giãn, nhẹ nhàng, cho thấy chủ nhân là người muốn hưởng thụ một đời sống thư thái
Từ salon nhìn vào bếp có vách ngăn nhẹ bằng kính mờ và khung nhôm càng tạo ra cảm giác rất mềm và lãng đãng
Từ phòng khách nhìn xuyên khu vực hỗ trợ đến phòng ngủ, cảm giác nhẹ càng được khẳng định xuyên suốt
Trường hợp 2:
Xem bản vẽ, ta thấy không gian của căn hộ thứ hai này đã quyết liệt thay đổi và bớt quen thuộc hơn. Góc ngủ và phòng tắm chiếm một phần nhỏ của căn hộ, còn "không-gian-cho-tất-cả" bao gồm mọi hoạt động của căn nhà: từ ghế thư giãn, vài chiếc sofa để đây đó rất phóng khoáng, góc ăn, góc nấu đi liền kề, không ngăn cách.
Góc thư giãn như trung tâm của căn nhà, người chủ nhân vừa làm việc và đọc sách ngay tại nơi đây.
Góc ngủ dùng vách che lửng, màn sáo buông hờ hững và nền giật cấp lên một chút tạo cảm giác tách biệt nhưng không biệt lập
Trường hợp 3:
Xem sơ đồ (trường hợp 3 này chúng tôi chỉ giới thiệu bản vẽ mặt bằng) ta thấy chất đột phá của căn hộ này còn cao hơn nữa, với "không-gian-cho-tất-cả" chiếm gần trọn căn nhà gồm: góc làm việc, salon thư giãn, góc ăn, góc bếp. Góc ngủ và tắm nằm nép qua một bên như khẳng định rõ không gian sinh hoạt chủ đạo của chủ nhân căn nhà.
Sống riêng trong ngôi nhà chung - Hai trường hợp tại TP.HCM
Xu hướng sống độc thân ở nước ta gần đây đã thấy xuất hiện ngày càng nhiều, một phần vì độ tuổi kết hôn của thanh niên muộn hơn, và một phần là số người ly hôn tăng lên. Nhưng do tính chất đại gia đình của người Việt và điều kiện kinh tế nên các “ngôi nhà độc thân” vẫn còn ngụ cư trong ngôi nhà chung, không gian ấy chỉ có tính độc lập tương đối. Ở đây chúng tôi đưa ra hai cách sống của một người hai mươi lăm tuổi và một người trên bốn mươi để tham khảo.
Nhà của một KTS (25 tuổi): Trẻ trung và cá tính
Đây là căn nhà phố nằm trên đường Cộng Hoà của một gia đình với các thành viên ba thế hệ, trong đó người con trai trẻ thích sống với một không gian riêng ngay trong chính nhà cha mẹ. Khi xây nhà, phần phía tầng trên nằm sát giếng trời gần mái, được dành cho thành viên này.
Diện tích chỉ khoảng 3x4m cho phòng chính để ngủ và làm việc. Chỗ ngủ rất cơ động, chủ nhân dùng một tấm đệm mỏng khi hết việc, trải ra ngả lưng. Chỗ làm việc là một chiếc bàn kết hợp kệ chạy dài hết bức tường.
Điểm độc đáo chính là chiếc thang lên tầng áp mái ngay trong căn phòng. Cầu thang được uốn bằng một thanh sắt quanh một trụ tròn, cách thiết kế này hầu như không tốn diện tích và cầu thang kết hợp với một bục bên dưới trở thành một góc để thư giãn nhìn ra khung cửa sổ bên ngoài. Với màu cam rất nổi, khu vực này trở thành điểm nhấn trang trí bắt mắt cho cả căn phòng.
Là người thích sự hiện đại và mới mẻ nên phần cột và trần được để lộ bê tông với tất cả sự sần sùi từ màu nguyên thuỷ của xi măng. Tất cả đồ nội thất hầu như được giản tiện khi chỉ dùng một tấm gỗ kê tivi, ghế là một chiếc gối xốp.
Phần trên gác là một phòng áp mái, nơi chàng trai để những vật sưu tầm của mình qua những chuyến đi; nơi mà bầu trời dường như rất gần và rất yên tĩnh để chủ nhân ngồi đánh vài khúc nhạc. Chủ nhân rất hài lòng với chốn đi về của mình vì mọi thứ đều do chính anh thiết kế.
Từ giếng trời của ngôi nhà chung ta bước vào “ngôi nhà riêng 2 tầng” và tầng trên là nơi sáng tác của KTS trẻ
Cầu thang lên tầng trên bố trí trong góc và được cách điệu như vật trang trí
Phần nhà riêng (thể hiện bằng khối màu vàng)
Nhà của một họa sĩ (40 tuổi)
Không gian sáng tạo Không trẻ trung nhưng đầy dấu ấn của chủ nhân là nhà một hoạ sĩ độc thân ở cùng cha mẹ. Không gian sống của anh nằm trên lầu một, có nhánh cầu thang đi riêng.
Tất cả giang sơn của anh chủ yếu là một phòng rộng để làm việc và xen
giữa là một phòng ngủ giống như một chiếc bục cao được che cửa dán giấy và rèm rất mong manh. Xoay quanh phòng ngủ là toàn bộ diện tích còn lại dành cho việc sáng tác, tiếp bạn bè, trưng bày vật mẫu.
Là một người thích mang vào nhà những vật gặp trên đường đi, anh nhặt nhạnh cành cây khô, hoa cỏ... Mọi thứ dường như hơi lộn xộn nhưng lại mang dấu ấn rất rõ sở thích của chủ nhân. Sự lộn xộn của đồ đạc thể hiện sự tiện dụng, vì có thể với tay lấy những cái mình cần ngay tức khắc.
Góc đọc sách được ưu ái với kệ sách cao ở ngay gần cửa sổ có tán lá chuối loè xoè mà chủ nhân tâm đắc. Toàn bộ không gian chỉ phục vụ cho một người nên sự tự do bao trùm nơi đây, sàn nhà có lúc biến thành nơi ngồi vẽ mẫu, làm mẫu.
Phòng tắm được dành vị trí nhiều ánh sáng và thiết kế riêng biệt; ấn tượng nhất là vòi nước chảy từ một gốc cây, bồn cầu không chân cắm thẳng vào tường.
Đây thực sự là không gian tạo cảm giác thích thú cho những người thích sống độc lập.
Hành lang dẫn vào phần nhà riêng. Bên ngoài góc ngủ là góc tiếp khách
Góc cầu thang cũng là nơi trưng bày bộ sưu tập gốmGóc ngủ được giật cấp nhẹ và che màn để riêng tư nhưng không biệt lập
Góc sáng tác. Phòng tắm cũng được sáng tác với cá tính riêng
Phần nhà riêng thể hiện qua khối màu vàng trên bản vẽ
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 6