Cuốn sách “Hà Nội 1987” của tác giả Jean-Charles Sarrazin
Cuốn sách ảnh “Hà Nội 1987” của nhiếp ảnh gia/họa sĩ người Pháp Jean-Charles Sarrazin do Công ty Văn hóa Truyền thông Nhã Nam và Nhà xuất bản Thông Tấn phát hành, với sự hỗ trợ của Viện Pháp tại Việt Nam, là một chuyến du hành bằng hình ảnh, đưa người xem trở về Hà Nội của gần bốn mươi năm trước, thời khắc đầu tiên của công cuộc Đổi Mới.
Jean-Charles Sarrazin tốt nghiệp ngành nhiếp ảnh và thiết kế đồ họa tại Paris. Năm 1986, ông có dịp gặp nhà thơ Cù Huy Cận, khi ấy là Bộ trưởng đặc trách Văn hóa Nghệ thuật của Việt Nam, trong một buổi tiệc tại Paris. Khi Sarrazin nói rằng mình muốn đi du học, nhà thơ đã gợi ý sang Việt Nam - và đó là sự mở đầu cho một hành trình mới. Nhờ lời mời này và một học bổng từ Bộ Ngoại giao Pháp, Sarrazin đã đến Hà Nội. Vào thời điểm đó, việc người nước ngoài có mặt ở Việt Nam là chuyện vô cùng hiếm, và ông đã hào hứng nắm lấy cơ hội này để dấn thân vào chuyến phiêu lưu thú vị.
Tác giả - nhiếp ảnh gia Jean-Charles Sarrazin, nhà văn Nguyễn Trương Quý và BTV, nhà văn Nguyễn Hoàng Diệu Thủy trong tọa đàm ra mắt sách
Jean-Charles Sarrazin theo học tại trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội, đồng thời cũng tham gia học tại trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội (còn gọi là Mỹ thuật Yết Kiêu, nay là Đại học Mỹ thuật Việt Nam). Ông đã nhiệt thành khám phá đời sống, văn hóa và các kỹ thuật nghệ thuật truyền thống của Việt Nam, và bởi là một nghệ sĩ nhiếp ảnh, ông có một nỗi thôi thúc phải ghi lại những cảnh đời thường của cuộc sống nơi đây. Nhờ các thầy cô, các bạn sinh viên, bạn bè và nhờ học tiếng Việt, ông đã được lang thang khắp Hà Nội, cũng như tham gia những chuyến thực tế về nông thôn, các tỉnh lân cận, để chụp những tấm ảnh mà bây giờ được tập hợp trong cuốn sách “Hà Nội 1987” này. Những năm bắt đầu Đổi Mới, Hà Nội hiện lên với tàu điện, xích lô, xe đạp, những con phố vắng, những ngôi nhà nhỏ, quán cà phê, công viên, hiện lên vừa cũ vừa mới, vừa thâm trầm, vừa sống động, vừa lãng mạn, vừa chân thực tràn đầy cảm xúc trong những khung hình của ông.
“Hà Nội 1987”được in bằng ba ngôn ngữ Tiếng Việt - Tiếng Pháp - Tiếng Anh, với hai lời giới thiệu của họa sĩ Trần Trọng Vũ và nhà văn Thuận. Hơn hai trăm bức ảnh, phần lớn là đen trắng, với một số tấm ảnh màu, đều là những tư liệu nghệ thuật - lịch sử quý giá, khơi gợi rất nhiều cảm xúc cho người xem về một Hà Nội mới bước vào Đổi Mới, vừa bộn bề, trĩu nặng tâm tư, vừa chan chứa hy vọng. Nhìn lại, ta có thể cảm thấy chút hoài niệm ngậm ngùi, đồng thời ngạc nhiên vì sự đổi thay lớn lao đến vậy của thành phố.
Tác giả Jean-Charles Sarrazin giới thiệu những bức ảnh trong cuốn sách
Trong lời giới thiệu cuốn sách, nhà văn Thuận đã viết: “Những tấm ảnh đen trắng, bố cục hài hòa, trộn lẫn thực và mộng, hoài cổ và hiện đại của Jean-Charles Sarrazin đã thức dậy trong tôi mùi hương, màu sắc, kỷ niệm gia đình và ký ức tuổi thơ. Hy vọng chúng cũng sẽ tặng cho mỗi người chúng ta một hành trình tìm lại thời gian đã mất, tìm lại Hà Nội của riêng mình”.
Còn họa sỹ Trần Trọng Vũ, người bạn của tác giả, nhớ về những kỷ niệm đồng hành cùng Jean trong những năm tháng ấy, đã chia sẻ: “Chúng tôi cùng nhau lang thang khắp thành phố. Hà Nội của chúng tôi thời ấy là những đoạn đường kéo từ một quán cà phê không tên trên vỉa hè Nguyễn Du rồi chạy về mọi nẻo, hồ Tây, phố cổ, phố không tên, các đình chùa Hà Nội... Hình ảnh Jăng có lẽ vẫn còn trong trí nhớ nhiều sinh viên và họa sĩ của một thời, rất trẻ, khỏe mạnh và tươi tắn, gắn liền với xe đạp, máy ảnh, áo mưa Pháp, sổ tay khổ lớn mua trên phố Tràng Tiền. Jăng uống rượu giỏi như người Việt và có khả năng hát trọn một bài hát Pháp cho người Việt nghe. Jăng thông thuộc Hà Nội hơn người bản xứ. Anh biết nhiều quán ăn không treo biển, ẩn trong bóng tối, cùng các món ăn tôi chưa bao giờ thưởng thức. Anh quen nhiều người Việt mà tôi mới chỉ nghe tên. Jăng thích vào những ngõ nhỏ, những hành lang chật. Nơi nào cũng nhuốm màu thời gian và con người thì nhiều tâm sự”.
.JPG)
Tác giả Jean-Charles Sarrazin ký tặng sách cho khách mời và độc giả
Một số bức ảnh trong sách ảnh “Hà Nội 1987”cũng được trưng bày tại Trung tâm văn hóa nghệ thuật 22 Hàng Buồm, trong khuôn khổ chương trình Photo Hanoi ’25 - diễn ra từ ngày 1 đến 30.11.2025 tại nhiều địa điểm ở Hà Nội. Đây là liên hoan nghệ thuật được tổ chức theo mô hình biennale, liên hoan nghệ thuật diễn ra định kỳ hai năm một lần, do Viện Pháp tại Việt Nam khởi xướng và điều phối từ năm 2021.
Dưới sự bảo trợ của Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội, Viện Pháp tại Việt Nam và Sở văn hóa và thể thao Hà Nội phối hợp tổ chức Biennale Nhiếp ảnh quốc tế Photo Hanoi ’25 với sự đồng hành của UNESCO cùng mạng lưới đối tác trong nước và quốc tế, góp phần định vị Hà Nội là điểm đến hấp dẫn dành cho người yêu nhiếp ảnh trong nước và quốc tế.