Những nẻo đường taxi

 

 

Tính từ khi có Garb, Uber, thói quen đi taxi có lẽ đã thay đổi. Cứ quan sát trong một công sở là có thể thấy điều này. Như ở công ty tôi, với gần 100 nhân viên văn phòng ở quận 1, nhiều người có điện thoại thông minh và hầu như tất cả người trẻ đều đã cài ứng dụng app (application) Grab, Uber. Công việc mỗi ngày khi không cần kêu taxi là theo dõi thông tin khuyến mãi và nhập mã vào tài khoản sử dụng. Mỗi lần chuẩn bị đi công việc đâu đó là “dọ giá”, so sánh giữa Grab và Uber, cộng thêm khuyến mãi vào, hẳn nhiên, cái nào mắc hơn thì bỏ! Các anh, các chị đã lớn tuổi (vẫn bị gọi đùa là “mầm non của tổ hưu trí”) chưa biết tự cài app thì cũng nghe ngóng. Nhiều khi cả phòng, ban có việc đi chung với nhau đâu đó, mấy người “mầm non của tổ hưu trí” chưa rành điện thoại thông minh cũng ngóng Grab, Uber “công nhận rẻ mà tiện thật. Trả tiền mặt cũng  được mà trả thẻ cũng xong, chẳng lo phải trả lại tiền lẻ”! Thế là lần sau có việc đi đâu đó, mấy “mầm non của tổ hưu trí” rụt rè đề nghị lớp trẻ “gọi giùm cái Grab, Uber trả tiền mặt”. Thấy lợi quá, họ cũng tiến thêm một bước nữa là đề nghị “cài giùm cái app”. Sau vài lần trục trặc, giờ thì nhiều người ở cơ quan tôi đã trở thành khách hàng thường xuyên của Grab, Uber. 
Tôi cũng nghe thấy nhiều cơ quan, công sở có câu chuyện tương tự. Số khách hàng của Grab, Uber gia tăng chóng mặt. Giữa tháng 10.2017, báo chí đăng tin, cả Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh đều được yêu cầu báo cáo số lượng xe Grab, Uber. 
Theo trang cafef ngày 13.10.2017, “Số liệu của Sở Giao thông Vận tải thành phố Hồ Chí Minh cho biết, thành phố có hơn 24.000 chiếc đang tham gia mạng lưới của Uber và Grab. Số lượng xe taxi tại thành phố Hồ Chí Minh là 11.060 chiếc. Như vậy, số xe taxi truyền thống chỉ bằng 46% so với Uber và Grab”. Tốc độ gia tăng của Grab, Uber tại thành phố Hồ Chí Minh từ gần 180 xe năm 2014 lên 1.877 xe năm 2015 và đạt mức 17.360 xe năm 2016.
Tại Hà Nội, Uber và Grab cũng đang sở hữu mạng lưới lớn với khoảng 25.000 xe ô tô dưới 9 chỗ ngồi. Số lượng xe taxi tại Hà Nội bằng 77% số lượng xe tham gia mạng lưới của Uber và Grab.
Theo trang cafeF thì hiện nay, vẫn chưa có văn bản giới hạn số lượng xe hơi hợp đồng điện tử. Sở dĩ có yêu cầu hạn chế là nhà quản lý muốn giới hạn số lượng xe hơi vì đường chật chứ còn người tiêu dùng đã có app Grab, Uber thì không ai mong muốn điều này. Đương nhiên, với những người kinh doanh taxi truyền thống một mặt họ không mong muốn Garb và Uber phát triển, mặt khác họ vẫn tìm cách áp dụng kỹ thuật để tăng tiện ích, gia tăng truyền thông lôi kéo người tiêu dùng. 
Bình luận về vấn đề hạn chế số lượng xe hơi ra đường trong trường hợp của Grab, Uber, một doanh nhân cho rằng đó là một hệ quả “rất đặc thù của Việt Nam”. Đại khái, lên Google để tìm với từ khóa “kẹt xe” kết hợp với “Grab, Uber” ta sẽ thấy có nhiều bài báo dẫn lời quan chức quản lý nêu vấn đề “Grab, Uber phá vỡ quy hoạch taxi”, “Grab, Uber phát triển quá nóng là nguyên nhân gia tăng kẹt xe”… Vì vậy cần phải có biện pháp hạn chế.  

 

 

 

Một vị doanh nhân giải thích về “mô hình kinh tế chia sẻ” mà Grab và đặc biệt là Uber được dẫn chứng là những điển hình trong dịch vụ đi lại. Một công dân có sẵn chiếc xe hơi, giả sử mỗi ngày anh ta đi làm 8 tiếng, ngoài thời gian đó anh ta tự lái chạy thêm hoặc cho thuê có người lái để chạy thêm mấy tiếng đồng hồ nữa vừa tăng thu nhập vừa gia tăng thời gian sử dụng cho chiếc xe hơi. Khách hàng được đáp ứng nhu cầu đi lại nhanh, rẻ, tiện lợi, chủ xe có thêm thu nhập mà xã hội lại không phải gia tăng thêm một đầu xe. “Nhưng về đến Việt Nam, ý nghĩa kinh tế chia sẻ có thể đã bị giảm khi rất nhiều người tạm chưa tìm được việc làm thì mua xe mới để chạy Grab, Uber toàn thời gian”, vị doanh nhân này nói. 
Hẳn nhiên chưa thấy ai công bố thống kê được trong số 24.000 taxi Grab, Uber ở thành phố Hồ Chí Minh và 25.000 taxi Grab, Uber ở Hà Nội tính đến tháng 10.2017 theo dẫn chứng ở trên có bao nhiều người là kết hợp xe nhà và bao nhiêu là mua xe mới 100% để “khởi nghiệp” bằng nghề lái taxi và là thủ phạm khiến tình trạng kẹt xe thêm trầm trọng! 
Từ sau buổi gặp vị doanh nhân kể trên trong một buổi trà dư tửu hậu, khi dùng Grab, Uber xe hơi, tôi cũng có ý tìm hiểu xem người lái có đúng là “thành phần kinh tế sẻ chia” hay không? 
Với loại hình xe máy thì có lẽ đa số người chạy là các bác tài xe ôm chuyển đổi qua hoặc lực lượng sinh viên chiếm số đông. Có thể dễ nhận biết lực lượng sinh viên bảng số xe các tỉnh thành khác. 
Với lực lượng chạy Grab, Uber bằng xe hơi thì thành phần đa dạng hơn. Có những người thuê xe để chạy. Lên xe, có tài xế thống kê ngay một bảng chi phí chi tiết tiền thuê xe, đặt cọc, tiền xăng và tiền thu nhập với kết luận cũng “sống được”. Có tài xế cũng thống kê chi tiết các khoản chi kể cả tiền bị phạt, tiền va quẹt phải bồi thường, sửa xe rồi than thở, “không có tiền mua xe mà đi thuê thì làm cực mà chẳng ăn thua gì đâu anh ơi. Em tính hết hợp đồng kiếm việc khác”. Tôi cũng gặp một vài tài xế chạy Grab, Uber bằng xe nhà, thậm chí là xe mới. Một thanh niên mới có bằng đại học chia sẻ, “đi làm ở hãng thì gò bó quá. Em xin mẹ mua cho chiếc xe này, chạy đi chơi thì không bị xót xe, chạy taxi thì vừa. Em thấy chạy taxi vui mà thu nhập cũng ổn. Nhưng ba em nói đâu có theo nghề này lâu dài được. Kệ, từ từ rồi tính”. 
Vui nhất là một lần gọi Uber gặp một tài xế đã đứng tuổi chạy xe Sedan mới. Lên xe, tài xế nói chuyện rất vui vẻ, hỏi làm nghề gì, anh bảo: “Tôi làm công chức nhà nước nha, anh đến quận X. vào phòng Y. là gặp tôi”. Hỏi sao phải chạy Uber, anh bảo “tôi thích lái xe, hai đứa con lớn rồi, ngoài giờ hành chính có thời gian rảnh, thế là tôi đăng ký chạy. Ngày nào cũng chạy vài tiếng lòng vòng trong phố, có thêm chút thu nhập cũng vui vui”. Hỏi thăm gia đình thì anh cho biết vợ anh cũng là viên chức, hai đứa con đi du học, tôi nói ngay: “trời, gặp được anh là vui nha! Anh biết tôi làm gì không? Tôi làm báo. Tôi sẽ về viết trường hợp của anh, lái Uber nuôi hai con du học. Mọi người sẽ đổ xô đi lái Uber, hehe...”. Anh công chức kiêm tài xế Uber cười vang: “Đúng là tôi làm tài xế Uber, đúng là tôi có hai con du học. Nhưng tiền nuôi con là từ nhiều khoản khác và đã có kế hoạch tích cóp từ cả chục năm chứ đâu phải toàn bộ do lái Uber đâu. Mấy ông nhà báo bây giờ hay giật tựa kêu lắm nha”. 
Và anh kể về mấy trường hợp tựa báo đọc lướt qua thấy giật mình, đọc lại mới thấy chẳng có gì. Anh kết luận, “bây giờ tôi đọc báo qua ipad, iphone chứ ít đọc báo in lắm. Đọc tựa thấy thú vị thì mới đọc bài. Công nhận, bây giờ đọc báo cũng khác ngày xưa”. Còn tôi thì nói với anh rằng, “từ khi có Grab, Uber, đi taxi hay xe máy đều tiện lợi. Công nhận đi taxi bây giờ cũng khác ngày xưa”! . 

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 140